Indian Post | registered post : भारतीय टपाल विभागाने एक मोठी घोषणा केली आहे ज्याअंतर्गत ते त्यांची नोंदणीकृत पोस्ट सेवा बंद करण्याची योजना आखत आहे. हा निर्णय १ सप्टेंबर २०२५ पासून लागू होईल. भारतीय टपाल विभागाची नोंदणीकृत पोस्टल सेवा ५० वर्षांहून अधिक काळापासून सुरू आहे. विभागाची ही सेवा स्पीड पोस्टमध्ये विलीन करण्याची योजना आहे.

टपाल विभागाने आपले कामकाज जलद, ट्रॅक करण्यास सोपे आणि आधुनिक बनवण्याच्या उद्देशाने हा निर्णय घेतला आहे. टपाल विभागाने सर्व सरकारी विभाग, न्यायालये, विद्यापीठे आणि इतर संस्थांना १ सप्टेंबरपूर्वी त्यांच्या सेवा स्पीड पोस्टवर हस्तांतरित करण्याचे निर्देश दिले आहेत.

सामान्य जनतेवर काय परिणाम होईल?
टपाल विभागाच्या या विलीनीकरणानंतर, टपाल सेवा महाग होईल, ज्यामुळे सामान्य नागरिकांसाठी आणि विशेषतः शेतकरी, लहान व्यापारी आणि ग्रामीण भागातील लोकांसाठी टपाल सेवेचा खर्च वाढेल, जे स्वस्त टपाल सेवांवर अवलंबून आहेत.

स्पीड पोस्ट सेवेची किंमत ५० ग्रॅमपर्यंत ४१ रुपयांपासून सुरू होते, तर नोंदणीकृत पोस्ट २४.९६ रुपये आणि प्रत्येक अतिरिक्त २० ग्रॅमसाठी ५ रुपये आहे, ज्यामुळे ती स्पीड पोस्टपेक्षा २० ते २५% स्वस्त होते.

टपाल विभागाच्या मते, नोंदणीकृत पोस्टच्या मागणीत सतत घट होत आहे. डिजिटल सेवा, ई-मेल आणि खाजगी कुरिअर कंपन्यांच्या वाढत्या वापरामुळे लोक आता पारंपारिक टपाल सेवा कमी वापरत आहेत.

सरकारी आकडेवारीनुसार, २०११-१२ मध्ये नोंदणीकृत पोस्टने पाठवलेल्या पार्सलची संख्या २४.४४ कोटी होती, जी २०१९-२० पर्यंत कमी होऊन १८.४६ कोटी झाली. या घसरणीला पाहता, टपाल विभागाने नोंदणीकृत पोस्ट स्पीड पोस्टमध्ये विलीन करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

स्पीड पोस्टद्वारे अनेक सुविधा उपलब्ध असतील :
१ सप्टेंबर २०२५ पासून नोंदणीकृत पोस्ट बंद केले जाणार असले तरी, स्पीड पोस्टद्वारे अनेक सुविधा अजूनही उपलब्ध असतील, ज्यामध्ये ट्रॅकिंग सुविधा, जलद वितरण आणि डिलिव्हरी पावती यांचा समावेश आहे.

भारतीय पोस्टचा हा निर्णय देशाच्या पोस्टल सेवा रचनेत मोठा बदल आहे. एकीकडे स्पीड पोस्ट सेवा जलद आणि आधुनिक करेल, तर दुसरीकडे वाढत्या खर्चामुळे सामान्य लोकांना काही समस्यांना तोंड द्यावे लागू शकते.