Systematic Investment Plan : एसआयपी ही शेअर मार्केटमध्ये गुंतवणूक करण्याच्या अनेक पद्धतींपैकी एक आहे. सध्याच्या काळात बहुतेक गुंतवणूकदार ही पद्धत वापरत आहेत. SIP म्हणजेच पद्धतशीर गुंतवणूक योजना (Systematic Investment Plan) हा शेअर बाजारात गुंतवणुकीचा एक लोकप्रिय मार्ग आहे.

एसआयपीचा वापर बहुतेक लोक म्युच्युअल फंडांमध्ये (Mutual Funds) गुंतवणूक करण्यासाठी करतात. एसआयपीमध्ये, गुंतवणूकदार सर्व पैसे एकाच वेळी गुंतवत नाही, परंतु गुंतवणूकीच्या पद्धतशीर पद्धतीचा अवलंब करून ठराविक अंतराने ठराविक रक्कम गुंतवली जाते. ही गुंतवणुकीची एक सुरक्षित आणि लोकप्रिय पद्धत आहे. याद्वारे गुंतवणूकदार चांगला नफा कमावतात.

एसाआयपीमध्ये कमी जोखीम –
गुंतवणुकीची रक्कम कमी असेल तर जोखीमही कमी असेल, हा SIP चा दुसरा फायदा आहे. याशिवाय, तुम्हाला SIP मधील गुंतवणूक प्रक्रियेत सहजता मिळेल कारण यामध्ये तुम्हाला फक्त एकदाच प्लॅन निवडावा लागेल, त्यानंतर तुमच्या बँक खात्यातून ठराविक वेळी या प्लॅनमध्ये पैसे जमा होतील. याचा आणखी एक मोठा फायदा असा आहे की SIP मध्ये गुंतवणूक करून, तुम्हाला प्राप्तिकर कायद्याच्या कलम 80C अंतर्गत तुमच्या करांमध्येही सवलत मिळू शकते.

तुम्ही 100, 500 किंवा 1000 सारख्या छोट्या रकमेसह SIP मध्ये गुंतवणूक सुरू करू शकता, तुम्ही अधिक पैशांनी देखील सुरुवात करू शकता. एसआयपी हा पैसे वाचवण्याचा सर्वोत्तम मार्ग आहे, त्यामुळे गुंतवणूकदारावर कोणताही बोजा पडत नाही. तुमच्या उत्पन्नानुसार गुंतवणूक करून चांगला परतावा मिळू शकतो. एसआयपीमध्ये गुंतवणूक करण्यासाठी इंटरनेटवर अनेक प्लॅटफॉर्म आहेत. गुंतवणुकीसाठी कुठेही जाण्याची गरज नाही. सध्याच्या काळात, पैशाची बचत करणे खूप महत्वाचे आहे, ते आपत्कालीन परिस्थितीत मदत करते.

एसआयपी गुंतवणूकीसाठी आवश्यक कागदपत्रे –

SIP मध्ये गुंतवणूक करण्यासाठी काही कागदपत्रे आवश्यक आहेत. शेअर मार्केट, म्युच्युअल फंड क्रिप्टोकरन्सीमध्ये गुंतवणूक करण्यासाठी किंवा बँकिंग सेवांचा लाभ घेण्यासाठी काही महत्त्वाची कागदपत्रे आवश्यक आहेत. त्यामध्ये आधार कार्ड, पॅन कार्ड, बँक खाते, बँक स्टेटमेंट, पासपोर्ट आकाराचा फोटो, चेक बुक या सर्व कागदपत्रांसह, एखादी व्यक्ती सहजपणे SIP मध्ये गुंतवणूक करू शकते, यासाठी ऑनलाइन अर्जाद्वारे किंवा वेबसाइटद्वारे खाते तयार करून गुंतवणूक करू शकते.

या कागदपत्रांद्वारे डीमॅट खाते सहज उघडता येते. म्युच्युअल फंडामध्ये गुंतवणूक करण्यासाठी केवायसी प्रक्रिया करणे आवश्यक आहे. केवायसीशिवाय गुंतवणूक करता येत नाही. जन्मतारीख, नाव, ईमेल आयडी, मोबाईल नंबर, पत्ता पुरावा, बँक तपशील यासारखी माहिती केवायसीमध्ये नोंदवली जाते. केवायसी प्रक्रिया ऑनलाइन केली जाऊ शकते.

एनएव्ही म्हणजे काय?
NAV चे पूर्ण नाव निव्वळ मालमत्ता मूल्य (net asset value) आहे. NAV नुसार, जेव्हा तुम्ही म्युच्युअल फंडात SIP द्वारे गुंतवणूक करता तेव्हा म्युच्युअल फंडाच्या एका युनिटची किंमत मालमत्ता मूल्यानुसार ठरविली जाते.

SIP मधील जोखीम काय आहेत?

प्रत्येक गोष्टीत पैसे गुंतवताना काही जोखीम असते, त्याचप्रमाणे इथेही काही जोखीम असण्याची शक्यता असते. एसआयपी लहान फंडातून सुरू करता येते, त्यामुळे जास्त जोखमीची शक्यता पूर्णपणे नाहीशी होते. ज्या कंपनीला तोटा होत आहे आणि नफा मिळवता येत नाही अशा कंपनीच्या एसआयपीमध्ये तुम्ही गुंतवणूक केल्यास पैसे गमावण्याची शक्यता वाढते.

एसआयपीमध्ये अल्प कालावधीसाठी गुंतवणूक केल्यास नुकसान होऊ शकते. दीर्घकाळ गुंतवणूक केल्याने नुकसान होण्याची शक्यता कमी होते. चालू असलेली SIP दोन-तीन महिन्यांत खंडित झाल्यास, SIP प्रक्रिया पूर्ण न केल्याने नुकसान होऊ शकते. कंपनीवर अचानक संकट आल्यास नुकसान होऊ शकते.

एसआयपीचे फायदे –
SIP मध्ये गुंतवणुकीचे अनेक फायदे आहेत, जसे की जर तुम्ही आयकर स्लॅबमध्ये येत असाल आणि आयकर रिटर्न भरला तर त्याच्यासाठी SIP फायदेशीर ठरेल कारण ते कर रिटर्नमध्ये सूट देऊ शकते. बचत करण्याचा SIP हा एक उत्तम मार्ग आहे. एसआयपीमध्ये, तुम्हाला दरमहा पैसे द्यावे लागतील असे कोणतेही ओझे नाही, जर तुम्हाला हवे असेल तर तुम्ही वार्षिक गुंतवणूक देखील करू शकता, ज्यामुळे चांगली रक्कम जमा होते. ज्यांना धोका पत्करण्याची भीती वाटते त्यांच्यासाठी हा एक चांगला पर्याय आहे.

एसआयपीमध्ये चक्रवाढीचा फायदा आहे, जर गुंतवणूक दीर्घकाळ करायची असेल तर अधिक नफा आहे. जर बाजारात परतावा वाढत असेल तर तुम्ही SIP मध्ये गुंतवणूक वाढवू शकता. तुमची इच्छा असल्यास, बाजार घसरल्यास तुम्ही SIP थांबवू शकता आणि जर बाजार पुन्हा सुधारला तर तुम्ही पुन्हा SIP सुरू करू शकता. बँकेतून एसआयपी ऑटो सुविधेचा लाभही घेता येईल, कुठेही जाण्याची गरज नाही.

SIP चे तोटे-

SIP चुकल्यास नुकसान होऊ शकते. दर महिन्याला पैसे लागतात, त्याची व्यवस्था करावी लागते. नुकसान होण्याची शक्यता आहे. बाजारात चढ-उतार असतील तर चांगला परतावा मिळत नाही. जर तुमच्याकडे नियमित उत्पन्नाचा स्रोत नसेल तर तुम्ही SIP न भरल्यास तुम्हाला नुकसान सहन करावे लागू शकते.

SIP कशी सुरू करावी?
एसआयपी सुरू करणे खूप सोपे आहे. एसआयपीमध्ये गुंतवणूक दोन प्रकारे केली जाते, पहिली थेट योजना आणि दुसरी नियमित योजना, एखादी व्यक्ती सहजपणे गुंतवणूक सुरू करू शकते. डायरेक्ट प्लॅनमध्ये कोणताही मधला माणूस किंवा कोणताही दलाल नाही. यामध्ये तुम्ही AMC मार्फत कोणत्याही कंपनीच्या स्कीममध्ये थेट गुंतवणूक करू शकता. यातूनही चांगला परतावा मिळू शकतो.

नवशिक्यांसाठी किंवा नवीन गुंतवणूकदारांसाठी हे चांगले नाही कारण त्यांना मार्गदर्शन करणारे कोणीही नाही, यामुळे नुकसान होण्याची शक्यता वाढते. जास्त माहिती नसल्यामुळे विश्लेषण करणे अवघड असते, त्यामुळे नुकसान सहन करावे लागते.

रेग्युलर प्लॅनमध्ये मधला माणूस किंवा ब्रोकरचा सहभाग असतो, यामध्ये ब्रोकर एएमसीकडून स्कीम विकत घेतो. त्यानंतर ते गुंतवणूकदारामार्फत गुंतवणूक करून घेतात. यामुळे नवीन गुंतवणूकदाराचे नुकसान होण्याची शक्यता कमी होते. यामध्ये दलाल त्यांची फी घेतात. बहुतेक गुंतवणूकदार या योजनेत गुंतवणूक करतात. यामध्ये ब्रोकर्स गुंतवणुकदाराला योग्य म्युच्युअल फंडात गुंतवणुकीची शिफारस करतात, यामुळे गुंतवणूकदारांना सोपे जाते.

थेट योजनेत गुंतवणूक कशी करावी?

थेट योजनेत गुंतवणूक करण्यासाठी केवायसी प्रक्रिया पूर्ण करणे आवश्यक आहे. यानंतर कोणत्याही एएमसीमध्ये कोणत्याही ब्रोकिंग शुल्काशिवाय गुंतवणूक करता येईल. गुंतवणुकीसाठी फंड हाऊसच्या वेबसाइटवर जा आणि तुम्हाला ज्या योजनेत गुंतवणूक करायची आहे त्यात गुंतवणूक करा.

एसआयपीसाठी काही फंडांची नावे –
ॲक्सिस ब्लूचिप फंड, Axis Focused 25 फंड, डीएसपी इक्विटी फंड, ICICI प्रुडेन्शियल टेक्नॉलॉजी फंड, एचडीएफसी बॅलन्स्ड ॲडव्हांटेज फंड, ICICI प्रुडेन्शियल ब्लूचिप फंड, कोटक स्टँडर्ड मल्टीकॅप फंड, क्वांट इन्फ्रास्ट्रक्चर फंड, निप्पॉन इंडिया लार्ज कॅप फंड, टाटा इंडिया कंझ्युमर फंड, ICICI प्रुडेन्शियल मल्टीकॅप फंड, आईडीएफसी गवर्नमेंट सिक्योरिटी फंड, आईडीएफसी गवर्नमेंट सिक्योरिटी फंड, निप्पोन इंडिया निवेश लक्ष्य फंड , आईडीएफसी गवर्नमेंट सिक्योरिटी फंड, आईसीआईसीआई प्रूडेंशियल कांस्टेंट मैच्योरिटी गिल्ट फंड, डीएसपी गवर्नमेंट सिक्योरिटी फंड, एडेल वेईसिस गवर्नमेंट सिक्योरिटीज फंड, आईसीआईसीआई प्रूडेंशियल कांस्टेंट मैच्योरिटी गिल्ट फंड, टाटा डिजिटल इंडिया फंड. यांसह इतरही अनेक गुंतवणूकीसाठी पर्याय आहेत.