Vidyanand Bapat – विद्यानंद बापट यांचा संघर्ष हा नागरिकांनी व्यवस्थेविरोधात उभ्या केलेल्या संघर्षाचे प्रतिक आहे. ध्वनीप्रदूषणाच्या प्रश्नासोबतच बुद्धिप्रामाण्यवादी नास्तिकतेचाही त्यांनी पाठपुरावा केला, ही लाखमोलाची बाब आहे, असे ज्येष्ठ अभिनेते अमोल पालेकर यांनी सांगितले. मधुरजग प्रतिष्ठान, ब्राईट्स सोसायटी आणि विचारवेधतर्फे आयोजित गौरव सोहळ्यात पालेकर बोलत होते.

गणेशोत्सवातील डीजे आणि ध्वनिवर्धकांच्या वापराविरोधात भूमिका घेतल्याने बापट चर्चेत आहेत. या काळात त्यांनी विरोधाला संयमाने, युक्तिवादाच्या आधारे उत्तरे दिली. प्रसंगी संस्कृत श्लोकांचे दाखले देत केलेल्या अभ्यासपूर्ण विवेचनामुळे विरोधकांची पंचाईत झाली, असे पालेकर यांनी सांगितले. स्वतःची भूमिका ठामपणे आणि न कंटाळता मांडणे ही कौतुकाची बाब असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

ध्वनीप्रदूषणाच्या प्रश्नावर बापट यांच्या मागे सर्वसामान्य पुणेकर उभे राहिले, ध्वनीप्रदूषणाच्या मुद्द्यावरच न थांबता बापट यांनी बुद्धिप्रामाण्यवादी नास्तिकतेचाही पाठपुरावा केला. नास्तिक म्हणजे अश्रद्ध, असे सरधोपट समीकरण केले जाते. बापट यांची समाजहिताबाबतची निष्ठा हीच त्यांची बांधिलकी असल्याचे पालेकर म्हणाले. यावेळी बापट यांनी नागरिकांच्या शांततेच्या अधिकाराचा मुद्दा मांडला.

शांततेत जगणे हा केवळ विशेषाधिकार नसून नागरिकांच्या जीवनाशी संबंधित मूलभूत अधिकार आहे, असे त्यांनी सांगितले. पुण्याच्या मध्यवर्ती पेठांमधील दाट लोकवस्ती, अरुंद रस्ते आणि जुन्या वस्तीच्या रचनेमुळे उत्सवाच्या काळात ध्वनीप्रदूषण आणि वाहतूक कोंडीचा त्रास अधिक तीव्र होतो, असे त्यांनी नमूद केले. पेठांमध्ये स्पर्धा परीक्षांच्या विद्यार्थ्यांसाठी मोठ्या प्रमाणावर अभ्यासिका आहेत. त्यांना अभ्यासासाठी शांत वातावरण आवश्यक असते.

त्यामुळे उत्सव साजरा करताना इतर नागरिकांच्या दैनंदिन जीवनाचा, त्यांच्या अधिकारांचा विचार केला पाहिजे, अशी भूमिका बापट यांनी मांडली. दरम्यान, ध्वनीप्रदूषणाप्रमाणेच कचरा व्यवस्थापन, रस्त्यांवरील खड्डे आणि पाण्याचे नियोजन हे नागरिकांच्या रोजच्या जगण्याशी संबंधित प्रश्न आहेत. ते सोडविण्यासाठी प्रत्येकाने सक्रिय झाले पाहिजे. छोट्या पातळीवर का होईना, नागरिकांनी विरोधाची भूमिका घेत राहणे आवश्यक असल्याचे पालेकर यांनी सांगितले.