आळेफाटा : वर्गातील फळ्यावर शिकविलेला शेतीचा धडा आणि प्रत्यक्ष माती हातात घेऊन अनुभवातून घेतलेले शिक्षण यात मोठा फरक असतो. हाच फरक मिटवत वडगाव आनंद येथील आदर्श जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळेने विद्यार्थ्यांना ‘मातीपासून ताटापर्यंत’ शिक्षणाचा अनोखा अनुभव दिला.

शाळेच्या परसबागेत विद्यार्थ्यांनी वाढविलेल्या अळू, कोबी आणि कोथिंबिरीची भाजी काढून ती स्वच्छ करण्यात आली. त्यानंतर याच भाज्यांपासून चविष्ट भजी तयार करण्यात आली. स्वतः पिकविलेल्या भाज्यांपासून तयार झालेल्या पदार्थांचा आस्वाद घेताना विद्यार्थ्यांच्या चेहर्‍यावर आनंद ओसंडून वाहत होता.

‘आपणच पिकवायचे, आपणच काढायचे आणि आपणच त्याचा आस्वाद घ्यायचा’, या संकल्पनेतून राबविलेल्या उपक्रमात विद्यार्थ्यांनी भाजी काढण्यापासून ते स्वच्छता, तयारी आणि भजी बनविण्यापर्यंत सहभाग घेतला. त्यामुळे शेती, स्वच्छता, पोषण, श्रमप्रतिष्ठा आणि पाककला या विषयांचे शिक्षण एकाच कृतीतून मिळाले. ताटातील प्रत्येक घासामागे माती, पाणी, बी-बियाणे, श्रम आणि शेतकर्‍याचे योगदान असते, याची जाणीवही विद्यार्थ्यांना झाली. ताज्या भाज्यांचे महत्त्व, संतुलित आहार, स्वच्छता आणि आरोग्यदायी जीवनशैली यांचे धडे या उपक्रमातून देण्यात आले.

आजच्या जीवनशैलीत मुलांचा मातीशी आणि शेतीशी संपर्क कमी होत असताना, शाळेची परसबाग विद्यार्थ्यांसाठी ‘मुक्त वर्गखोली’ ठरली आहे. पुस्तकातील धडा प्रत्यक्ष अनुभवातून शिकविण्याचा हा प्रयोग पालक आणि ग्रामस्थांच्या कौतुकाचा विषय ठरत आहे.

या परसबागेसाठी जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी गजानन पाटील यांचे विशेष मार्गदर्शन लाभले. पंचायत समिती जुन्नरचे गटविकास अधिकारी प्रतीक चन्नावर, गटशिक्षणाधिकारी अशोक लांडे, कृषी विभागाचे निलेश बुधवंत, लक्ष्मण झांजे, विनायक मोडवे आणि दत्ता रावते यांचे सहकार्य मिळाले.

परसबागेसाठी बियाणे व सेंद्रिय खतांचे सहकार्य आळेफाटा येथील भाग्यश्री कृषी भंडारचे उद्योजक शंकर गडगे आणि वडगाव येथील उद्योजक अविनाश आढाव यांनी केले. उपक्रमाच्या यशस्वितेसाठी शाळेचे शिक्षणतज्ज्ञ डी. बी. नाना वाळुंज, शाळा व्यवस्थापन समितीचे अध्यक्ष दत्तात्रय चौगुले पाटील, सदस्य प्रदीप गडगे, मुख्याध्यापक सुनील ठिकेकर, शिक्षकवृंद आणि शिक्षकेतर कर्मचार्‍यांनी विशेष

‘बी पेरण्यापासून भजी खाण्यापर्यंत’ शिक्षणाचा प्रवास

शाळेच्या परसबागेच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांमध्ये निसर्गप्रेम, श्रमप्रतिष्ठा, स्वच्छतेची सवय आणि पौष्टिक आहाराची आवड निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. स्वतःच्या हाताने भाजी पिकवून तिचा आस्वाद घेण्याच्या अनुभवातून विद्यार्थ्यांना शेती आणि अन्नाचे महत्त्व समजले. आजची परसबाग उद्याच्या आरोग्यदायी पिढीची बीजे रुजवू शकते, असा संदेश या उपक्रमातून देण्यात आला.