Navi Pillai:  नोबेल शांतता पुरस्कार २०२६ ची घोषणा झाली असून, दक्षिण आफ्रिकेतील भारतीय वंशाच्या ज्येष्ठ न्यायाधीश आणि मानवाधिकार क्षेत्रातील महत्त्वाच्या व्यक्तिमत्त्व असलेल्या नवनेथम ‘नवी’ पिल्लई यांना हा प्रतिष्ठेचा पुरस्कार जाहीर झाला आहे.

आंतरराष्ट्रीय कायदा आणि मानवाधिकारांच्या संरक्षणासाठी दिलेल्या योगदानाची दखल घेत त्यांची या पुरस्कारासाठी निवड करण्यात आली. दरम्यान, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांना यंदाही नोबेल शांतता पुरस्कार मिळालेला नाही. त्यामुळे हा पुरस्कार मिळवण्याची त्यांची अपेक्षा पुन्हा अपूर्ण राहिली आहे.

कोण आहेत नवी पिल्लई? Navi Pillai: 

नवी पिल्लई यांचे पूर्ण नाव नवनेथम पिल्लई असे आहे. त्यांचा जन्म दक्षिण आफ्रिकेत झाला असून त्यांचे पूर्वज भारतीय वंशाचे आहेत. त्या प्रख्यात कायदेतज्ज्ञ असून त्यांनी आंतरराष्ट्रीय न्यायव्यवस्थेत महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या सांभाळल्या आहेत. संयुक्त राष्ट्रांच्या मानवाधिकार उच्चायुक्त म्हणूनही त्यांनी काम केले आहे. याशिवाय, रवांडासाठीच्या आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायाधिकरणाच्या अध्यक्षपदाची जबाबदारी त्यांनी सांभाळली होती.

मानवाधिकारांचे संरक्षण, आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे महत्त्व आणि मानवतेविरुद्धच्या गुन्ह्यांना प्रतिबंध करण्यासाठीच्या प्रयत्नांमध्ये त्यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांच्या दीर्घ न्यायिक कारकिर्दीची आणि मानवाधिकारांसाठीच्या कामाची दखल घेत २०२६ चा नोबेल शांतता पुरस्कार त्यांना जाहीर करण्यात आला आहे.

ट्रम्प यांना नोबेल शांतता पुरस्काराची अपेक्षा होती

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अनेकदा आपण नोबेल शांतता पुरस्कारासाठी पात्र असल्याचे म्हटले होते. विविध आंतरराष्ट्रीय संघर्ष मिटवण्यासाठी आपण प्रयत्न केल्याचा दावा त्यांनी केला होता. त्यामुळे यंदाच्या पुरस्काराच्या घोषणेपूर्वीही त्यांच्या नावाची चर्चा सुरू होती.

७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी ट्रम्प यांनी आपण या पुरस्कारासाठी पात्र असल्याचे मत व्यक्त केले होते. मात्र, पुरस्कार जाहीर झाल्यानंतर त्यांची निवड झाली नसल्याचे स्पष्ट झाले. नवी पिल्लई यांना हा पुरस्कार जाहीर झाल्याने ट्रम्प यांना यंदाही नोबेल शांतता पुरस्कार मिळू शकलेला नाही.
गेल्या वर्षीही ट्रम्प चर्चेत होते

२०२५ मध्ये व्हेनेझुएलातील लोकशाही समर्थक नेत्या मारिया कोरिना माचाडो यांना नोबेल शांतता पुरस्कार मिळाला होता. त्यांनी जानेवारी २०२६ मध्ये ट्रम्प यांना आपले नोबेल पदक प्रतीकात्मक स्वरूपात दिले होते. मात्र, नोबेल समितीच्या नियमांनुसार पुरस्कार दुसऱ्या व्यक्तीकडे हस्तांतरित करता येत नाही. त्यामुळे ट्रम्प यांना स्वतःच्या नावाने नोबेल शांतता पुरस्कार मिळालेला नाही.

आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चर्चेला उधाण Navi Pillai: 

नोबेल शांतता पुरस्कार हा जगातील सर्वात प्रतिष्ठित पुरस्कारांपैकी एक मानला जातो. शांतता प्रस्थापित करणे, संघर्ष कमी करण्यासाठी प्रयत्न करणे आणि मानवाधिकारांचे संरक्षण यांसारख्या क्षेत्रांत महत्त्वपूर्ण योगदान देणाऱ्या व्यक्ती किंवा संस्थांना हा पुरस्कार दिला जातो.

यंदा नवी पिल्लई यांची निवड झाल्याने आंतरराष्ट्रीय कायदा आणि मानवाधिकारांच्या क्षेत्रातील त्यांच्या कार्याला जागतिक स्तरावर मान्यता मिळाली आहे. दुसरीकडे, पुरस्कार मिळवण्याची अपेक्षा व्यक्त करणाऱ्या ट्रम्प यांना यंदाही हा सन्मान मिळालेला नाही. त्यामुळे नोबेल शांतता पुरस्काराच्या या घोषणेची आंतरराष्ट्रीय राजकीय वर्तुळात चर्चा सुरू झाली आहे.