प्रभात वृत्तसेवा पुणे – महाराष्ट्रात आढळणारा लांडगा जगात संपुष्टात येणाऱ्या प्रजातींच्या यादीत गेला आहे.‘इंटरनॅशनल युनियन फॉर कॉन्झर्वेशन आफ नेचर’ने (आययूसीएन) आपल्या ‘रेड लिस्ट’ मध्ये या लांडग्याचा समावेश अति असुरक्षित प्राण्यांच्या यादीत करण्यात आला आहे. गेल्या काही वर्षात भारत आणि पाकिस्तानात मिळून या लांडग्यांची संख्या केवळ तीन हजारच्या आसपास असून त्यांचे अस्तित्त्व धोक्यात आल्याने या यादीत समावेश करण्यात आला आहे. तसेच, या लांडग्याच्या संवर्धन करण्याची गरजही निर्माण झाली आहे. ‘आययूसीएन’ ही संस्था जगात तग धरून असलेल्या प्रजातींच्या अस्तित्वाचे मूल्यांकन करते. यासाठी वनस्पती, प्राणी आणि पक्ष्यांच्या सद्यः परिस्थितीची यादी तयार केली जाते, ज्याला ‘रेड लिस्ट’ म्हणतात. या यादीत जगातील पशु-पक्षी आणि वनस्पतींच्या प्रजातींची सद्यः परिस्थिती वेगवेगळ्या पातळ्यांवर नोंदविण्यात येते. ‘आययूसीएन’च्या या ‘रेड लिस्ट’ मध्ये आता भारतीय लांडग्यांचा समावेश झाला आहे. अशी आहे लांडग्याची सद्यःस्थिती.. लांडग्याची ही प्रजाती दख्खनच्या पठारवर म्हणजे महाराष्ट्रात आढळते. हा लांडगा राखाडी रंगाचा असतो. भारतातील वन्यजीव संरक्षण कायद्यात या लांडग्याला संरक्षणात प्रथम श्रेणीत ठेवण्यात आले आहे. महाराष्ट्रात आढळणाऱ्या या लांडग्याचे अधिवासक्षेत्र सुमारे ४० हजार, ११४ चौरस किमी क्षेत्रावर पसरलेले आहे राज्यातील लांडग्यांची संख्या अंदाजे ४०० एवढीच आहे, जी आकडेवारी गंभीर आहे. या पूर्वीच्या अहवालात या यादीत लांडग्यांचा समावेश हा कमी चिंताजनक श्रेणीत होता. मात्र, भारतीय वन्यजीव संस्थेचे (डब्ल्यूआयआय) वरिष्ठ शास्त्रज्ञ डॉ. बिलाल हबीब यांच्या मार्गदर्शनाखाली एक मूल्यांकन समिती गठीत करण्यात आली. त्यांनी दिलेलेल्या अहवालातून वरील बाब पुढे आली आहे. ही प्रजाती बांगलादेशातही पूर्वी होती, परंतु तेथून आता लांडगा नष्टच झाला असून, तो भारत आणि पाकिस्तानातच उरला आहे. “भारतीय लांडग्यांच्या संवर्धनाच्या दृष्टीने हे महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. कारण, यापूर्वी भारतीय लांडग्यांना राखी लांडग्यांमध्येच समाविष्ट करून त्यांना लिस्ट कन्सर्न श्रेणीत स्थान देण्यात आले होते. यामुळे भारतीय लांडग्यावर संवर्धनाचे काम करताना आर्थिक पाठबळ मिळण्याच्या अनुषंगाने अडथळे निर्माण व्हायचे. मात्र, आता भारतीय लांडग्यांना स्वतंत्रपणे लाल यादीत स्थान दिल्याने त्याच्या अस्तित्वाची मूळ गंभीर स्थिती जगासमोर आली.” – मिहीर गोडबोले, ग्रासलॅण्ड ट्रस्टचे संस्थापक
