Indian Army Chief | Indian Army | Indian: भारतीय लष्कराचा भाग बनणे हे देशातील प्रत्येक तरुणाचे स्वप्न असते. देशाच्या तिन्ही सैन्यांपैकी कोणत्याही सैन्याचे प्रमुख बनणे हे कदाचित सर्वात मोठे स्वप्न आहे. जर आपण भारतीय लष्कराबद्दल बोललो तर सध्या त्याचे प्रमुख जनरल ‘उपेंद्र द्विवेदी’ आहेत.

ते देशाचे 30 वे लष्करप्रमुख आहेत. जनरल मनोज पांडे यांच्यानंतर त्यांनी 30 जून 2024 रोजी नवीन लष्करप्रमुख म्हणून पदभार स्वीकारला आहे. आज आम्ही तुम्हाला, आपल्या देशातील लष्करप्रमुखांचा कार्यकाळ, अधिकार आणि सुविधा काय मिळतात याबद्दल सांगणार आहोत…

कार्यकाळ, विशेष अधिकार आणि सुविधा:
लष्करप्रमुखांचा उल्लेख होताच सर्वप्रथम मनात येते की या पदाचा कार्यकाळ, विशेष अधिकार आणि सुविधा काय आहेत? 4 स्टार आर्मी जनरलचे काम शांतता आणि युद्धाच्या काळात देशाच्या सैन्याची जबाबदारी घेणे आहे.

देशातील ज्येष्ठता, अधिकारी आणि प्रतिष्ठित व्यक्तींच्या क्रमाने लष्कराचा जनरल 12 व्या क्रमांकावर येतो. ही पोस्ट 76 वर्षांपूर्वी 21 जून 1948 रोजी तयार करण्यात आली होती.

पगार किती, कार्यकाळ किती:
देशातील एका आर्मी जनरलचा पगार अडीच लाख रुपये आहे. या पदाचा कार्यकाळ साधारणपणे तीन वर्षांचा असतो. या पदाचा कार्यकाळ तीन वर्षे किंवा वयाची 62 वर्षे, यापैकी जे आधी येईल त्यानुसार ठरवले जाते.

पदासाठी नेमणूक कशी केली जाते?
या पदावरील नियुक्तीच्या प्रक्रियेअंतर्गत, लष्कराचे उपप्रमुख आणि संरक्षण मंत्रालयाच्या पाच जनरल ऑफिसर कमांडिंग-इन-चीफ्सच्या जीवनक्रमांचा आढावा घेतला जातो.

यानंतर, या पदासाठी नियुक्ती पंतप्रधान आणि संरक्षण मंत्री यांच्या समितीद्वारे केली जाते, 1950 पासून आतापर्यंत या पदावर सामान्यत: केवळ सर्वात वरिष्ठ लेफ्टनंट मिलिटरी जनरल ठेवण्यात आले आहेत.

परंपरा दोनदा खंडित झाली आहे:
आतापर्यंत हा सामान्य पॅटर्न फक्त दोनदा मोडला गेला आहे. 1983 मध्ये पहिल्यांदा तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी जनरल अरुण कुमार श्रीधर वैद्य यांना देशाचे लष्करप्रमुख केले. यानंतर 2016 मध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या सरकारने दोन वरिष्ठ अधिकाऱ्यांऐवजी बिपिन रावत यांना लष्करप्रमुख बनवले.

तुम्ही ‘Indian Army’मध्ये प्रवेश कसा घेऊ शकता:
सन 1 एप्रिल 1895 रोजी भारतीय लष्कराची म्हणजेच Indian Army ची स्थापना करण्यात आली. राष्ट्राच्या सीमेची सुरक्षा करणे तसेच परकीय आक्रमणांपासून आणि शेजारील देशांपासून देशाचे संरक्षण करणे हे भारतीय लष्कराचे प्राथमिक कार्य असते.

त्याचबरोबर शेजारील देशांपासून होऊ शकणाऱ्या आक्रमणांना सामोरे जाण्यासाठी तयार राहणे आणि त्यानुसार रणनीती आखणे हीदेखील भारतीय लष्कराची जबाबदारी आणि कर्तव्य असते.

भारतीय लष्करामध्ये भरती होण्याचा अत्यंत लोकप्रिय असणारा पर्याय म्हणजे NDA ची परीक्षा देणे. परंतु या परीक्षेसाठी अर्ज करण्यासाठी उमेदवाराने काही अटी आणि पात्रता यांची पूर्तता करणे आवश्यक आहे. यामध्ये उमेदवाराचे वय किमान 16.5 वर्ष ते कमाल 19.5 वर्ष यादरम्यान असणे गरजेचे आहे.

जर तुम्ही इयत्ता 12 वी उत्तीर्ण असाल तर या परीक्षेसाठी अर्ज करू शकता. हि परीक्षा केंद्रीय लोकसेवा आयोग म्हणजेच UPSC मार्फत घेण्यात येते. या परीक्षेमध्ये लेखी परीक्षा, शारीरिक पात्रता चाचणी आणि मुलाखत/ग्रुप डिस्कशन यांचा समावेश असतो. इयत्ता 12 वीमध्ये किमान 70% गुण असणे आवश्यक आहे.

भारतीय सेना भरती मेळावा म्हणजे Indian Army Recruitment Rally. या रॅलीमार्फत भारतीय सैन्यामध्ये भरती होण्याची एक उत्तम संधी उमेदवारांना दिली जाते. भारतीय लष्कर या रॅलीचे झोन नुसार आयोजन करते.

ज्यामध्ये विशिष्ट झोनमधील उमेदवारांना भारतीय सैन्यामध्ये भरती होण्याची संधी दिली जाते. या मेळाव्यामधील भरती प्रक्रियेमध्ये लेखी परीक्षा आणि शारीरिक पात्रता चाचणी यांचा समावेश असतो. या मेळाव्याबाबतची माहिती भारतीय लष्कराच्या अधिकृत संकेतस्थळावर प्रसिद्ध केली जात असते.