Walmik Karad | Apnea Disorder : खंडणी प्रकरणात पोलीस कोठडीत असलेला वाल्मीक कराड याने आपल्याला ‘अॅप्निया’ नावाचा आजार असल्याचा दावा केला आहे. या आजारामुळे कराडला श्वास घेण्यास त्रास होतो. त्यामुळे ऑक्सीजनसारखे मशीन त्याला दररोज लावले जाते.

हेच मशिन चालवण्यासाठी सीआयडी कोठडीत आपल्याला 24 तास मदतनीस देण्याची विनंती कराडने न्यायालयाकडे केली. मात्र हा आजार नेमका कुणाला होतो आणि त्याचा तुमच्या शरीराला कोणता धोका होऊ शकतो यावर आपण एक टाकुयात.

स्लीप ‘अॅप्निया’ हा झोपेमध्ये श्वासोच्छवासात अडथळा निर्माण होणारा विकार आहे, ज्यामुळे श्वास काही काळासाठी थांबतो किंवा कमी होतो. यामुळे शरीराला पुरेसा ऑक्सिजन मिळत नाही, ज्याचा परिणाम झोपेच्या गुणवत्तेवर आणि एकूण आरोग्यावर होऊ शकतो.

स्लीप अॅप्नियाचे प्रकार कोणते?

1. ऑब्स्ट्रक्टिव्ह स्लीप अॅप्निया (OSA): हा सर्वात सामान्य प्रकार आहे. यामध्ये घशातील स्नायू शिथिल होऊन वायुमार्ग अवरोधित होतो, ज्यामुळे श्वासोच्छवासात अडथळा निर्माण होतो.

2. सेंट्रल स्लीप अॅप्निया (CSA): या प्रकारात मेंदू श्वासोच्छवास नियंत्रित करणार्‍या स्नायूंना योग्य संकेत पाठवण्यात अयशस्वी ठरतो, ज्यामुळे श्वास थांबतो.

3. मिश्रित स्लीप अॅप्निया: हा ऑब्स्ट्रक्टिव्ह आणि सेंट्रल स्लीप अॅप्नियाचा मिश्र प्रकार आहे.

या आजाराची लक्षणे कोणती?

• झोपेत जोरात घोरणे.
• श्वास थांबणे किंवा गुदमरल्यासारखे वाटणे.
• रात्री वारंवार जाग येणे.
• सकाळी डोकेदुखी.
• दिवसा थकवा आणि झोप येणे.
• एकाग्रतेचा अभाव आणि चिडचिड.

हा आजार होण्यामागे कोणती कारणे?

• अधिक वजन किंवा स्थूलता.
• घशातील किंवा टॉन्सिल्सची वाढ.
• नाकातील अडथळे, जसे की वाकडे सेप्टम.
• अल्कोहोल किंवा निद्राजनक औषधांचे सेवन.
• धूम्रपान.

धोका कोणाला?

• पुरुषांना अधिक धोका.
• वय वाढल्यास धोका वाढतो.
• कुटुंबातील इतिहास.
• मधुमेह, उच्च रक्तदाब यांसारखे आजार.

कोणते उपचार उपलब्ध?

• जीवनशैलीत बदल: वजन कमी करणे, अल्कोहोल आणि धूम्रपान टाळणे, झोपेची स्थिती बदलणे.
• CPAP (Continuous Positive Airway Pressure): झोपेत वायुमार्ग उघडा ठेवण्यासाठी मास्कद्वारे सतत हवेचा दाब पुरवणे.
• मौखिक उपकरणे: जबडा किंवा जीभेची स्थिती सुधारण्यासाठी वापरली जातात.
• शस्त्रक्रिया: गंभीर प्रकरणांमध्ये वायुमार्गातील अडथळे दूर करण्यासाठी शस्त्रक्रिया केली जाऊ शकते.

कोणते धोके?

स्लीप अॅप्निया उपचार न केल्यास उच्च रक्तदाब, हृदयविकार, स्ट्रोक, मधुमेह आणि वाहन चालवताना अपघात होण्याची शक्यता वाढू शकते. त्यामुळे, लक्षणे आढळल्यास त्वरित वैद्यकीय सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

निदान कसे करायचे?

स्लीप स्टडी (पॉलिसोमनोग्राफी)द्वारे झोपेमध्ये श्वासोच्छवासाचे निरीक्षण केले जाते, ज्यामुळे निदान करण्यात मदत होते.