अयोध्येत राम मंदिराच्या उभारणीचे काम जोरात सुरू आहे. जानेवारी 2024ला त्याचे उद्घाटन होणार आहे. श्री रामजन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्ट प्रभू राम मंदिराचे उद्घाटन तसेच राम मंदिर आंदोलनात प्राण गमावलेल्यांना आदरांजली अर्पण करण्याची योजना आखली जात आहे. या शूर हुतात्म्यांना सन्मानित करण्यासाठी ट्रस्टच्या बैठकीत विविध माध्यमांवर चर्चा झाली आहे. या लोकांच्या नावावर पुतळे, स्मारके आणि रस्त्यांना आणि इमारतींना नाव देण्यासारखे पर्याय विचारात घेतले गेले आहेत. शेवटी, अशा सर्व हुतात्म्यांना अयोध्येत उभारल्या जाणाऱ्या प्रस्तावित राम संग्रहालयात स्थान देऊन त्यांचा सन्मान करण्याच्या योजनेवर अंतिम सहमती मिळू शकते.

ट्रस्टच्या बैठकीत राम मंदिर आंदोलनात बलिदान दिलेल्या राम भक्तांनाही योग्य सन्मान दिला जावा यावर गांभीर्याने विचार करण्यात आला आहे. काही सदस्यांनी या रामभक्तांच्या मूर्ती ठिकठिकाणी बसवण्याचा प्रस्ताव मांडला आहे, तर काहींनी अयोध्येतील रस्त्यांना आणि चौकांना त्यांच्या नावाने नाव देण्याचा प्रस्ताव ठेवला आहे.

हा प्रस्ताव मान्य करण्यात सर्वात मोठा अडथळा म्हणजे राम मंदिर आंदोलनात किती रामभक्तांना प्राण गमवावे लागले याची नेमकी माहिती उपलब्ध नाही. जवळपास पाचशे वर्षे चाललेल्या राम मंदिर आंदोलनात हजारो लोकांचा मृत्यू झाल्याचा दावा केला जातो. 1990 च्या दशकात चाललेल्या आंदोलनापूर्वीच्या आंदोलनात प्राण गमावलेल्या रामभक्तांची अचूक माहिती मिळणेही कठीण होऊ शकते. त्यांची संख्या देखील खूप जास्त असू शकते आणि त्यामुळे सर्वांच्या मूर्ती बनवणे शक्य होणार नाही. त्यामुळेच प्राण गमावलेल्या अशा सर्व रामभक्तांसाठी स्वतंत्र मूर्ती बनवण्याची कल्पना योग्य वाटली नाही, असे बैठकीत ठरले.

दरम्यान, आंदोलनात मृत्यू पावलेल्या सर्व रामभक्तांना संग्रहालयात स्थान देता येईल, यावर बहुतांशी एकमत होत आहे. लाइट अँड साऊंड शो आणि चित्रपट प्रदर्शनाच्या माध्यमातून या रामभक्तांच्या चळवळीतील भूमिकेचे स्मरण आणि सन्मान केला जाण्याची शक्यता आहे.

नेमका हाच प्रयोग गुजरातमध्ये महात्मा गांधींचे चरित्र लोकांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी आणि काशीमध्ये भगवान शिवाचा महिमा पोहोचवण्यासाठी केला जात आहे. त्याच धर्तीवर राम मंदिर आंदोलनात प्राण गमावलेल्या रामभक्तांचे स्मरण करून त्यांच्या कार्याचा गौरव केला जाण्याची शक्यता आहे.