पुणे – गणेश चतुर्थी, नवरात्री आणि देशभरातील इतर सण ते धनत्रयोदशी आणि दिवाळीपर्यंतचा कालावधी म्हणजे भारताच्या ऑटोमोबाईल उद्योगासाठी उत्तम व्यवसायाचा काळ मानला जातो. मात्र हे वर्ष ऑटोमोबाईल इंडस्ट्रीसाठी संस्मरणीय ठरले नाही. कारण अनेक घटकांनी उद्योगाला, विशेषतः प्रवासी वाहन विभागाला मोठा फटका बसला आहे. ऑटोमोबाईल उद्योग संघटना फेडरेशन ऑफ ऑटोमोबाईल डीलर्स असोसिएशन (FADA) ने अलीकडेच या क्षेत्रासाठी यंदा सणाचा हंगाम किती प्रतिकूल ठरला आहे, यावर प्रकाश टाकला. एका दशकातील विक्रीच्या कामगिरीच्या दृष्टीने हा सर्वात वाईट सणाचा हंगाम कसा ठरला याची पुढील पाच कारणे जाणून घेणे गरजेचे आहे. 1. सेमीकंडक्टर चिपची कमतरता जगातील सेमीकंडक्टर चिपच्या कमतरतेचा भारतातील आणि जगभरातील जवळजवळ प्रत्येक मोठ्या ऑटोमोबाईल उत्पादकांच्या उत्पादन चक्रावर मोठा परिणाम होत आहे. पुरवठा समस्या आणि वितरणासाठी वाढलेला प्रतीक्षा कालावधी यामुळे उत्पादन चक्र तात्पुरते बंद करावे लागले. अनेक प्रकरणांमध्ये, वितरणास उशीर झाल्यामुळे बुकिंग रद्द करण्यात आले आहे. याचा साहजिकच विक्रीच्या आकडेवारीवर विपरीत परिणाम होतो. आणि जागतिक समस्येचे कोणतेही निराकरण न झाल्याने, पुढचा रस्ता अंधकारमय आहे. 2. चारचाकींची वाढती किंमत काही साहित्याच्या वाढत्या किमतीमुळे अनेक कंपन्यांना संकटाचा सामना करावा लागत आहे. सर्वात वाईट परिस्थिती अशी आहे की दरवाढीचा बोजाही ग्राहकांवर पडतो. सणासुदीच्या आधी किंवा दरम्यान वाहनांच्या किमती वाढल्याने वाहन खरेदी करू पाहणाऱ्या ग्राहकांवर नकारात्मक परिणाम होतो आणि त्याचा विक्रीवरही नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो. 3. करोना युगात पैशांची बचत भारतात कोविड-19 संसर्गाची प्रकरणे कमी होत आहेत. मात्र अजूनही लहान वाहनांची मागणी अपेक्षेपेक्षा कमी आहे. कारण लोक आरोग्याशी संबंधित कारणांसाठी पैसे वाचवणे सुरू ठेवू शकतात. आर्थिक अनिश्चिततेचा अर्थ असा होऊ शकतो की उच्च मूल्याची खरेदी सध्या थांबवली जात आहे. OEM (ओरिजनल इक्विपमेंट मॅन्युफॅक्चर) अजूनही मागणी मजबूत असल्याचे म्हणत असले तरी चिपच्या कमतरतेमुळे पुरवठा चिंतेचा विषय आहे. 4. तेलाच्या वाढत्या किंमती इंधनाच्या वाढत्या किमतींचा परिणाम नवीन वाहनांच्या मागणीवर होऊ शकतो. पेट्रोल आता 110 रुपयांनी महाग झाले असून डिझेलचा दरही 100 रुपयांच्या पुढे गेला आहे. अलिकडच्या काही महिन्यांत वाहन चालवण्याचा किंवा प्रवास करण्याचा खर्च प्रचंड वाढला आहे. येथे हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे. की, करोनाच्या काळात खासगी वाहनांना वाहतुकीसाठी वाढलेली मागणी, तरीही सेकंड हँड वाहनांच्या मागणीत अभूतपूर्व वाढ होण्याचे कारण असू शकते. वैयक्तिक वाहन असण्याबरोबरच पैशांची बचत केल्याने शिल्लक राहते आणि कदाचित सेकंड हँड कार मार्केटमुळे ग्राहकांना थोडा दिलासा मिळाला आहे. 5. कमी लाँच मागील वर्षांच्या तुलनेत मास-मार्केट सेगमेंटमध्ये कमी लॉन्च झाल्यामुळे खरेदीदारांच्या भावनांवरही परिणाम होऊ शकतो. उदाहरणार्थ, देशातील सर्वात मोठी कार निर्माता कंपनी मारुती सुझुकीने 2021 च्या सुरुवातीला फक्त एक फेसलिफ्ट मॉडेल आणले आणि आता लॉन्चसाठी दुसरे अद्ययावत मॉडेल तयार करत आहे. ‘परवडणाऱ्या’ किमतीच्या विभागातील इतर प्रमुख वाहन उत्पादकही तुलनेने शांत राहिले आहेत.
