Satara: यंदाच्या उन्हाळ्याच्या अखेरीस सातारा जिल्ह्यावर पाणीटंचाईचे गंभीर सावट निर्माण झाले असून जिल्ह्यातील प्रमुख धरणांतील पाणीसाठा झपाट्याने घटला आहे. पावसाळा सुरू होण्यास अद्याप काही दिवसांचा अवधी असताना ग्रामीण तसेच शहरी भागात पाणीपुरवठ्यावर ताण निर्माण झाला आहे. सातारा शहरात कासचा पाणीपुरवठा दिवसाआड सुरु असून अनेक गावांमध्ये टँकरद्वारे पाणीपुरवठा करण्याची वेळ प्रशासनावर आली आहे.

जिल्ह्यातील कण्हेर, उरमोडी, तारळी, धोम, बलकवडी, कास तसेच कोयना प्रकल्पातील उपलब्ध साठा गेल्या काही आठवड्यांत लक्षणीयरीत्या कमी झाला आहे. जिल्हा प्रशासनाच्या विविध विभागांकडून उपलब्ध माहितीनुसार बहुतांश धरणांतील उपयुक्त पाणीसाठा कमी झाल्याने पिण्याच्या पाण्याला प्राधान्य देण्याचे धोरण अवलंबण्यात आले आहे. काही ठिकाणी सिंचनासाठीच्या पाण्यावरील निर्बंध अधिक कडक करण्यात आले आहेत.

सातारा शहराच्या काही भागाला पाणीपुरवठा करणाऱ्या कास धरणातील साठाही चिंताजनक पातळीवर पोहोचल्याने नगरपालिकेने दिवसाआड पाणीपुरवठ्याचा निर्णय कायम ठेवला आहे. शहरातील काही उंच भागात आणि शेवटच्या टोकावरील वस्त्यांमध्ये कमी दाबाने पाणीपुरवठा होत असल्याच्या तक्रारी वाढल्या आहेत. ग्रामीण भागात विहिरी, बोअरवेल आणि लहान पाणीपुरवठा योजनांचे स्रोत आटत असल्याने नागरिकांना पाण्यासाठी भटकंती करावी लागत आहे.

जिल्ह्यातील जावळी, खटाव, माण, फलटण आणि कोरेगाव तालुक्यातील काही गावांमध्ये परिस्थिती अधिक गंभीर असल्याचे दिसून येत आहे. पशुधनासाठी पाण्याची उपलब्धता राखणे हेही प्रशासनासमोरील मोठे आव्हान ठरत आहे. दरम्यान, हवामान खात्याने मान्सून लवकरच सक्रिय होण्याचा अंदाज व्यक्त केला असला तरी प्रत्यक्ष पावसापर्यंत पाण्याचे काटेकोर नियोजन करण्याची गरज व्यक्त होत आहे. प्रशासनाने नागरिकांना पाण्याचा अपव्यय टाळण्याचे आवाहन केले असून अनधिकृत पाणीउपसा, वाहन धुणे, बागांना जादा पाणी देणे आदी प्रकारांवर लक्ष ठेवण्यात येत आहे. जलस्रोतांवरील वाढता ताण आणि घटता साठा पाहता आगामी काही आठवडे जिल्ह्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत.

 प्रशासनाच्या उपाययोजना

१) आपत्कालीन जलव्यवस्थापन कक्ष

• जिल्हाधिकाऱ्यांच्या अध्यक्षतेखाली स्वतंत्र नियंत्रण कक्ष कार्यान्वित
• धरणे, पाणीपुरवठा योजना व टँकर व्यवस्थेचे दैनंदिन निरीक्षण.
• गावनिहाय पाणीटंचाई नकाशा करुन प्राधान्यक्रमाने पाणीपुरवठा.

२) दीर्घकालीन जलसुरक्षा आराखडा

• गावपातळीवर पर्जन्यजल संधारण आणि जलपुनर्भरण प्रकल्पांना गती.
• शेततळे, बंधारे, गाळ काढणे व जलसंधारण कामांसाठी विशेष निधी.
• पिण्याच्या पाण्याच्या स्रोतांचे संरक्षण व भूजल पुनर्भरणासाठी मोहीम.
• धरणसाठा, भूजल आणि पर्जन्यमान यांचे डिजिटल मॉनिटरिंग होणार