मुंबई  : जुलै २०२५ मध्ये खाद्यपदार्थांच्या किमती कमी झाल्याने देशातील महागाईचा वेग मंदावला आहे. सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, ग्राहक मूल्य निर्देशांक (CPI) आधारित किरकोळ महागाई दर जुलैमध्ये घसरून १.५५% वर आला, जो गेल्या आठ वर्षांतील नीचांकी पातळी आहे. जून २०२५ मध्ये हा दर २.१% होता, तर मागील वर्षी जुलै २०२४ मध्ये तो ३.६% होता. मंत्रालयाने सांगितले की, जून २०१७ नंतरचा हा सर्वात कमी वार्षिक महागाई दर आहे, तेव्हा तो १.४६% होता.

आधिकारिक आकडेवारीनुसार, गेल्या नऊ महिन्यांपासून किमती सातत्याने कमी होत आहेत. यामुळे महागाई आता भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) २-६% च्या लक्ष्यापेक्षा खूपच खाली आली आहे.

महागाई कमी होण्याची कारणे –
मंत्रालयाने सांगितले की, जुलै २०२५ मध्ये एकूण आणि खाद्य महागाईत मोठी घट होण्याचे मुख्य कारण म्हणजे अनुकूल आधार प्रभाव (बेस इफेक्ट). याशिवाय डाळी, त्याच्याशी संबंधित पदार्थ, वाहतूक आणि संचार, भाजीपाला, धान्य आणि त्याच्याशी संबंधित पदार्थ, शिक्षण, अंडी, साखर आणि मिठाई यांच्या किमती कमी झाल्या. खाद्यपदार्थांच्या महागाईत जुलैमध्ये वार्षिक आधारावर १.७६% ची घट झाली आहे.

महागाई म्हणजे काय?
महागाई म्हणजे बाजारात वस्तू आणि सेवांच्या किमतींमध्ये सातत्याने होणारी वाढ. ही वाढ ग्राहक मूल्य निर्देशांक (CPI) द्वारे मोजली जाते. CPI मध्ये रोजच्या गरजेच्या वस्तू आणि सेवांचा समावेश असतो, जसे की खाद्यपदार्थ (भाजीपाला, डाळी, धान्य), इंधन, कपडे, घर, शिक्षण, आरोग्य आणि वाहतूक. या वस्तूंच्या किमती वाढल्या की, लोकांची खरेदीची शक्ती कमी होते, कारण त्यांना त्याच वस्तूंसाठी जास्त पैसे मोजावे लागतात. भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) महागाई नियंत्रित करण्यासाठी रेपो रेट (ज्या दराने बँकांना कर्ज दिले जाते) यासारख्या धोरणांचा वापर करते. RBI चे लक्ष्य महागाई ४% (+/- २%) च्या आसपास ठेवण्याचे आहे. जेव्हा महागाई खूप कमी होते, तेव्हा RBI रेपो रेट कमी करू शकते, ज्यामुळे कर्ज आणि ठेवींचे व्याजदर कमी होऊ शकतात.

सामान्य माणसाला फायदा –
जुलैमधील महागाई दरातील ही घसरण सामान्य माणसाच्या खिशाला दिलासा देणारी आहे. डाळी, भाजीपाला, धान्य यासारख्या रोजच्या गरजेच्या वस्तू स्वस्त झाल्याने घरखर्च सांभाळणे सोपे झाले आहे. येत्या काळातही मान्सूनचा चांगला परिणाम आणि चांगली शेती यामुळे महागाई नियंत्रणात राहण्याची शक्यता आहे, असे RBI ने म्हटले आहे.

या घसरणीमुळे बाजारात सकारात्मक वातावरण आहे, पण तज्ज्ञांच्या मते, येणाऱ्या काळात हवामानातील बदल आणि जागतिक घटकांमुळे किमतींवर परिणाम होऊ शकतो.