नवी दिल्ली : केंद्र सरकारने ओडिशा केडरच्या भारतीय प्रशासकीय सेवा अधिकारी (IAS) सुजाता आर कार्तिकेयन यांचे निवृत्तीसाठीचे अपील स्वीकारले आहे. सुजाता यांनी दोन आठवड्यांपूर्वीच स्वेच्छा निवृत्ती घेण्याचा निर्णय घेतला होता. त्या ओडिशाचे माजी मुख्यमंत्री नवीन पटनायक यांचे सहकारी व्हीके पांडियन यांच्या पत्नी आहेत. शिक्षण आणि क्रीडा क्षेत्रातील प्रमुख धोरणात्मक बदलांसाठी ते ओळखले जातात. कार्तिकेयन या बऱ्याच काळापासून नक्षलग्रस्त भागात काम करत आहे.

कोण आहेत सुजाता कार्तिकेयन?

माओवादग्रस्त सुंदरगड जिल्ह्यात जिल्हाधिकारी म्हणून काम करत असताना, सुजाता कार्तिकेयन यांनी दहावीच्या विद्यार्थिनींना सायकली देण्याची योजना सुरू केली होती. त्यांच्या या पावलानंतर ओडिशात शाळेत जाणाऱ्या मुलींची संख्या लक्षणीय वाढली. ओडिशाच्या माओवादी भागातील लोकांना नक्षलवाद्यांच्या प्रभावापासून वाचवण्यासाठी त्यांनी फुटबॉलसारख्या खेळांनाही प्रोत्साहन दिले.

यासोबतच, त्यांनी हॉकीमध्ये रस असलेल्या मुला-मुलींसाठी वसतिगृहे बांधली. आयएएस अधिकारी सुजाता कार्तिकेयन या वित्त विभागात विशेष सचिव आहेत. त्यांनी वैयक्तिक कारणांमुळे स्वेच्छा निवृत्तीसाठी अर्ज केला होता. कार्तिकेयन यांचे पती व्ही.के. पांडियन यांनीही ऑक्टोबर २०२३ मध्ये स्वेच्छा निवृत्ती घेतली आणि पटनायक यांच्या नेतृत्वाखालील बीजेडीमध्ये सामील झाले.

कटक जिल्ह्याच्या पहिल्या महिला जिल्हाधिकारी

सुजाता कार्तिकेयन या कटक जिल्ह्याच्या पहिल्या महिला जिल्हाधिकारी होत्या. त्यानंतर त्यांनी राज्य सरकारमध्ये समाजकल्याण संचालक म्हणून काम पाहिले. त्यांनी अनेक वर्षे नवीन पटनायक सरकारच्या ‘मिशन शक्ती’ उपक्रमाचे नेतृत्व केले, ज्यामध्ये ७० लाख महिलांचा समावेश होता. २००६ मध्ये, त्यांनी सुंदरगडच्या सर्व सरकारी शाळांमध्ये मध्यान्ह भोजनात अंडी समाविष्ट करण्यास सुरुवात केली. त्याचे उद्घाटन नवीन पटनायक यांच्या हस्ते झाले. त्यानंतर ते संपूर्ण राज्यात लागू करण्यात आले.

आयएएस अधिकारी टॉपर आणि सुवर्णपदक विजेते आहेत

लेडी श्री राम कॉलेजमधून राज्यशास्त्र पदवीधर आणि दिल्ली विद्यापीठातील टॉपर सुजाता कार्तिकेयन २००० च्या बॅचच्या आयएएस अधिकारी आहेत. त्यांनी दिल्लीतील जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठातून आंतरराष्ट्रीय राजकारणात पदव्युत्तर पदवी घेतली आहे. त्यांनी विद्यापीठातून आंतरराष्ट्रीय राजकारणात पदव्युत्तर पदवी देखील घेतली आहे. त्या आयएएस अकादमीची सुवर्णपदक विजेती देखील आहे.

६ महिन्यांपासून होत्या रजेवर

२०२४ च्या सार्वत्रिक निवडणुकीनंतर सुजाता यांनी सहा महिन्यांच्या रजेसाठी अर्ज केला होता. ते ३१ मे पासून सहा महिन्यांच्या रजेवर आहेत. त्यांची रजा मंगळवारी संपली. या वर्षी ७ जून रोजी, सामान्य प्रशासन आणि सार्वजनिक तक्रार विभागाने कार्तिकेयनला त्यांच्या मुलीची दहावीची परीक्षा देणाऱ्या मुलीची काळजी घेण्यासाठी सहा महिन्यांचा सीसीएल मंजूर केला होता.

बीजेडीच्या एजंट, भाजपाचा दावा

दरम्यान, सुजाता कार्तिकेयन या बीजेडीच्या एजंट असल्याचा आरोप त्यांच्यावर करण्यात आला. त्यानुसार, निवडणूक आयोगाने दखल घेत त्यांची पदावनती करत कमी प्रभावशाली पदावर त्यांची बदली करण्यात आली. तर, ओडिशावर दोन दशकांहून अधिक काळ राज्य केल्यानंतर बीजेडीने सत्ता गमावल्यानंतर, पक्षाच्या आत आणि बाहेरून दबावाला तोंड देत कार्तिकेयन यांचे पती पांडियन यांनीही सक्रिय राजकारण सोडत असल्याचे जाहीर केले.