मंगलमय वातावरणात घरोघरी आणि पंचक्रोशीत बाप्पा विराजमान
pune ganesh festival :  ओम नमोजी आद्या । वेद प्रतिपाद्या । जय जय स्वसंवेद्या । आत्मरूपा ।। या स्वरचित श्लोकाने गणेशाला वंदन करीत संतश्रेष्ठ ज्ञानेश्वरांनी ज्ञानेश्वरीच्या रूपाने भगवत् गीतेचा प्राकृतात सार सांगण्याला सुरुवात केली, तर ‘ओंकार प्रधान रूप गणेशाचे..’ अशा कवनांनी तुकारामांनी गणेशाची स्तुती केली आहे.

अशा चौदा विद्या आणि चौसष्ट कलांचा अधिपती असलेल्या गणपती बाप्पांचे सोमवारी (१४ सप्टेंबर) घरोघरी, सार्वजनिक मंडळांमध्ये, सोसायट्यांत आणि पंचक्रोशीत मंगलमय वातावरणात आगमन झाले. उत्सवाच्या काळात कायदा-सुव्यवस्था कायम राखण्यासाठी आणि वाहतूक नियंत्रणासाठी पोलीस आणि प्रशासनाकडून शहरात चोख बंदोबस्त तैनात करण्यात आला आहे.

पुण्याच्या कसबा गणपती, तांबडी जोगेश्वरी गणपती, गुरुजी तालीम, तुळशीबाग गणपती आणि केसरी वाडा गणपती या पाच मानाच्या गणपतींचे आगमन मिरवणुकीने करण्यात आले. यामध्ये ढोल-ताशा पथक, बँडपथक सहभागी झाले होते.

नियोजित मान्यवरांच्या हस्ते या गणपतींची प्रतिष्ठापना पारंपरिक विधीनुसार करण्यात आली. श्रीमंत दगडूशेठ हलवाई गणपती मंदिराची यंदा सजावट ही वृंदावनातील प्रसिद्ध प्रेम मंदिरच्या धर्तीवर करण्यात आली आहे.

श्रीमंत भाऊसाहेब रंगारी गणपती मंडळातर्फे श्री गणेश स्वर्णधाम थीमवर आधारित आरास करण्यात आली असून, त्यांच्या बाप्पाची प्रतिष्ठापना प्रसिद्ध बासरी वादक पंडित हरिप्रसाद चौरसिया यांच्या हस्ते झाली. स्वामी गोविंद देव गिरीजी महाराज (सरचिटणीस, श्री राम जन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्ट) यांनी बाप्पाची आरती केली.

या वर्षीची सजावट ‘श्रीगणेश स्वर्णधाम’ या थीमवर आधारित आहे, जी भगवान श्रीगणेशाचे दिव्य निवासस्थान दर्शवते. त्यांनी सांगितले की, मंडळाने पुण्याच्या गणेशोत्सवाची भावना महाराष्ट्राबाहेरही पोहोचवली असून, गेल्या आठवड्यात मानाच्या गणपतींच्या तीन मूर्ती काश्मीरला पाठवण्यात आल्याचे श्रीमंत भाऊसाहेब रंगारी गणपती मंडळाचे विश्वस्त पुनीत बालन यांनी सांगितले.

कसबा गणपती मंदिरातील सजावट साधी असून, नैसर्गिक आणि पर्यावरणपूरक वस्तूंचा वापर करण्यात आला आहे. पुढील ११ दिवसांत सांस्कृतिक कार्यक्रमांसोबतच पर्यावरण जनजागृती करण्यावर भर दिला जाणार आहे. तसेच, विविध मंडळांतर्गत सांस्कृतिक कार्यक्रम, प्रबोधनपर सत्रे आणि सामाजिक उपक्रम राबवले जात आहेत.

कसबा गणपती मंडळातर्फे अन्न शुद्धतेबाबत जनजागृती मोहीम राबवली जात आहे. तसेच, सर्वोच्च न्यायालयाच्या नियमांचे पालन करीत शिस्तबद्ध आणि सुरक्षित उत्सव साजरा करण्यावर भर दिला जात आहे, अशी माहिती पहिला मानाचा गणपती असलेल्या कसबा गणपती मंडळाचे अध्यक्ष श्रीकांत शेटे यांनी दिली.

गुरुजी तालीम मंडळात, या उत्सवाला विशेष महत्त्व आहे कारण मंडळ आपला १४० वा वर्धापन दिन साजरा करीत आहे. आगमन मिरवणुकीची सुरुवात सहा ढोल-ताशा आणि ध्वज पथकांच्या सादरीकरणाने झाली, त्यानंतर अश्वराज, एक बँड आणि नगारा पथक सहभागी झाले होते, अशी माहिती उत्सव प्रमुख हार्दिक परदेशी यांनी दिली.

मंडळाने चार धाम तीर्थक्षेत्रांपैकी एक असलेल्या जगन्नाथ पुरी मंदिराची प्रतिकृती उत्सवाच्या सजावटीचा एक भाग म्हणून तयार केली आहे. गुरुजी तालीम मंडळाचा गणेशोत्सव १८८७ मध्ये सुरू झाला. त्यावेळी ती शहरातील सर्वात जुन्या तालीमीपैकी एक होती. हा उत्सव वेगवेगळ्या समुदायांच्या लोकांच्या सामूहिक प्रयत्नांतून सुरू झाला, जो पुण्याच्या सामाजिक सहभाग आणि जातीय सलोख्याची परंपरा प्रतिबिंबित करतो, असे परदेशी यांनी नमूद केले.

पुढील दहा दिवसांत मंडळातर्फे विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांसोबतच सामाजिक उपक्रमही राबवले जातील. आम्ही विविध क्षेत्रातील नामवंत व्यक्तींच्या व्याख्यानांचेही आयोजन करीत आहोत, अशी माहिती केसरीवाडा गणेशोत्सव मंडळाचे अध्यक्ष डाॅ. रोहित टिळक यांनी दिली.

सर्वोच्च न्यायालयाने ठरवून दिलेले नियम प्रत्येकाने पाळले पाहिजेत. गणेशोत्सवासादरम्यान डीजे म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या उच्च-डेसिबल साऊंड सिस्टीमचा वापर पुण्यात एक वादग्रस्त मुद्दा बनला आहे. या फेस्टिव्हलदरम्यान त्यांच्या वापराला विरोध करणारे कार्यकर्ते विद्यानंद बापट यांच्यावर अलीकडेच एका कार्यकर्त्याकडून हल्ला झाला, ज्यामुळे या मुद्द्यावर अधिक प्रकाश पडला आहे, असे डाॅ. टिळक यांनी नमूद केले.

अन् पावसाची हजेरी
घरोघरी गणपतीचे आगमन सकाळीच झाले परंतु सार्वजनिक गणेशमंडळांच्या गणपतीचे वाजत-गाजत मिरवणुकीने आगमन आणि प्रतिष्ठापना करण्यात येते. त्यामुळे दिवसभर मिरवणूक चालते. सुमारे साडेपाच वाजण्याच्या सुमाराला मुसळधार पावसाला सुरुवात झाली. सुमारे १५ मिनिटे पावसाने हजेरी लावली. पावसातही ढोलपथके आणि कार्यकर्ते उत्साहाने मिरवणुकीत सहभागी झाले. पावसापासून बचाव करण्यासाठी मूर्तीला प्लॅस्टिकने झाकण्यात आले होते.