मुंबई – भारतीय रेल्वे ही जगातील सर्वात मोठी रेल्वे आहे. भारतीय रेल्वे ही देशाची जीवनवाहिनी मानली जाते. भारतीय रेल्वे हे आशियातील दुसरे सर्वात मोठे आणि जगातील चौथे मोठे रेल्वे नेटवर्क आहे. भारतातील एकूण रेल्वे स्थानकांची संख्या सुमारे 8000 आहे.

तुम्हाला कदाचित सर्व स्थानकांची नावे माहित नसतील. भारतीय रेल्वे खूप प्रगत आहे आणि देशातील रेल्वे आणि स्थानके अतिशय हायटेक झाली आहेत.

सध्या भारतीय रेल्वे अनेक हायस्पीड ट्रेन चालवत आहे. भारतीय रेल्वेने दररोज सुमारे 2.50 कोटी लोक प्रवास करतात, तर 33 लाख टन मालाचीही वाहतूक केली जाते. भारतीय रेल्वेची स्थापना 8 मे 1845 रोजी झाली. भारतीय रेल्वेचे मुख्यालय राजधानी दिल्ली येथे आहे.

178 वर्षे जुनी भारतीय रेल्वे अजूनही सर्वात स्वस्त आणि पसंतीची वाहतूक साधन आहे. पण तुम्हाला माहित आहे का की भारतात एक रेल्वे स्टेशन आहे, जिथे जाण्यासाठी पासपोर्ट आणि व्हिसा आवश्यक आहे.

वास्तविक, भारतीयांना या स्थानकावर जाण्यासाठी पाकिस्तानी व्हिसाची आवश्यकता असते. तुम्ही येथे व्हिसाशिवाय जाऊ शकत नाही. ‘अटारी’ असे या रेल्वे स्थानकाचे नाव आहे. देशातील हे एकमेव रेल्वे स्टेशन आहे जिथे व्हिसा आवश्यक आहे.

हे रेल्वे स्टेशन पंजाबच्या अमृतसर जिल्ह्यात आहे आणि उत्तर रेल्वेच्या फिरोजपूर रेल्वेच्या अखत्यारीत आहे. आता तुमच्या मनात प्रश्न नक्कीच निर्माण झाला असेल की हे स्टेशन भारतात असताना मग देशातील लोकांना इथे जाण्यासाठी व्हिसा का लागतो?

अटारी रेल्वे स्थानक हा भारताचा भाग आहे, परंतु येथे जाण्यासाठी पाकिस्तानची परवानगी घ्यावी लागते. येथे फिरताना आढळल्यास तुरुंगात जावे लागू शकते. यासोबतच दंडही भरावा लागतो.

या स्टेशनमध्ये जबरदस्तीने घुसण्याचा प्रयत्न केल्याबद्दल फॉरेनर्स अॅक्टच्या कलम 14 अंतर्गत गुन्हा दाखल केला जाऊ शकतो. असे घडले तर, दोष सिद्ध होऊनही जामीन मिळणे फार कठीण जाईल आणि शिवाय फौजदारी खटला चालवला जाऊ शकतो.

‘समझौता एक्स्प्रेस’ ही एकमेव आंतरराष्ट्रीय ट्रेन येथून धावत होती. त्यामधून प्रवास करायचा असेल तर तिकीट खरेदी करण्यासाठी पासपोर्ट क्रमांक द्यावा लागतो. हे रेल्वे स्थानक फक्त समझोता एक्सप्रेससाठी खुले आहे.

जर ही ट्रेन उशीर झाली तर भारत आणि पाकिस्तान या दोन्ही देशांच्या रजिस्टरमध्ये नोंद केली जाते. दिल्ली-अटारी एक्स्प्रेस, अमृतसर-अटारी डेमू, जबलपूर-अटारी स्पेशल ट्रेन देखील येथे दिसतील, परंतु त्यापैकी एकही अटारी-लाहोर मार्गावरून जात नाही.

सध्या हे स्थानक आणि समझौता एक्स्प्रेस दोन्ही बंद आहेत. जम्मू-काश्मीरमधून कलम 370 हटवल्यानंतर पाकिस्तानकडून समझौता एक्स्प्रेसही थांबवण्यात आली होती.