जागतिक बालदिन दरवर्षी 20 नोव्हेंबर रोजी जगभरात साजरा केला जातो. जागतिक स्तरावर मुलांचे कल्याण लक्षात घेऊन, लोकांमध्ये जागरूकता निर्माण करण्याच्या उद्देशाने जागतिक बालदिन साजरा करण्यास सुरुवात करण्यात आली. पहिल्यांदा हा दिवस 1954 मध्ये सार्वत्रिक बालदिन म्हणून साजरा करण्यास सुरुवात झाली. या दिवशी 1959 मध्ये संयुक्त राष्ट्रांच्या आमसभेने बाल हक्कांची घोषणा स्वीकारली. तेव्हापासून युनायटेड नेशन्स इंटरनॅशनल चिल्ड्रन्स इमर्जन्सी फंड (UNICEF) बाल विकास आणि कल्याणासाठी काम करत आहे. जागतिक बालदिन हा मुलांसाठी, मुलांसाठी कार्यक्रमांचा वार्षिक उत्सव आहे. युनिसेफचा ‘ऑन माय माइंड’ कार्यक्रम मुलांच्या मानसिक आरोग्यासाठी काम करत आहे. प्रत्येक मुलाला प्रेमळ पालनपोषण आणि सुरक्षित वातावरणात वाढण्याचा अधिकार देणे हे त्याचे ध्येय आहे. मुलांच्या मानसिक आरोग्याशी संबंधित युनिसेफचा अहवाल आणि मुलांचे मानसिक आरोग्य सुधारण्यासाठी पालकांसाठी सल्ला जाणून घेऊया.

मुले आणि युनिसेफ
युनिसेफच्या अहवालानुसार, मानसिक आरोग्याशी संबंधित अर्ध्याहून अधिक परिस्थिती वयाच्या 14 व्या वर्षी सुरू होतात, परंतु बहुतेक प्रकरणांमध्ये ते वेळेत शोधले जात नाहीत आणि त्यावर उपचार केले जात नाहीत. कोविड 19 च्या अलीकडच्या काळात प्रत्येक पिढीच्या मानसिक आरोग्यावरील धोका वाढला आहे. त्याचा परिणाम मुलांवरही दिसून आला. त्यांच्या दिनचर्येपासून ते शिक्षण, मनोरंजन तसेच सामाजिक आणि आरोग्यावरही परिणाम झाला. सकारात्मक मानसिक आरोग्यामुळे मुलांच्या भविष्यासाठी चांगले परिणाम मिळू शकतात. त्यामुळे मुलांचे मानसिक आरोग्य चांगले राहण्यासाठी पालक, शाळा आणि समाजाने चांगले वातावरण निर्माण करण्याचे काम केले पाहिजे.

मुलांच्या वर्तनावर लक्ष केंद्रित करा
कोणत्याही मुलाच्या मानसिक आरोग्यासाठी पालकांनी त्यांची समस्या समजून घेणे आणि ते सोडवण्यासाठी मदत करणे आवश्यक आहे. मुलांची स्थिती समजून घेण्यासाठी, त्यांच्याकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे. जेव्हा पालक मुलांकडे लक्ष देतात तेव्हा त्यांना समजते की मुले काय बोलत आहेत, ते कसे जगतात, त्यांच्या मनावर काय परिणाम होत आहे आणि त्यांच्या भावना किती सकारात्मक आणि नकारात्मक आहेत. त्यामुळे मुलाची प्रत्येक हालचाल, वर्तन काळजीपूर्वक पहा.

तणाव कमी करण्यास मदत करा
कोणत्याही व्यक्तीच्या मानसिक आरोग्यावर परिणाम होतो जेव्हा ते काही कारणाने तणाव आणि दबावाखाली असतात. अशा परिस्थितीला कसे सामोरे जावे हे मुलांना कळत नाही आणि या स्थितीचा मानसिक आरोग्यावर परिणाम होतो. तरुण वयात ताणतणाव येणं आता सामान्य झालं आहे. यामागे सामाजिक आणि भावनिक दोन्ही घटक असू शकतात. त्यामुळे मुलाला तणावापासून दूर ठेवण्याचा प्रयत्न करा. त्यांच्यासोबत वेळ घालवा आणि मुलाला त्याच्या समस्या आणि तणाव कमी करण्यास मदत करा.

मुलांना वेळ द्या
अनेकदा पालकांच्या वेळेअभावी मुलाला एकटेपणा जाणवू लागतो. मुलाला भावनिकदृष्ट्या कमकुवत वाटते. पण जेव्हा आई-वडील कामामुळे किंवा इतर कारणांमुळे मुलासाठी वेळ काढू शकत नाहीत, तेव्हा हळूहळू त्याचा परिणाम त्यांच्या मनावर होऊ लागतो. त्यांच्याशी बोला, बाहेर फिरायला जा. मुलाच्या शाळेतील कार्यक्रमांमध्ये भाग घ्या.

मुलांना सकारात्मकता शिकवा
मुलाला चांगल्या गोष्टी शिकवा. त्यांना सांगा की राग किंवा नकारात्मक वृत्तीने समस्या सुटत नाहीत. जीवनातील प्रत्येक प्रसंगी सकारात्मक रहा आणि प्रत्येकाशी प्रेमळ वृत्ती ठेवा. जेव्हा मूल त्याच्या आयुष्यात सकारात्मक राहते, तेव्हा त्याचा मानसिक विकासही चांगल्या पद्धतीने होऊ शकतो.