Baby Massage: नवजात बाळाला मालिश करण्याची परंपरा आपल्या समाजात खूप जुनी आहे. अनेक घरांमध्ये आजही असा समज आहे की रोज तेलाने मालिश केल्याने बाळ मजबूत होते, त्याचे वजन झपाट्याने वाढते आणि हाडे कणखर बनतात. पण बालरोगतज्ज्ञ यांनी या समजुतींबाबत महत्त्वाची माहिती दिली आहे. त्यांच्या मते, मालिश फायदेशीर असली तरी अनेक गोष्टींबाबत लोकांमध्ये गैरसमज आहेत.

डॉक्टर सांगतात की मालिश करण्याचा मुख्य उद्देश म्हणजे बाळासोबत जिव्हाळ्याचे नाते तयार करणे. मालिश करताना आई-वडिलांचा स्पर्श, डोळ्यांचा संपर्क आणि संवाद यामुळे बाळाशी भावनिक बंध अधिक मजबूत होतात. तसेच त्वचा मऊ राहते आणि मॉइश्चरायझिंग होते. मात्र काही लोक अतिशय जोरात मालिश करतात, इतके की बाळाच्या हाडांतून आवाज येतो. हे बाळासाठी हानिकारक ठरू शकते.

त्यांच्या मते, मालिश केल्याने बाळाच्या हाडांची घनता (बोन डेंसिटी) वाढते किंवा स्नायूंची रचना बदलते, असा कोणताही वैज्ञानिक पुरावा नाही. बाळ मजबूत किंवा कमजोर होणे हे मुख्यतः त्याच्या आनुवंशिक गुणांवर आणि योग्य आहारावर अवलंबून असते. त्यामुळे मालिश न केल्यामुळे बाळ कमजोर राहते, ही भीती चुकीची आहे.

काही लोकांचा असा समज असतो की मालिश केल्याने बाळाच्या डोक्याचा आकार सुधारतो. डॉक्टर स्पष्ट करतात की डोक्याचा आकार विशेष उशी वापरून किंवा मालिश करून बदलत नाही. त्यासाठी बाळाचे झोपण्याचे पोस्चर वेळोवेळी बदलणे अधिक महत्त्वाचे आहे. डोक्यावर दाब देणे टाळावे, कारण बाळाची कवटी खूप नाजूक असते.

तसेच, मालिश केल्याने बाळ लवकर बसते, रांगते किंवा चालू लागते, असा समजही चुकीचा आहे. बाळाचे विकास टप्पे (माइलस्टोन्स) हे त्याच्या आनुवंशिकतेवर आणि त्याला मिळणाऱ्या हालचालीच्या संधींवर अवलंबून असतात. जर बाळ दिवसभर एका जागीच पडून राहिले, तर त्याला हालचाल करण्याची सवय लागणार नाही. पण त्याचा मालिशशी थेट संबंध नाही.

वजन वाढण्याबाबतही अनेक गैरसमज आहेत. बाळ बारीक किंवा जाड होणे हे त्याच्या जीन आणि आहारावर ठरते. मालिश करून वजन वाढवता येत नाही. काही बाळांच्या जन्मावेळी पाय वाकडे (बो लेग्स) दिसतात, कारण ते आईच्या पोटात वाकलेल्या अवस्थेत असतात. बाळ चालू लागल्यानंतर काही महिन्यांत पाय आपोआप सरळ होतात. यात मालिशची भूमिका नसते.

मग प्रश्न पडतो की मालिश करावी की नाही? डॉक्टरांच्या मते, नक्कीच करावी; पण चुकीच्या अपेक्षांसाठी नव्हे. मालिशमुळे बाळ रिलॅक्स होते, झोप चांगली लागते आणि आई-वडिलांशी संवाद वाढतो. योग्य पद्धतीने, हलक्या हाताने आणि प्रेमाने केलेली मालिश बाळासाठी आनंददायी अनुभव ठरू शकते.