Kangana Ranaut : सोन्या-चांदीचे दागिने घालण्याची परंपरा तर अनेक वर्षांपासून आहे; पण चांदीच्या भांड्यात पाणी पिण्याची पद्धतही भारतीय घरांमध्ये पूर्वीपासून पाहायला मिळते. आता अभिनेत्री आणि खासदार कंगना रणौतनेही आपल्या दैनंदिन दिनचर्येतील एका खास सवयीचा खुलासा केला आहे.

चांदीच्या ग्लासातून पाणी का पिता, असा प्रश्न तिला एका पॉडकास्टमध्ये विचारण्यात आला असता, तिने याचा संबंध शरीरातील ‘पित्तदोषा’शी जोडला. चांदीचा शीतल गुणधर्म शरीरातील पित्त संतुलित ठेवण्यास मदत करतो, असा तिचा दावा आहे.

पण कंगनाच्या या दाव्यामागे विज्ञान नेमकं काय सांगतं? चांदीच्या ग्लासातून पाणी प्यायल्याने शरीराला खरोखर काही आरोग्यदायी फायदे मिळतात का? पचनक्रिया सुधारते का? शरीरातील उष्णता कमी होते का? आणि चांदीच्या अँटीमायक्रोबियल गुणधर्मामुळे पाणी अधिक सुरक्षित होतं का? या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरं जाणून घेऊया.

चांदीमध्ये अँटीमायक्रोबियल गुणधर्म असतात

चांदीचा वापर प्राचीन काळापासून भांडी आणि इतर वस्तूंमध्ये केला जात असल्याची नोंद आहे. वैज्ञानिकदृष्ट्याही चांदीमध्ये काही प्रकारच्या सूक्ष्मजीवांवर परिणाम करणारे गुणधर्म असल्याचे आढळले आहे. एका अभ्यासात चांदीच्या भांड्यात ठेवलेल्या पाण्यात काही आंत्रजन्य रोगकारक बॅक्टेरियांची संख्या कमी झाल्याचे आढळले.

मात्र याचा अर्थ चांदीच्या ग्लासातील पाणी आपोआप शुद्ध किंवा पूर्णपणे निर्जंतुक होते, असा होत नाही. WHOच्या मूल्यांकनानुसार पिण्याच्या पाण्याचे निर्जंतुकीकरण करण्यासाठी चांदीची प्रभावीता अनिश्चित आहे आणि चांदीला नियमित पाणी निर्जंतुकीकरणाचा पर्याय मानण्याची शिफारस केलेली नाही.

पित्त आणि शरीरातील उष्णतेबाबत काय?

आयुर्वेदामध्ये चांदीला ‘शीतल’ गुणधर्माशी जोडले जाते आणि त्यामुळे पित्त संतुलनास मदत होते, अशी पारंपरिक मान्यता आहे. मात्र चांदीच्या ग्लासातून पाणी प्यायल्याने शरीरातील पित्त किंवा ‘अतिरिक्त उष्णता’ कमी होते, यासाठी आधुनिक वैद्यकीय संशोधनातून ठोस निष्कर्ष उपलब्ध नाहीत. त्यामुळे हा दावा आयुर्वेदिक/पारंपरिक दृष्टिकोन म्हणून मांडणे योग्य आहे; निश्चित वैद्यकीय तथ्य म्हणून नाही.

पचनक्रिया सुधारते का?

चांदीच्या ग्लासातील पाणी प्यायल्याने अपचन, आम्लपित्त किंवा पोटाच्या समस्या थेट कमी होतात, असा ठोस वैज्ञानिक पुरावा सध्या उपलब्ध नाही. पचनासाठी पुरेसे पाणी पिणे महत्त्वाचे आहे; मात्र त्यासाठी चांदीचा ग्लास आवश्यक आहे, असे वैद्यकीय मार्गदर्शक तत्त्वांमधून सिद्ध झालेले नाही.

त्वचेसाठी चांदीचं पाणी फायदेशीर?

या दाव्याबाबतही सावध राहणे गरजेचे आहे. पुरेसे पाणी प्यायल्याने शरीर हायड्रेटेड राहते, त्यामुळे त्याचा त्वचेच्या आरोग्यावर अप्रत्यक्ष फायदा होऊ शकतो. पण चांदीच्या ग्लासातील पाण्यामुळे त्वचा अधिक निरोगी किंवा चमकदार होते, असा ठोस पुरावा उपलब्ध नाही.

मग चांदीच्या ग्लासातून पाणी प्यायचं का?

चांदीचा स्वच्छ, योग्य दर्जाचा ग्लास वापरणे ही वेगळी बाब आहे; पण त्याला आरोग्यवर्धक उपचार किंवा पाणी शुद्ध करण्याची पद्धत समजणे योग्य नाही. चांदी पाण्यात किती प्रमाणात मिसळते, हे भांड्याची गुणवत्ता, पाण्याची रासायनिक रचना आणि संपर्काचा कालावधी यावर अवलंबून असू शकते.

चांदीचा ग्लास वापरताना या गोष्टी लक्षात ठेवा?

ग्लास योग्य दर्जाच्या आणि शुद्ध चांदीचा आहे का, हे तपासा.
ग्लास नियमितपणे स्वच्छ ठेवा.
चांदीच्या भांड्यात आंबट किंवा आम्लयुक्त पदार्थ दीर्घकाळ साठवून ठेवणे टाळा.
चांदीच्या ग्लासातील पाणी हे पाणी शुद्धीकरणाचे साधन समजू नका.
आरोग्याच्या समस्यांसाठी केवळ अशा पारंपरिक उपायांवर अवलंबून राहू नका.