World Breastfeeding Week: आईचे दूध हे नवजात बाळासाठी सर्वोत्तम आणि संपूर्ण अन्न मानले जाते. जन्मानंतरच्या पहिल्या काही महिन्यांत बाळाला आवश्यक असलेले पोषण, रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवणारे घटक आणि शरीराच्या विकासासाठी लागणारे अनेक महत्त्वाचे घटक आईच्या दुधातून मिळतात. याच कारणामुळे दरवर्षी १ ते ७ ऑगस्ट हा कालावधी ‘वर्ल्ड ब्रेस्टफीडिंग वीक’  (World Breastfeeding Week ) म्हणून साजरा केला जातो. या आठवड्याचा उद्देश मातांना स्तनपानाचे महत्त्व समजावून सांगणे आणि प्रत्येक नवजात बाळाला आईचे दूध मिळावे यासाठी जनजागृती करणे हा आहे.

स्तनपान ही केवळ आईची जबाबदारी नसून संपूर्ण कुटुंबाची जबाबदारी असते. आईला योग्य आहार, पुरेशी विश्रांती आणि मानसिक आधार मिळाल्यास ती बाळाला अधिक चांगल्या प्रकारे स्तनपान देऊ शकते. त्यामुळे कुटुंबातील प्रत्येकाने आईची काळजी घेणे आवश्यक आहे.

संतुलित आहार घ्या   (World Breastfeeding Week)

स्तनपान करणाऱ्या महिलांनी रोजच्या आहारात प्रथिने, कॅल्शियम, लोह, जीवनसत्त्वे आणि इतर आवश्यक पोषक घटकांचा समावेश करावा. दूध, दही, डाळी, हिरव्या पालेभाज्या, अंडी, सुका मेवा आणि हंगामी फळे खाल्ल्यास आईचे आरोग्य चांगले राहते आणि बाळालाही आवश्यक पोषण मिळते.

भरपूर पाणी प्या    (World Breastfeeding Week)

स्तनपानामुळे शरीराला अधिक पाण्याची गरज भासते. त्यामुळे दिवसभरात किमान २.५ ते ३ लिटर पाणी पिण्याचा प्रयत्न करावा. पुरेसे पाणी पिल्याने शरीर हायड्रेट राहते आणि स्तनपानाची प्रक्रिया सुरळीत राहण्यास मदत होते.

पुरेशी विश्रांती घ्या  

नवजात बाळामुळे आईची झोप पूर्ण होत नाही. त्यामुळे बाळ झोपले की आईनेही शक्य तितकी विश्रांती घ्यावी. सततचा थकवा टाळण्यासाठी कुटुंबीयांनी घरकामात मदत करणे गरजेचे आहे.

ताणतणावापासून दूर राहा

मानसिक ताणाचा परिणाम दूध तयार होण्याच्या प्रक्रियेवर होऊ शकतो. त्यामुळे आईने आनंदी आणि सकारात्मक राहण्याचा प्रयत्न करावा. कुटुंबीयांनी तिच्यावर अनावश्यक ताण न आणता भावनिक आधार द्यावा.

डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय औषधे घेऊ नका

स्तनपानाच्या काळात काही औषधांचा परिणाम बाळावर होऊ शकतो. त्यामुळे कोणतेही औषध घेण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

धूम्रपान आणि मद्यपान टाळा

धूम्रपान आणि मद्यपानामुळे त्यातील हानिकारक घटक आईच्या दुधातून बाळापर्यंत पोहोचू शकतात. त्यामुळे या सवयींपासून पूर्णपणे दूर राहणे गरजेचे आहे.

स्वच्छतेची काळजी घ्या

बाळाला दूध पाजण्यापूर्वी हात स्वच्छ धुवावेत. तसेच स्तनांची नियमित स्वच्छता राखावी. योग्य स्वच्छतेमुळे संसर्गाचा धोका कमी होतो.

कुटुंबाची भूमिका महत्त्वाची

स्तनपान करणाऱ्या आईला पौष्टिक आहार मिळेल याची काळजी घ्या. घरातील कामांमध्ये मदत करा, तिला पुरेशी विश्रांती मिळू द्या आणि तिचा मानसिक आधार बना. आई आनंदी असेल तर त्याचा सकारात्मक परिणाम बाळावरही होतो.

स्तनपानाचे फायदे

बाळासाठी :

• रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत होते.
• संसर्गाचा धोका कमी होतो.
• मेंदू, शरीर आणि मानसिक विकास अधिक चांगला होतो.
• पचनक्रिया सुधारण्यास मदत होते.

आईसाठी :

• प्रसूतीनंतर शरीर लवकर पूर्ववत होण्यास मदत होते.
• गर्भाशय पूर्वस्थितीत येण्यास सहाय्य होते.
• स्तन आणि अंडाशयाच्या काही प्रकारच्या कर्करोगाचा धोका कमी होऊ शकतो.
• आई आणि बाळामधील भावनिक नाते अधिक घट्ट होते.

तज्ज्ञांच्या मते, जन्मानंतरच्या पहिल्या सहा महिन्यांत शक्य असल्यास बाळाला केवळ आईचे दूध देणे सर्वाधिक फायदेशीर मानले जाते. योग्य आहार, विश्रांती, स्वच्छता आणि कुटुंबाचा आधार मिळाल्यास आई आणि बाळ दोघांचेही आरोग्य चांगले राहण्यास मदत होते.