Post Pregnancy Care: बाळाचा जन्म हा प्रत्येक कुटुंबासाठी आनंदाचा क्षण असतो. मात्र या आनंदासोबत नव्या आईच्या आरोग्याची काळजी घेणेही तितकेच गरजेचे असते. डिलिव्हरीनंतरचे पहिले ६ आठवडे, म्हणजेच सुमारे ४२ दिवस, आईसाठी खूप संवेदनशील आणि महत्त्वाचे असतात. या काळाला आयुर्वेदात “सूतिका काळ” असे म्हटले जाते. या काळात शरीर पुन्हा पूर्वस्थितीत येत असते, त्यामुळे योग्य काळजी घेणे आवश्यक आहे. प्रसवाच्या वेळी महिलांच्या शरीरातून खूप ऊर्जा आणि रक्त कमी होते. त्यामुळे शरीर कमजोर होते आणि थकवा जाणवतो. या काळात शरीरात ‘वात’ वाढतो, ज्यामुळे सांधेदुखी, पचनाची समस्या आणि मानसिक अस्वस्थता निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे या ६ आठवड्यांत शरीराची योग्य काळजी घेतल्यास पुढील आयुष्यातील अनेक आजार टाळता येऊ शकतात. Post Pregnancy Care या काळात तेलाने मालिश करणे खूप फायदेशीर ठरते. कोमट तेलाने केलेली मालिश रक्ताभिसरण सुधारते आणि शरीरातील वेदना कमी करते. यामुळे स्नायूंना आराम मिळतो आणि शरीर लवकर बळकट होते. मालिशनंतर हलका गरम शेक दिल्यास गर्भाशय लवकर पूर्वस्थितीत येण्यास मदत होते. Post Pregnancy Care Post Pregnancy Care आहाराकडे विशेष लक्ष देणेही खूप गरजेचे आहे. डिलिव्हरीनंतर आईचे पचन कमजोर असते, त्यामुळे हलका आणि पौष्टिक आहार घ्यावा. दलिया, मूगडाळ खिचडी, ताज्या भाज्यांचे सूप हे पदार्थ उत्तम मानले जातात. तसेच जिरे, ओवा, सुंठ आणि हळद यांचा मर्यादित वापर केल्यास पचन सुधारते आणि शरीराला ताकद मिळते. या काळात थंड पाणी, शिळे अन्न, जास्त मसालेदार पदार्थ आणि गॅस निर्माण करणारे पदार्थ टाळणे आवश्यक आहे. स्तनपान हा देखील या काळातील महत्त्वाचा भाग आहे. नवजात बाळासाठी आईचे पहिले दूध खूप पोषक असते. त्यामुळे बाळाची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते आणि आई-बाळामध्ये भावनिक नाते मजबूत होते. त्याचबरोबर आईने मानसिक आरोग्याकडेही लक्ष द्यावे. ताणतणाव, गोंधळ आणि आवाज यापासून दूर राहणे आवश्यक आहे, कारण आईच्या मानसिक स्थितीचा परिणाम बाळावरही होतो. स्वच्छता राखणेही अत्यंत महत्त्वाचे आहे. संक्रमण टाळण्यासाठी नियमित आंघोळ करणे, स्वच्छ कपडे वापरणे आवश्यक आहे. काही ठिकाणी कडुनिंबाच्या पाण्याने आंघोळ करणे किंवा औषधी धूर वापरण्याची पद्धतही आहे, ज्यामुळे वातावरण स्वच्छ राहते. एकूणच, डिलिव्हरीनंतरचे पहिले ६ आठवडे आईसाठी पुनर्बांधणीचा काळ असतो. या काळात योग्य आहार, विश्रांती, स्वच्छता आणि कुटुंबाचा आधार मिळाला तर आई लवकर बरी होऊन पुन्हा तंदुरुस्त होऊ शकते.
