Donald Trump : इराणला धडा शिकवण्याचा निर्धार करून युद्धाच्या मैदानात उतरलेल्या अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आता माघार घेण्याच्या तयारीत आहेत का? गेल्या आठ महिन्यांपासून सुरू असलेल्या अमेरिका-इराण संघर्षाबाबत ट्रम्प यांनी मोठे विधान करत लष्करीदृष्ट्या युद्ध प्रभावीपणे संपल्याचे संकेत दिले आहेत.

विशेष म्हणजे, अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुकीत रिपब्लिकन पक्षाला मोठा राजकीय फटका बसल्यानंतर ट्रम्प यांची ही नरमाईची भूमिका समोर आली आहे. कतारच्या पंतप्रधानांसोबत झालेल्या चर्चेनंतर ट्रम्प यांनी सध्या परिस्थिती जैसे थे ठेवण्याचे संकेत दिले.

मात्र, इराणने काही वेगळे पाऊल उचलल्यास अमेरिका पुन्हा हल्ले करण्यास मागेपुढे पाहणार नाही, असा इशाराही त्यांनी दिला आहे. त्यामुळे एकीकडे युद्ध संपवण्याच्या हालचाली, तर दुसरीकडे लष्करी कारवाईची धमकी, अशा दुहेरी कात्रीत मध्यपूर्वेतील परिस्थिती अडकली आहे.

‘इराणचे लष्करी सामर्थ्य संपले’; ट्रम्प यांचा मोठा दावा

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी कतारचे पंतप्रधान शेख मोहम्मद बिन अब्दुलरहमान अल थानी यांच्यासोबत महत्त्वपूर्ण बैठक घेतली. या बैठकीनंतर व्हाईट हाऊसमध्ये पत्रकारांशी बोलताना त्यांनी इराणविरोधातील युद्धाबाबत आपली भूमिका स्पष्ट केली.

‘इराण लष्करीदृष्ट्या प्रभावीपणे संपले आहे. आम्ही सध्या परिस्थिती जैसे थे ठेवत आहोत. लष्करी कारवाईची आता फारशी आवश्यकता वाटत नाही. मात्र, परिस्थितीत बदल झाल्यास अमेरिका पूर्णपणे सज्ज आहे,’ असे ट्रम्प म्हणाले.

इराणच्या लष्करी नेतृत्वाचे मोठे नुकसान झाल्याचा दावा करत त्यांनी संघर्ष संपवण्याच्या दिशेने सकारात्मक प्रगती होत असल्याचेही सांगितले. मात्र, अमेरिका आणि इराण यांच्यात अंतिम करार झाला आहे का, याबाबत त्यांनी कोणतीही स्पष्ट माहिती दिली नाही.

इराणला अण्वस्त्र मिळू देणार नाही; अमेरिकेची अट कायम

इराणसोबत शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी अमेरिका दीर्घकालीन करार करण्याच्या प्रयत्नात आहे. मात्र, या करारातील सर्वात महत्त्वाची अट म्हणजे इराणला अण्वस्त्र विकसित करण्यापासून रोखणे. ट्रम्प यांनी ही भूमिका पुन्हा एकदा स्पष्ट केली आहे.

‘इराणला अण्वस्त्र मिळण्यापासून रोखणे ही तडजोड न करता येणारी अट आहे. इराणकडे अण्वस्त्र असू शकत नाही, यावर सर्वांचे एकमत आहे,’ अशी भूमिका ट्रम्प यांनी मांडली. त्यांनी पुढे स्पष्ट केले की, मध्यपूर्वेतील परिस्थितीत कोणताही बदल झाल्यास अमेरिकेचे सैन्य तातडीने प्रत्युत्तर देण्यासाठी सज्ज आहे. मात्र, सध्याच्या घडीला पुन्हा मोठा संघर्ष सुरू होण्याची शक्यता कमी असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.

खाडी देशांचा दबाव; अमेरिकेची नाकेबंदी मात्र कायम!

इराणविरोधात पुन्हा मोठ्या प्रमाणावर हल्ले करण्याऐवजी सध्याची परिस्थिती कायम ठेवण्याला खाडी देशांचे प्राधान्य असल्याचे ट्रम्प यांनी सांगितले. कतारच्या मध्यस्थीने अमेरिका आणि इराण यांच्यात चर्चेचे प्रयत्न सुरू आहेत.

मात्र, अमेरिकेने आपली नौदल नाकेबंदी हटवण्याचा निर्णय घेतलेला नाही. इराणच्या बंदरांवरील आर्थिक आणि व्यापारी दबाव कायम ठेवण्यात आला आहे. त्यामुळे युद्धाच्या तीव्रतेत काही प्रमाणात घट होण्याचे संकेत असले, तरी अमेरिकेने इराणविरोधातील आपली पकड सैल केलेली नाही.

दुसरीकडे, इराणनेही अमेरिकेच्या नाकेबंदीला विरोध केला असून निर्बंध हटवणे आणि लष्करी कारवाया थांबवणे या आपल्या प्रमुख अटी कायम ठेवल्या आहेत. त्यामुळे दोन्ही देशांमधील चर्चेतून लवकर तोडगा निघेल का, याबाबत अद्याप अनिश्चितता आहे.