China | wooden weapons : चीन एकेकाळी लाकडी शस्त्रांनी आपल्या शत्रूंना मारत असे. हा तो काळ होता जेव्हा लढाऊ विमाने आणि क्षेपणास्त्रे यांसारखी घातक शस्त्रे नव्हती. चिनी शास्त्रज्ञांनी स्वतः ही माहिती दिली होती, युनान प्रांतात अशी लाकडी हत्यारे सापडली आहेत जी एकेकाळी चीनची ताकद होती.

आदिम मानव दगडी हत्यारे वापरत असे, त्यानंतर कांस्ययुग आले, नंतर लोहयुग आणि शेवटी पोलादयुग आले, पण लाकडी युगही होते का? हा प्रश्न शास्त्रज्ञांच्या मनात होता, आता चीनमध्ये सापडलेल्या पुराव्यांमुळे त्याचे उत्तर मिळाले आहे. चीनच्या युनान प्रांतात शास्त्रज्ञांना लाकडी हत्यारे सापडली आहेत.

‘सायन्स’ या शीर्ष मासिकात प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की, ही शस्त्रे ३,००,००० वर्षांपूर्वी नैऋत्य चीनमध्ये वापरली जात होती. ही हत्यारे २०१५ आणि २०१८ मध्ये सापडली होती, परंतु तेव्हापासून त्यांच्यावर सतत संशोधन सुरू होते.

‘फुक्सियान’ सरोवराजवळ सापडलेली लाकडी अवजारे :

ही लाकडी अवजारे चीनमधील युनान प्रांताची राजधानी कुनमिंगजवळील फुक्सियान सरोवराजवळ सापडली. याला ‘जेंटॅगकिंग’ शोध असेही म्हणतात. २०१५ मध्ये, येथे सुरू असलेल्या उत्खननाचाही समावेश टॉप १० पुरातत्वीय शोधांमध्ये करण्यात आला होता.

ही शस्त्रे २५ लाख ते १० हजार वर्षांच्या पॅलेओलिथिक काळात वापरली जात होती. चायनीज ‘अकादमी ऑफ सायन्सेस’ अंतर्गत असलेल्या इन्स्टिट्यूट ऑफ व्हर्टेब्रेट पॅलेओन्टोलॉजी अँड पॅलेओअँथ्रोपोलॉजीचे लेखक गाओ जिंग यांनी चायना न्यूज सर्व्हिसला सांगितले की, उत्खननात सापडलेली डझनभर लाकडी अवजारे जागतिक दर्जाची आहेत.

१००० हून अधिक अवजारे सापडली :

युनान इन्स्टिट्यूट ऑफ कल्चरल रेलीक्स अँड आर्कियोलॉजीचे लिऊ जियानहुई यांनी २०१५ मध्ये एका पेपरमध्ये म्हटले होते की, ‘हा शोध पुरापाषाण काळात चीनमध्ये लाकडी अवजारे वापरली जात असल्याचा पुरावा आहे’. त्यांनी सांगितले की, या उत्खननादरम्यान १००० हून अधिक शस्त्रे सापडली. त्यांना पाहता हे स्पष्ट होते की ही शस्त्रे जाणूनबुजून या आकारात बनवण्यात आली होती.

चीनपूर्वी आफ्रिकेत पुरावे सापडले होते :

चीनपूर्वी, सुरुवातीच्या आणि मध्य प्लेइस्टोसीन काळातील लाकडी अवजारांचे पुरावे फक्त आफ्रिका आणि युरेशियामध्येच सापडले होते, या अवजारांची सर्वाधिक संख्या जर्मनीच्या ‘शोनिंगेनने गेन्टाँगकिंग’च्या शोधापूर्वी शोधली होती.

तथापि, चीनमध्ये सापडलेल्या शस्त्रांमध्ये अधिक विविधता होती, मोठ्या शस्त्रांसोबत लहान अवजारही होते, ज्याचा वापर वनस्पतींवर उपचार करण्यासाठी आणि शेती करण्यासाठी केला जात असे. याशिवाय, भाले आणि काठ्यांसारखी शस्त्रे देखील होती.

‘पाइन’ लाकडापासून बनवलेली अवजारं :

संशोधनानुसार, युनान प्रांतातील गेन्टाँगकिंग साइटवर सापडलेली बहुतेक अवजारं ‘पाइन’ लाकडापासून बनवलेली होती, त्याशिवाय, काहींमध्ये कठीण लाकडाचा वापर केला जात असे. यापैकी काही शस्त्रांमध्ये वनस्पतींचे स्टार्च कण देखील आढळले आहेत, ज्यामुळे असे मानले जाते की, याने तलावाभोवती वनस्पती खोदल्या गेल्या असाव्यात. शास्त्रज्ञांच्या मते, ही शस्त्रे २.५ लाख ते ५.५ लाख वर्षांपूर्वी बनवली गेली असावीत.

पाइन लाकूड म्हणजे काय?

‘पाइन’ हे ‘सॉफ्टवुड प्रकारात’ येणारं लाकूड असून, त्याचा रंग पिवळसर ते हलक्या तपकिरी रंगात असतो. हे लाकूड वजनाने हलके, सहज रंधता येणारे आणि सुबकपणे आकारले जाऊ शकणारे असते. त्यामुळे घरगुती आणि सजावटीच्या अवजारांसाठी याचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. ( फर्निचर, घरगुती वस्तू, हँडमेड अवजारं . इत्यादी वस्तूंसाठी याचा खास वापर केला जातो.)

लाकडी हातोडे देखील सापडले :

उत्खननादरम्यान चार मऊ हातोडे देखील सापडले, जे पूर्व आशियात पहिल्यांदाच कुठेही सापडले आहेत, याशिवाय एक लाकडी काठी देखील सापडली, यापैकी एक हातोडा हरणाच्या शिंगाच्या तुकड्यांपासून बनवला गेला होता. त्यांच्यासोबत काही दगडी हत्यारे देखील सापडली, परंतु ती लाकडी हत्यारेपेक्षा सोपी होती. शास्त्रज्ञांचा असा विश्वास होता की दगड नसल्यामुळे येथील लोकांनी लाकडी हत्यारे बनवली असावीत.

तलावामुळे लोक हा परिसर सोडून गेले :

शास्त्रज्ञांचा असा विश्वास आहे की, गेंटागकिंगचा शोध युनानमधील सर्वात मोठे आणि चीनमधील सर्वात खोल तलाव असलेल्या ‘फुक्सियान’ तलावाच्या काठावर लागला होता. येथील तलावातील गाळ साचल्याने वैशिष्ट्यपूर्ण आहे, त्याची पातळी देखील सतत चढ-उतार होत राहते, म्हणून असे मानले जाते की पाण्याच्या पातळीत वाढ झाल्यामुळे, लोकांनी येथे स्थलांतर केले असावे आणि त्यांची हत्यारे येथे सोडली असावीत जी जीवाश्म वनस्पतींनी गाडली.

माती ओली असल्याने ही हत्यारे जतन केली गेली. युनान इन्स्टिट्यूट ऑफ कल्चरल रेलीक्स अँड आर्कियोलॉजी, द इन्स्टिट्यूट ऑफ व्हर्टेब्रेट पॅलेओन्टोलॉजी अँड पॅलेओअँथ्रोपोलॉजी, चायनीज अकादमी ऑफ सायन्सेस आणि ऑस्ट्रेलियातील वोलोंगॉन्ग विद्यापीठातील संशोधकांनी हे संशोधन केले असल्याचं एका वृत्तवाहिनीने सांगितलं आहे.