Breastfeeding Benefits: जन्मानंतरच्या पहिल्या काही महिन्यांत आईचे दूध हे बाळासाठी सर्वोत्तम अन्न मानले जाते. ते केवळ बाळाची भूक भागवत नाही, तर त्याच्या शारीरिक आणि मानसिक विकासातही महत्त्वाची भूमिका बजावते. जागतिक स्तनपान सप्ताहानिमित्त तज्ज्ञांनी सांगितले आहे की, जन्मानंतरच्या सुरुवातीच्या काळात नियमित स्तनपान करणाऱ्या बाळांचा मेंदू अधिक चांगल्या प्रकारे विकसित होतो. तसेच त्यांची स्मरणशक्ती, शिकण्याची क्षमता आणि समज वाढण्यासही मदत होते.

तज्ज्ञांच्या मते, नवजात बाळाचा मेंदू जन्मानंतर अतिशय वेगाने विकसित होत असतो. या काळात त्याला योग्य पोषणाची गरज असते. आईच्या दुधात प्रथिने, आरोग्यदायी फॅट्स, जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि अनेक जैवसक्रिय घटक असतात, जे बाळाच्या मेंदूच्या विकासासाठी अत्यंत महत्त्वाचे असतात.

अलीकडील संशोधनात आईच्या दुधामध्ये मायो-इनोसिटॉल नावाचे एक महत्त्वाचे नैसर्गिक संयुग आढळले आहे. हे संयुग बाळाच्या मेंदूमधील मज्जापेशींमध्ये मजबूत संपर्क निर्माण करण्यास मदत करते. या संपर्कामुळे बाळाची स्मरणशक्ती, विचार करण्याची क्षमता आणि नवीन गोष्टी शिकण्याची प्रक्रिया अधिक प्रभावी होते.

मायो-इनोसिटॉल हे नैसर्गिक साखरेसारखे संयुग असून ते फळे, धान्ये आणि काही इतर अन्नपदार्थांमध्येही आढळते. मात्र नवजात बाळासाठी ते आईच्या दुधातून मिळणे अधिक फायदेशीर मानले जाते. कारण या काळात बाळाचा मेंदू झपाट्याने विकसित होत असतो आणि त्यासाठी आवश्यक पोषण आईच्या दुधातून सहज मिळते.

 

तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, आईचे दूध हे फक्त ऊर्जा किंवा कॅलरीचा स्रोत नाही. ते एक संपूर्ण आणि पोषणमूल्यांनी भरलेले जैविक अन्न आहे. बाळाच्या वाढीच्या प्रत्येक टप्प्यानुसार त्याच्या गरजा पूर्ण करणारे अनेक घटक आईच्या दुधात नैसर्गिकरित्या असतात. त्यामुळेच जन्मानंतरच्या पहिल्या सहा महिन्यांपर्यंत केवळ स्तनपान करण्याचा सल्ला दिला जातो.

स्तनपानामुळे बाळाची रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत होण्यास मदत होते. त्यामुळे संसर्ग आणि अनेक सामान्य आजारांचा धोका कमी होतो. तसेच पचनसंस्था चांगली विकसित होण्यास मदत मिळते आणि बाळाचे वजन व शारीरिक वाढ योग्य पद्धतीने होत राहते.

याशिवाय, आई आणि बाळ यांच्यातील भावनिक नाते अधिक दृढ होण्यासाठीही स्तनपान महत्त्वाची भूमिका बजावते. स्तनपानामुळे बाळाला सुरक्षिततेची भावना मिळते, तर आई-बाळामधील जिव्हाळाही वाढतो.

आरोग्य तज्ज्ञ सांगतात की, सुरुवातीच्या सहा महिन्यांत फक्त आईचे दूध देणे आणि त्यानंतर पूरक आहारासोबत स्तनपान सुरू ठेवणे, हा बाळाच्या सर्वांगीण विकासासाठी सर्वोत्तम मार्ग आहे.

जागतिक स्तनपान सप्ताहानिमित्त तज्ज्ञांनी मातांना स्तनपानाचे महत्त्व समजून घेण्याचे आवाहन केले आहे. योग्य पोषण, निरोगी वाढ, मजबूत रोगप्रतिकारक शक्ती आणि चांगला मेंदू विकास यासाठी आईचे दूध हा सर्वात सुरक्षित आणि नैसर्गिक पर्याय असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले आहे.