ATM security : एटीएमच्या सुरक्षेचा बोजवारा; चोरट्यांचा बँकेला दणका!
वाकड, पिंपळे गुरव आणि देहूरोडमध्ये एकाच रात्री एटीएमवर चोरट्यांचा डल्ला

पिंपरी– शहरातील एटीएम केंद्रे पुन्हा चोरट्यांच्या निशाण्यावर आली आहेत. अनेक महिन्यांच्या विश्रांतीनंतर चोरट्यांनी पुन्हा एकाच रात्री तीन ठिकाणी एटीएम फोडण्याचा प्रयत्न केला. वाकड आणि देहूरोड येथे चोरीचे प्रयत्न झाले.
तर पिंपळे गुरव येथे गॅस कटरच्या साहाय्याने एटीएम मशीन कापून चोरट्यांनी २० लाख रुपयांहून अधिक रोकड लंपास केली. या घटनांमुळे बँकांच्या एटीएम सुरक्षेचा प्रश्न ऐरणीवर आला आहे. तसेच पोलीसांच्या रात्रीच्या गस्तीबाबतही प्रश्न उपस्थित होत आहेत.
उद्योगनगरीत विविध बँकांची एकूण ५७१ एटीएम केंद्रे कार्यरत आहेत. मात्र, यातील बहुतांश केंद्रांवर सुरक्षारक्षकांचा अभाव आहे. अनेक ठिकाणी सीसीटीव्ही यंत्रणाही दर्जेदार नसल्याचे चित्र आहे. त्यामुळे एटीएम केंद्रे चोरट्यांसाठी सहज लक्ष्य ठरत आहेत.
डिजिटल व्यवहारांचा वापर वाढल्याने रोख रकमेचे व्यवहार काही प्रमाणात कमी झाले आहेत. तरीही एटीएम केंद्रांची संख्या मोठी आहे. मात्र, देखभाल आणि सुरक्षेवरील खर्च कमी करण्यासाठी काही बँकांकडून सुरक्षारक्षक नेमण्याकडे दुर्लक्ष केले जात आहे. विमा संरक्षण असल्याने चोरी झाल्यास नुकसान भरून निघेल, या भूमिकेतून सुरक्षा व्यवस्थेकडे दुर्लक्ष होत असल्याची चर्चा आहे.
रात्रीच्या वेळी एटीएम परिसरात वर्दळ कमी असते. याचाच फायदा चोरटे घेतात. गॅस कटरच्या मदतीने एटीएम मशीन कापून त्यातील रोकड चोरली जाते. अनेक केंद्रांमध्ये संशयास्पद हालचालींची माहिती तत्काळ देणारी यंत्रणा नाही. काही ठिकाणी सीसीटीव्ही फुटेजही तपासासाठी उपयुक्त ठरत नाही. त्यामुळे चोरट्यांना पकडण्याचे आव्हान वाढते.
एटीएममधील रोकड संपल्यानंतर किंवा ऑनलाइन व्यवहार बंद पडल्यानंतर बँक प्रशासनाला प्रकाराची माहिती मिळते. त्यानंतर तपासणी केली जाते. मात्र, तोपर्यंत चोरटे पसार झालेले असतात. त्यामुळे केवळ चोरी झाल्यानंतर उपाययोजना करण्याऐवजी प्रतिबंधात्मक सुरक्षा व्यवस्था उभारण्याची गरज व्यक्त होत आहे.
शहरातील एटीएम केंद्रांची स्थिती
पिंपरी चिंचवड शहरात विविध बँकांची ५७१ एटीएम केंद्रे आहेत. त्यापैकी बावधन, हिंजवडी परिसरात सर्वाधिक ८८ केंद्रे आहेत. त्याखालोखाल पिंपरी ५८, भोसरी ४०, एमआयडीसी भोसरी ३७, निगडी ३५, चिखली ३२, सांगवी ३२, चिंचवड २५ आणि दिघी परिसरात २४ केंद्रे आहेत. एवढ्या मोठ्या संख्येने एटीएम केंद्रे असताना त्यांच्या सुरक्षेसाठी पुरेशी यंत्रणा आहे का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे.
एटीएम फोडण्याचा इतिहास
शहरात यापूर्वीही गॅस कटरच्या साहाय्याने एटीएम फोडण्याच्या अनेक घटना घडल्या आहेत. आतापर्यंत पिंपरी चिंचवड शहरात नऊ एटीएम केंद्रे फोडून चोरट्यांनी एक कोटी ३७ लाख रुपयांची रोकड लंपास केली आहे.
एटीएम चोरीच्या प्रमुख घटना
- २४ जुलै २०१८ : टेल्को रस्त्यावरील एसबीआयचे एटीएम फोडण्याचा प्रयत्न झाला. यामध्ये दहा लाख रुपयांची रोकड जळाली.
- १ डिसेंबर २०१८ : संत तुकारामनगर येथील अॅक्सिस बँकेच्या एटीएममधून दीड लाख रुपये चोरीला गेले.
- ८ डिसेंबर २०१८ : रहाटणी येथील एसबीआयच्या एटीएममधून २१ लाख, तर आकुर्डीतील बँक ऑफ इंडियाच्या एटीएममधून ३२ लाख रुपये लंपास करण्यात आले.
- २० फेब्रुवारी २०१९ : पिंपळे गुरव येथील एटीएममधून सहा लाख ७५ हजार ७०० रुपयांची चोरी झाली.
- १६ मार्च २०१९ : भोसरीतील धावडे वस्ती परिसरातील दोन एटीएम फोडून ३५ लाख रुपयांची रोकड चोरट्यांनी नेली.
- नोव्हेंबर २०१९ : प्राधिकरण आणि चिखलीतील नेवाळेवस्ती परिसरातील एटीएम फोडण्यात आले.
- १७ नोव्हेंबर २०२६ पिंपळे गुरव येथील एटीएम मशिन कापून २० लाखांहून अधिकची रोकड चोरून नेली. तसेच वाकड आणि देहूरोड येथील एटीएम मशिन कापण्याचा प्रयत्न झाला.
सुरक्षेसाठी ठोस उपाययोजनांची गरज
एटीएम केंद्रांवरील वाढत्या चोरीच्या घटना रोखण्यासाठी बँकांनी सुरक्षेच्या उपाययोजना अधिक सक्षम करण्याची गरज आहे. प्रत्येक केंद्रावर प्रशिक्षित सुरक्षारक्षक नेमणे आवश्यक आहे. तसेच एटीएम कक्षात आणि परिसरात उच्च दर्जाचे सीसीटीव्ही कॅमेरे बसवावेत. हे कॅमेरे नियंत्रण कक्षाशी जोडलेले असावेत.
मशीनमध्ये छेडछाड झाल्यास तत्काळ अलार्म वाजेल आणि संबंधित बँकेसह पोलिसांना संदेश जाईल, अशी यंत्रणा असावी. एटीएम मशीन जमिनीला मजबूत पद्धतीने जोडलेले असावे. गॅस कटरचा वापर झाल्यास धूर ओळखून अलर्ट देणारे सेन्सर बसवावेत.
याशिवाय एटीएममध्ये आवश्यक तेवढीच रोकड ठेवावी. रोकड भरण्याचे वेळापत्रक गोपनीय ठेवावे. प्रत्येक सहा महिन्यांनी सुरक्षा तपासणी करावी. संवेदनशील केंद्रांबाबत स्थानिक पोलीस ठाण्याशी समन्वय ठेवावा.
एटीएम केंद्रांमध्ये आपत्कालीन संपर्क क्रमांक ठळकपणे लावणेही गरजेचे आहे. परिसरात संशयास्पद हालचाली दिसल्यास नागरिकांनी तत्काळ पोलिसांना माहिती द्यावी. बँका, सुरक्षा यंत्रणा आणि पोलीस प्रशासन यांनी समन्वयाने काम केल्यास अशा घटनांना आळा बसू शकतो.





