India | वायू प्रदूषण ही भारतासाठी मोठी समस्या आहे. येथील शहरे विशेषत: दिल्ली-एनसीआर प्रदूषणाच्या बाबतीत सातत्याने अव्वल आहे. दरम्यान, स्टेट ऑफ ग्लोबल एअर अहवाल नुकताच 19 जूनला आला जो खूपच धक्कादायक आहे. स्टेट ऑफ ग्लोबल एअरच्या अहवालानुसार, 2021 मध्ये भारतात वायू प्रदूषणामुळे पाच वर्षांखालील सुमारे 170,000 मुलांचा मृत्यू होण्याची शक्यता आहे. अहवालानुसार, सतत प्रयत्न करूनही, 5 वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या मुलांमध्ये वायू प्रदूषणामुळे मृत्यू होण्याचे प्रमाण जास्त आहे, विशेषत: दक्षिण आशिया आणि पूर्व, पश्चिम, मध्य आणि दक्षिण आफ्रिकेत या भागात मृत्यूचे प्रमाण जास्त आहे. India | सर्वात सामान्य तक्रार म्हणजे न्यूमोनिया – इन्स्टिट्यूट फॉर हेल्थ मेट्रिक्स अँड इव्हॅल्युएशनच्या ग्लोबल बर्डन ऑफ डिसीज, इंज्युरीज आणि रिस्क फॅक्टर्स स्टडी (GBD 2021) च्या डेटावर आधारित स्टेट ऑफ ग्लोबल एअर रिपोर्टमध्ये आणखी बरीच महत्त्वाची माहिती देण्यात आली आहे. -अहवालानुसार, खराब हवेमुळे म्हणजेच वायू प्रदूषणामुळे लहान मुलांमध्ये निमोनियाच्या अधिक तक्रारी आहे. जागतिक स्तरावर पाच पैकी एका मुलाच्या (20%) मृत्यूसाठी न्यूमोनिया जबाबदार आहे. -दुसऱ्या स्थानावर दमा आहे, जो मोठ्या मुलांमध्ये सर्वाधिक आहे. अंदाजानुसार, दक्षिण आशियातील पाच वर्षांखालील मुलांमध्ये वायू प्रदूषण-संबंधित मृत्यू दर 100,000 मुलांमागे 164 आहे. India | – मृतांमध्ये नायजेरिया दुसऱ्या क्रमांकावर आहे अहवालात असे म्हटले आहे की,’2021 मध्ये भारतात (169,400 मृत्यू), नायजेरिया (114,100 मृत्यू), पाकिस्तान (68,100 मृत्यू), इथियोपिया (31,100 मृत्यू) आणि बांगलादेश (19,100 मृत्यू) मध्ये वायू प्रदूषणाशी संबंधित मृत्यूंची संख्या सर्वाधिक आहे. मुले विशेषत: वायू प्रदूषणाबाबत संवेदनशील असतात आणि वायू प्रदूषणामुळे होणारी हानी गर्भातच सुरू होऊ शकते, ज्याचे आरोग्यावर परिणाम आयुष्यभर होऊ शकतात.’ असे अहवालात म्हटले आहे. मुलांच्या आरोग्यावरील परिणामांमध्ये अकाली जन्म, कमी वजन, दमा आणि फुफ्फुसाचे आजार यांचा समावेश होतो. 2021 मध्ये, वायुप्रदूषणामुळे होणारे मृत्यू हे कुपोषणानंतर दक्षिण आशियातील या वयोगटातील मृत्यूचे दुसरे सर्वात मोठे कारण बनले आहे. India | पीएम २.५ मुळे परिस्थिती सतत बिघडत आहे -जागतिक स्तरावर, PM2.5 आणि ओझोनमुळे होणारे वायू प्रदूषणामुळे 8.1 दशलक्ष मृत्यूंना कारणीभूत असल्याचा अंदाज आहे, जे 2021 मध्ये एकूण जागतिक मृत्यूंच्या सुमारे 12% आहे. -PM2.5 वायुप्रदूषण हे जगभरातील रोगांच्या ओझ्यामध्ये सर्वात मोठे योगदान आहे, जे अंदाजे 7.8 दशलक्ष मृत्यूसाठी जबाबदार आहे. – भारत (२.१ दशलक्ष मृत्यू) आणि चीन (२.३ दशलक्ष मृत्यू), 1 अब्जाहून अधिक लोकसंख्या, एकूण जागतिक रोगांच्या ओझ्यांपैकी 54% आहे. इतर उच्च प्रभाव असलेल्या देशांमध्ये दक्षिण आशियातील पाकिस्तान (256,000 मृत्यू), म्यानमार (101,600 मृत्यू) आणि बांगलादेश (236,300 मृत्यू) यांचा समावेश आहे. India | युनिसेफच्या उपकार्यकारी संचालकांनी व्यक्त केली चिंता -‘माता आणि बालकांच्या आरोग्यामध्ये प्रगती असूनही, वायू प्रदूषणाशी संबंधित आरोग्यावरील परिणामांमुळे दररोज सुमारे 2,000 मुले मरतात,” असे युनिसेफचे उप कार्यकारी संचालक किट्टी व्हॅन डर हेजडेन यांनी एका निवेदनात म्हटले आहे. अहवालात मान्य करण्यात आले आहे की 2000 पासून पाच वर्षांखालील मृत्यूदर 53% ने कमी झाला आहे, मुख्यत्वे स्वयंपाकासाठी स्वच्छ ऊर्जेचा वापर वाढवण्याच्या प्रयत्नांमुळे, तसेच आरोग्यसेवा, पोषणाच्या प्रवेशामध्ये सुधारणा झाली आहे आणि झालेल्या हानीबद्दल चांगली जागरूकता आहे. India | मुलांचे बहुतेक नुकसान गर्भातूनच होते. -ही आकडेवारी धक्कादायक असली तरी चिंताजनक नाही. अनेकदा वायू प्रदूषणामुळे होणारी हानी बाळंतपणातच सुरू होते. उदाहरणार्थ, आम्हाला माहित आहे की दिल्लीतील तीनपैकी एका मुलाला दमा आहे. वायुप्रदूषणामुळे मुलांमध्ये दोन समस्या उद्भवू शकतात – दमा जो गैर-संसर्गजन्य आहे आणि दुसरा, फुफ्फुसाचा संसर्ग हे वायू प्रदूषणाचे सर्वात सामान्य कारण आहे आणि त्यामुळे अधिक मृत्यू होतात. खरं तर, मुलांची फुफ्फुसे लहान असतात, परंतु ते वेगाने श्वास घेतात. ते वृद्धांसारखे खूप अशक्त आहेत. India | PM 2.5 आणि PM 10 म्हणजे काय? हवेतील धूळ तुम्ही पाहिलीच असेल. त्यामुळे घसा, डोळे आणि नाकात धूळ गेल्यास खूप त्रास होतो. पण प्राणघातक वायू प्रदूषणात पीएम २.५ आणि पीएम १० महत्त्वाची भूमिका बजावतात. PM म्हणजे पार्टिक्युलेट मॅटर PM 2.5 , PM 10 हे पदार्थ किंवा कणाचा आकार आहे. दृश्यमान धूळ तुमच्या नाकात शिरते आणि श्लेष्मामध्ये मिसळते, परंतु आपण ते धुवून स्वच्छ करू शकता, परंतु PM 2.5 PM 10 कणांचा आकार इतका लहान आहे की तो डोळ्यांना दिसत नाही आणि या अदृश्य कणाचा धोका मोठा आहे . हे आपल्या शरीराच्या नैसर्गिक गाळण्याच्या प्रक्रियेतून सहज सुटते. प्रदूषणातील या सूक्ष्म कणांमुळे लोकांना गंभीर आजार होतात.
