Farmer Success Story : शेतकऱ्यांना बागायती शेतीबद्दल जागरूक केले जात आहे. फलोत्पादनाबाबत जनजागृती करण्यासाठी सरकार अनेक कार्यक्रम आयोजित करते. या कार्यक्रमांमध्ये शेतकऱ्यांना फळबाग शेतीचे फायदे, तंत्र आणि बाजारपेठेची माहिती दिली जाते. या संदर्भात, रायबरेली जिल्ह्यातील शिवगढ शहरातील दहिगनवा गावात राहणारा तरुण शेतकरी संजय राजपूत आपल्या शेतात हंगामी भाजीपाल्याची लागवड करतो. त्यामुळे तो घरी बसून कमी खर्चात जास्त नफा कमवत आहे. या भाज्यांना बाजारात चांगली मागणी असून शेतकऱ्यांना चांगला भाव मिळतो.

प्रगतीशील शेतकरी असलेल्या संजय राजपूत यांनी सांगितले की ते गेल्या 8 वर्षांपासून हिरव्या भाज्यांची लागवड करत आहेत. 2 एकर क्षेत्रावर फ्लॉवर, कोबी, टोमॅटो आणि बीटरूटची लागवड केली जात असल्याचे त्यांनी सांगितले. शेतात तयार केलेला भाजीपाला ते रायबरेली, लखनौ आणि बाराबंकी येथील बाजारात विक्रीसाठी पाठवतात. संजय पुढे म्हणाले की, एका एकरासाठी सुमारे 20 ते 25 हजार रुपये खर्च येतो आणि खर्चाच्या तुलनेत वर्षाला 5 ते 6 लाख रुपये सहज शिल्लक राहतात.

२ एकरात हंगामी भाजीपाल्याची लागवड
संजय यांनी सांगितले की, चांगले पीक घेण्यासाठी रोप निरोगी असणे अत्यंत आवश्यक आहे. त्यामुळे जमिनीत पुरेशा प्रमाणात सेंद्रिय पदार्थ असावेत. तसेच, रोपवाटिकेसाठी अशी जागा निवडावी जिथे पाणी साचणार नाही किंवा पूर येत नाही. याशिवाय पिकांचे रोग व किडीपासून संरक्षण करावे.

संजय राजपूत पुढे सांगतात की, ते गेल्या ८ वर्षांपासून त्यांच्या २ एकर जमिनीवर हंगामी भाजीपाल्याची लागवड करत आहेत. त्यामुळे त्याला कमी खर्चात जास्त नफा मिळत आहे. ज्या भाज्यांना बाजारात जास्त मागणी आहे अशाच भाज्या ते पिकवतात. त्यामुळे त्यांना भाव देखील चांगला मिळतो.

उन्हाळी काकडीची लागवड
बागायती शेती हा झपाट्याने उदयास येणारा कृषी व्यवसाय आहे हे उल्लेखनीय. बागायती शेतीमध्ये मधमाशी पालन, मशरूम उत्पादन, फुले व फळांची लागवड यांचा समावेश होतो. वास्तविक प्रत्येक शेतकऱ्याला नफा मिळवायचा असतो. ज्यासाठी तो वर्षभर मेहनत करतो. संजय उन्हाळ्यात काकडीची लागवड करतात. काकडीचा वापर कोशिंबीर आणि रायता बनवण्यासाठी केला जातो. काकडीच्या शेतीतूनही चांगला नफा मिळत असल्याचे ते सांगतात.

हंगामी शेतीचा फायदा
कमी भांडवलात जास्त पैसे मिळतात.फार अधिक लक्ष द्यावे लागत नाही. विक्रीसह स्वतःच्या रोजच्या उदरनिर्वाहासाठी देखील फायदा होतो. शिवाय एखाद्या फळाचा किंवा तरकारी भाजीचा भाव कोसळला तर त्याला अल्टर्नेट म्हणून दुसरा मार्गही मिळत असल्याचे संजय यांनी सांगितले. त्यामुळे सिजनल केली जाणारी ही शेती अल्प भूधारकांसाठी फायद्याची असलयाचे ते सांगतात.तसेच बाजारभाव आणि हवामानाची साथ देखील चांगल्या पद्धतीने मिळणे गरजेचं असल्याचे संजय यांनी यावेळी स्पष्ट केले.