Women Farmer Success Story : जेमतेम शेती त्यात नवऱ्याचे आजरपण अशात ती स्वतः शेती करू लागली. मात्र त्याच त्याच पद्धती वापरल्याने फायदा कमी आणि नुकसान अधिक होत होते. अशात तिने तंत्रज्ञानाचा अवलंब सुरु केला आणि केवळ पाऊण एकर शेतीमध्ये उत्तम नफा मिळवू लागली. ज्यामध्ये सुरुवातीला त्यांनी पेरूच्या झाडांची लागवड केली आणि ही झाड मोठी होईपर्यंत त्यामध्ये अनेक अंतर्गत पिके देखील घ्यायला सुरुवात केली. ही कहाणी आहे महिला शेतकरी सावित्री यांची. सावित्री या मूळच्या लखनऊ येथिक शेतकरी आहेत.

बागकाम हे उपजीविकेचे उत्तम साधन बनू शकते आणि शेतकऱ्यांकडे कमी जमीन असली तरीही त्यातून त्यांना चांगले उत्पन्न मिळू शकते. महिला शेतकरी सावित्री यांनी हे सिद्ध केले. कारण बागकामाचा अवलंब केल्याने त्यांचे उत्पन्न तर वाढले आहेच शिवाय त्यांचा आत्मविश्वासही वाढला आहे आणि आज त्या एक चांगले जीवन जगत आहे.

सावित्रीच्या आयुष्यात हा बदल आर्ट ऑफ लिव्हिंगचे नैसर्गिक शेती आणि कृषी-वनीकरण तज्ज्ञ महादेव गोमारे यांच्यामुळे आला आहे. त्यांनी सावित्रीला सर्वतोपरी मदत केली आणि आज त्या यशस्वी शेतकरी बनल्या आहेत. | Women Farmer Success Story

यासोबतच गोमारे यांनी सावित्री यांना पेरूची ३५० रोपेही दिली. त्याच्याकडून प्रशिक्षण घेतल्यानंतर त्या कडधान्ये, वाटाणा आणि वांगी देखील पिकवतात. याशिवाय पाण्याची उपलब्धता आणि बाजारातील मागणी लक्षात घेऊन त्या वेळोवेळी इतर भाज्यांची लागवड करतात. नैसर्गिक पद्धतीने शेती केल्यास त्यांना फायदा होतो. यातून त्यांना चांगले उत्पन्नही मिळत आहे. | Women Farmer Success Story

पेरू लागवडीतून उत्पन्न वाढले
पण याआधी परिस्थिती आजच्यासारखी चांगली नव्हती. पूर्वी त्या 0.75 एकर जमिनीवर फक्त ज्वारी आणि गव्हाचीच लागवड करत असत ज्यावर सध्या त्या भाजीपाला आणि पेरूची लागवड करतात. सुरुवातीला त्यांना वर्षाला सुमारे 25 हजार रुपये मिळायचे. शेतीसोबतच त्यांनी शिवणकामही केले.

नवरा रिक्षा चालवायचा. अनेकवेळा घर खर्च भागवण्यासाठी कर्ज घ्यावे लागले. मुलांच्या शिक्षणासाठी त्यांना संघर्ष करावा लागला. पण आज सगळी मुलं बारावीपर्यंत शिकली आहेत.आता सावित्री सांगतात की, त्यांचा नवरा गेल्या तीन महिन्यांपासून आजारी असून हॉस्पिटलच्या फेऱ्या मारत आहे. मात्र असे असूनही ती हा खर्च उचलण्यास सक्षम आहे. | Women Farmer Success Story

शेती पद्धतीत बदल
आर्ट ऑफ लिव्हिंगमधून मिळालेल्या शेतीच्या पद्धतीत बदल करून सावित्री यांनी आयुष्यात हा बदल घडून आला आहे. सावित्री सांगतात की, पेरूची लागवड करण्यापूर्वी त्यांना फक्त 25,000 रुपये कमावता येत होते, पण आता पेरूची लागवड केल्यानंतर त्यांच्या घरात दोन लाख रुपये येत आहेत. त्या गेल्या चार वर्षांपासून पेरूची लागवड करत आहे.

त्यांनी सांगितले की त्याच्या लागवडीसाठी जास्त देखभाल करण्याची आवश्यकता नाही आणि झाडे लावल्यानंतर जास्त काम करण्याची आवश्यकता नाही. फळ येण्यासाठी 1 वर्ष लागते. पुढच्याच वर्षी 2 लाख रुपये कमावले. त्यामुळे खर्चाची फारशी चिंता न करता मी माझ्या पतीला हॉस्पिटलमध्ये घेऊन जाऊ शकले असल्याचे सावित्री यांनी म्हंटले. | Women Farmer Success Story

सावित्री शेतकऱ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरली
एनसीआरबीच्या आकडेवारीनुसार, भारतात दर तासाला एका शेतकऱ्याचा मृत्यू होत असला तरी, सावित्रीसारख्या शेतकरी महिला भारतातील शेतकऱ्यांच्या भवितव्यासाठी प्रचंड प्रेरणा आणि आशेचा स्रोत बनल्या आहेत. त्यांनी अल्पभूधारक शेतकरी चांगली कामे करू शकत नाहीत ही समज मोडीत काढली आहे.

नैसर्गिक शेती तंत्राचा अवलंब करून नफा कमवा. किंवा त्यांचा फायदा घेऊ शकत नाही किंवा कोणत्याही खर्चाशिवाय हे बदल स्वीकारून आर्थिकदृष्ट्या स्वतंत्र होऊ शकत नाही. सावित्रीने आपल्या मुलांना नैसर्गिक शेतीची संपूर्ण माहिती दिली आहे, जेणेकरून तिच्या अनुपस्थितीतही रोपांची योग्य काळजी घेता येईल. | Women Farmer Success Story