G-20 बैठकीचे यशस्वी आयोजन हा भारताचा मोठा राजनैतिक विजय मानला जात आहे. या बैठकीत भारताने स्वत:ला जागतिक नेता म्हणून सादर केले. त्याचे जगभरातून कौतुक होत आहे. G-20 मध्ये आफ्रिकन युनियनचा समावेश हे पंतप्रधान मोदींचे सर्वात मोठे यश मानले जात आहे. पीएम मोदींच्या या पावलानंतर G-20 आता G-21 झाले आहे.

पीएम मोदींनी बाली समिटमध्ये दिले होते आश्वासन –
युरोपियन युनियनप्रमाणेच आफ्रिकन युनियनला G-20 चे सदस्य बनवणे खूप महत्त्वाचे आहे. गेल्या वर्षी बाली येथे झालेल्या G-20 बैठकीत त्याची स्क्रिप्ट निश्चित करण्यात आली होती. गेल्या वर्षी झालेल्या बैठकीदरम्यान आफ्रिकन युनियनचे तत्कालीन अध्यक्ष आणि सेनेगालीचे अध्यक्ष मॅकी सॅल इंडोनेशियाचे राष्ट्रपती आणि पंतप्रधान मोदी यांच्याकडे आले होते. त्यानंतर त्यांनी आफ्रिकन युनियनला G-20 सदस्य बनवण्याबाबत पंतप्रधान मोदींसमोर आपले मत मांडले. त्याचवेळी पुढील वर्षी भारतात ही बैठक आयोजित केली जाईल तेव्हा हे काम नक्कीच पूर्ण होईल, असे आश्वासन पीएम मोदींनी दिले होते.

आफ्रिकन संघ किती मोठा आहे?
आफ्रिकन युनियनमध्ये 55 देशांचा समावेश आहे. जर आपण लोकसंख्येबद्दल बोललो तर 1.3 अब्ज लोकसंख्या येथे राहते. आफ्रिकन युनियनची स्थापना 26 मे 2001 रोजी अदिस अबाबा (इथिओपिया) येथे झाली. यापूर्वी ऑर्गनायझेशन ऑफ आफ्रिकन युनिटी होती ज्यामध्ये 32 देशांचा समावेश होता. त्याची स्थापना 1963 मध्ये झाली. सध्याच्या आफ्रिकन युनियनबद्दल बोलायचे झाले तर त्याचा एकूण GDP 2.99 ट्रिलियन डॉलर आहे. आफ्रिकन युनियनचा G-20 मध्ये समावेश करण्याची मागणी अनेक दिवसांपासून होत होती. 2010 पासून G-20 शिखर परिषदेसाठी आफ्रिकन युनियनला आमंत्रित करण्यात आले आहे.

आफ्रिकन देश जगासाठी महत्त्वाचे का आहेत?
आफ्रिकन देशांमध्ये खनिज संपत्तीचे मुबलक साठे आहेत. जगातील 40 टक्क्यांहून अधिक सोने, जगातील 8 टक्के नैसर्गिक वायू, एकूण खनिजांपैकी सुमारे 30 टक्के खनिजे आणि क्रोमियम आणि प्लॅटिनम यांसारखी खनिजे येथे सापडतात. हिरा, युरेनियम आणि कोबाल्ट यांसारख्या मौल्यवान खनिजांचा सर्वात मोठा साठा त्यात आहे. लिथियम आयन बॅटरीसाठी लागणारी खनिजेही येथे मुबलक प्रमाणात आढळतात. अशा परिस्थितीत त्याचे महत्त्व आणखी वाढते.

भारताला काय फायदा होणार?
युरोपियन युनियनमध्ये 55 देशांचा समावेश आहे. यापैकी ४३ देशांशी भारताचे राजनैतिक संबंध आहेत. आकडेवारीनुसार, भारत आणि आफ्रिकेदरम्यान 90 अब्ज डॉलर्सचा बियाण्यांचा व्यापार आहे. भारत या देशांतून खतांची आयात करतो. वाढत्या भागीदारीमुळे भारत अनेक गोष्टींची निर्यात करेल. भारतासोबतचे संबंध सुधारले तर या देशांचे चीनवरील अवलंबित्व कमी होईल. याचा फायदा केवळ भारतालाच होणार नाही तर आफ्रिकन युनियनमध्ये समाविष्ट असलेल्या देशांनाही याचा मोठा फायदा होणार आहे.

G-20 देश –
दक्षिण आफ्रिका, कॅनडा, मेक्सिको, अमेरिका, आर्जेन्टिना, ब्राझील, चीन, जपान, दक्षिण कोरिया, भारत, इंडोनेशिया, सौदी अरेबिया, रशिया, तुर्कस्तान, युरोपियन संघ, फ्रान्स, जर्मनी, इटली, युनायटेड किंग्डम, ऑस्ट्रेलिया.