Former Rbi Governor Subbarao । आरबीआयचे माजी गव्हर्नर डी सुब्बाराव यांनी त्यांच्या नुकत्याच प्रकाशित झालेल्या ‘जस्ट अ मर्सेनरी?: नोट्स फ्रॉम माय लाइफ अँड करिअर’ या पुस्तकात अनेक खुलासे केले आहे. या पुस्तकात त्यांनी प्रणव मुखर्जी आणि पी चिदंबरम जेव्हा मंत्री होते, तेव्हा व्याज दर कमी ठेवून युपीएच्या काळात खूप आर्थिक प्रगती होत आहे, असे चित्र निर्माण करण्यासाठी दबाव टाकला जात होता, असा खळबळजनक दावा सुब्बाराव यांनी केला आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे (RBI) माजी गव्हर्नर डी. सुब्बाराव यांनी भारताच्या आर्थिक भवितव्याबद्दल आपले मत व्यक्त केले आणि म्हटले की,’आपण लवकरच जगातील तिसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनणार आहोत. पण, घाईघाईने आनंद साजरा करू नये. ते म्हणाले की, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना 2029 पर्यंत देशाला या ध्येयाकडे घेऊन जायचे आहे.मात्र येथे समजून घेण्याची गोष्ट अशी आहे की अर्थव्यवस्थेचा आकार आणि विकास या दोन भिन्न गोष्टी आहेत. Former Rbi Governor Subbarao । नेमकं काय लिहिले आहे पुस्तकात Former Rbi Governor Subbarao । देशाच्या विकासासमोर अनेक आव्हाने भारत सध्या जगातील 5वी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था आहे. ब्रिटन आणि जर्मनीला मागे टाकून आपण जगातील तिसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनणार आहोत, असे पंतप्रधान मोदींनी नुकतेच म्हटले होते. आपल्यापुढे फक्त अमेरिका आणि चीन उरतील. अनेक संस्था आणि अर्थतज्ज्ञांनीही असाच अंदाज व्यक्त केला आहे. 2029 पूर्वी भारत हे लक्ष्य गाठेल अशी अपेक्षा आहे. मात्र, सुब्बाराव याकडे वेगळ्या दृष्टिकोनातून पाहतात. तो म्हणतो की हा टप्पा गाठल्याने देशाच्या विकासासमोरील आव्हाने दूर होणार नाहीत. Former Rbi Governor Subbarao । आर्थिक प्रगतीपुढे गरिबी ही सर्वात मोठी समस्या सध्या आपला जीडीपी ४ ट्रिलियन डॉलर्सपेक्षा जास्त आहे. आपण जगात पाचव्या क्रमांकावर आहोत. परंतु, आमचे दरडोई उत्पन्न केवळ 2600 डॉलर आहे. या प्रकरणात चित्राचा दृष्टीकोन बदलतो. दरडोई उत्पन्नाच्या बाबतीत आपण जगात 139व्या स्थानावर आहोत. तसेच, आमचे दरडोई उत्पन्न ब्रिक्स आणि जी-20 देशांमध्ये सर्वात कमी आहे. सुब्बाराव म्हणाले की, या आकडेवारीवरून आपण समजू शकतो की देश आर्थिक प्रगती करत आहे पण भारतातील गरिबी हे मोठे आव्हान आहे. आरबीआयचे माजी गव्हर्नर सुब्बाराव पुढे म्हणाले की,’2029 पर्यंत जगातील तिसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनूनही भारत गरीब देश राहू शकतो, त्यामुळे या विषयावर भारताला याकडे गंभीरतेने विचार करावा लागेल. सौदी अरेबियाचे उदाहरण देताना ते म्हणाले की, ‘श्रीमंत देश होणे म्हणजे विकसित राष्ट्र बनणे नव्हे. त्यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या वक्तव्याचा उल्लेख केला. पंतप्रधानांनी अनेक प्रसंगी सांगितले आहे की ते पुन्हा सत्तेवर आले तर भारत त्यांच्या तिसऱ्या कार्यकाळात जगातील तिसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनेल. Former Rbi Governor Subbarao । विकसित देश होण्यासाठी आपल्याला 4 गोष्टींकडे लक्ष द्यावे लागेल माजी राज्यपाल म्हणाले की 2047 पर्यंत विकसित देश बनायचे असेल तर आपल्याला कायद्याचे राज्य, मजबूत देश, जबाबदारी आणि संस्थांचे स्वातंत्र्य सुनिश्चित करावे लागेल. विकसित देश होण्याचा प्रवास सोपा असणार नाही. त्यासाठी आर्थिक प्रगतीबरोबरच सामाजिक विकासाकडेही पूर्ण लक्ष द्यावे लागेल. हे वाचले का ?
