न्यूयॉर्क : ‘क्वांटम कॉम्प्युटिंग’  हा चौथ्या औद्योगिक क्रांतीचा काळ आहे. डेटा, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स आणि क्वांटम कॉम्प्युटिंगच्या शर्यतीत अनेक मोठे देश एकमेकांशी स्पर्धा करत आहेत. असे म्हटले जात आहे की, जो देश डेटा नियंत्रित करेल तो संपूर्ण जगावर नियंत्रण ठेवेल. मात्र, क्वांटम कॉम्प्युटिंगच्या शर्यतीत पुढे राहिल्याशिवाय हे शक्य नाही. आज जगातील देशांत माहितीचे युद्ध मोठ्या प्रमाणावर सुरू आहे.

मोठ-मोठे देश इतर देशांचा महत्त्वाचा डेटा फोडून हडप करू इच्छितात. त्यासाठी सुपर कॉम्प्युटरचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जात आहे. तथापि, आजचे संगणक शास्त्रीय संगणन मॉडेलवर कार्य करतात, ज्यामुळे माहितीवर प्रक्रिया करण्यासाठी बराच वेळ लागतो. मोठी समीकरणे सोडवण्यात त्यांचा बराच वेळ जातो. त्याच वेळी, भविष्यातील क्वांटम संगणकांची प्रक्रिया शक्ती आजच्या सुपर कॉम्प्युटरपेक्षा कितीतरी जास्त असेल. चला तर, जाणून घेऊया क्वांटम कॉम्प्युटर काय आहेत आणि ते भविष्याला नवीन रूप कसे देतील ?

आज आपल्या आणि संगणकामध्ये जी भाषा विकसित झाली आहे तिला बायनरी भाषा म्हणतात. असा विचार करा तलावाच्या एका बाजूला अ (मानव) उभा आहे आणि ब (संगणक) दुसऱ्या बाजूला उभा आहे. दोघांमध्ये एक समज आहे की A जर एकदा लाइट चालू आणि बंद केला तर त्याचा अर्थ वर्णमाला भाषेत A असा होतो. दोनदा चालू आणि बंद करते नंतर B. याच्या आधारे आपण बायनरी अंकांच्या मदतीने संगणकाशी संवाद साधतो.

हे बायनरी अंक 0 आणि 1 आहेत, ज्यामध्ये 0 ऑफ स्टेटचे प्रतिनिधित्व करतो आणि 1 चालू स्थितीचे प्रतिनिधित्व करतो. ही प्रक्रिया ट्रान्झिस्टरच्या मदतीने केली जाते. जर ट्रान्झिस्टर बंद असेल तर 0 आणि चालू असेल तर 1. यातून सर्व कार्यक्रम आणि डेटा शेअर केला जातो. 8 वेळा जेव्हा आपण त्यांना एका गटात आणतो तेव्हा 1 बिट्स तयार होतात. या आधारावर, आपला आजचा शास्त्रीय संगणक डेटावर प्रक्रिया करतो.

दुसरीकडे, क्वांटम संगणक यापेक्षा पूर्णपणे वेगळा आहे. हे क्वांटम बिट्स वर कार्य करते. जिथे आजचे शास्त्रीय संगणक ० आणि १ च्या आधारावर डेटावर प्रक्रिया करतात किंवा ऑन आणि ऑफ स्टेट म्हणा. तर क्वांटम संगणक एकाच वेळी दोन्ही संभाव्य अवस्थांमध्ये असतो. म्हणजे ते एकाच वेळी 0 आणि 1 दोन्ही स्थिती दाखवते आणि त्याच्या मदतीने ते डेटावर प्रक्रिया करते. ही प्रक्रिया सुपर पोझिशनिंग म्हणून ओळखली जाते. Qubits ची कार्यक्षमता क्वांटम भौतिकशास्त्रातील क्वांटम उलगडण्याच्या प्रक्रियेवर आधारित आहे.

आपले क्वांटम जग खूप विचित्र आहे. संशोधकांना त्यांच्या अभ्यासात असे आढळून आले आहे की जेव्हा कण क्वांटम स्थितीत पाहिले जातात तेव्हा ते कण स्वरूपात असतात. दुसरीकडे, जेव्हा त्यांचे निरीक्षण केले जात नाही, तेव्हा ते स्वत: ला लहरी स्वरूपात रूपांतरित करतात. पण प्रत्यक्षात ते एकाच वेळी तरंग आणि कण दोन्ही आहेत. हे वेव्ह फंक्शन आपण निवडताच तुटते आणि शेवटी आपल्याला संभाव्य कण स्थिती मिळते. क्वांटम संगणक क्वांटम भौतिकशास्त्राच्या या वर्तनाचे अनुकरण करतो.

असा विचार करा जेव्हा आपण नाणे हवेत फेकतो तेव्हा दोन शक्यता असतात एकतर काटा येईल किंवा छाप येईल. शास्त्रीय संगणक यावरही काम करतो एकतर 0 येईल किंवा 1 येईल. त्याच वेळी, क्वांटम संगणक वेगवेगळ्या नाण्यांचे सर्व संभाव्य परिणाम सांगतो. क्वांटम कंप्युटिंग सध्या विकसित होत आहे. यातील अडचण अशी आहे की आपण त्याचे निरीक्षण करताच त्याची स्थिती बदलते. पण येत्या दशकापर्यंत यावरही उपाय सापडेल, असा शास्त्रज्ञांचा विश्वास आहे.

क्वांटम कॉम्पुटिंग कुबिट्सवर काम करतात. त्यामुळे ते एकाच वेळी प्रश्नाची सर्व संभाव्य उत्तरे शोधू शकतात आणि सांगू शकतात. ते मिनिटांत 1 प्रश्नाच्या लाखो शक्यता आणि नमुने एक्सप्लोर करते आणि सर्व संभाव्य उत्तरे आपल्यासमोर आणते. क्वांटम कंप्युटिंगमध्ये, डेटाची क्रिप्टोग्राफी अधिक अचूक असते. त्यामुळे ते हॅक करणे जवळपास अशक्य आहे. त्याच्या मदतीने, आपण सर्वात मोठी अंतराळ समीकरणे मिनिटांत सोडवू शकतो, जी शास्त्रीय संगणकांना सोडवायला हजारो वर्षे लागतात.

क्वांटम संगणक डेटावर इतक्या जलद प्रक्रिया करतात की एन्क्रिप्टेड संदेश काही मिनिटांत सहज हॅक केले जाऊ शकतात. हे एक मोठे कारण आहे, ज्यामुळे चीन, अमेरिका आणि भारत सारखे देश या तंत्रज्ञानाच्या विकासासाठी हजारो कोटींची गुंतवणूक करत आहेत. ज्या देशाने हे तंत्रज्ञान विकसित केले आहे, त्याला दुसऱ्या देशाची माहिती प्रणाली हॅक करणे खूप सोपे जाईल.

क्वांटम कॉम्प्युटरचा वापर औषधे विकसित करण्यासाठी केला जाऊ शकतो. याशिवाय विश्वाशी संबंधित अनेक समीकरणे, जी सोडवायला आजच्या सुपरकॉम्प्युटरला हजारो वर्षे लागू शकतात, याच्या मदतीने, ते काही मिनिटांत सोडवले जाऊ शकते. क्वांटम संगणक विश्वाच्या शोधात क्रांती आणू शकतात. याशिवाय ऋतूविषयक बाबी जाणून घेण्यासाठीही याचा उपयोग होतो. एमआयटीमध्ये गुगल, आयबीएम, इंटेलसारख्या मोठ्या कंपन्या या तंत्रज्ञानावर लाखो डॉलर्सची गुंतवणूक करत आहेत.