Jagannath Temple Ratna Bhandar |  ओडिशातील पुरी येथील भगवान जगन्नाथ मंदिराचा प्रतिष्ठित खजिना ‘रत्न भंडार’ तब्बल ४६ वर्षांनंतर उघडण्यात आला. रत्नभांडाराचे दरवाजे उघडण्यासाठी ११ जणांची समिती तयार करण्यात आली. या समितीच्या सदस्यांनी १४ जुलैच्या दिवशी दुपारी १ वाजून २८ मिनिटांनी या रत्नभांडारात प्रवेश केला.

यापूर्वी ते १९७८ मध्ये उघडण्यात आले होते. त्यावेळी ३६७ दागिने सापडले होते, ज्याचे वजन ४३६० तोळे होते. चार धामांपैकी एक असलेले जगन्नाथ मंदिर १२व्या शतकात बांधले गेले. या मंदिरात रत्नांचे भांडार आहे. जगन्नाथ मंदिरातील जगन्नाथ, बलभद्र आणि सुभद्रा या तिन्ही देवतांचे दागिने या रत्नांच्या भांडारात ठेवण्यात आल्याचे सांगितले जाते.

अनेक राजे आणि भक्तांनी परमेश्वराला दागिने अर्पण केले होते. ते सर्व रत्नांच्या भांडारात ठेवले आहेत. या रत्नांच्या दुकानात असलेल्या दागिन्यांचे मूल्य अनमोल असल्याचे सांगितले जाते. परंतु आजपर्यंत त्याचे मूल्यमापन झालेले नाही.

 यापूर्वी रत्न भंडार कधी खोलण्यात आला?  

यापूर्वी रत्न भंडार १९०५, १९२६ आणि १९७८ मध्ये उघडण्यात आले होते आणि मौल्यवान वस्तूंची यादी तयार करण्यात आली होती. रत्ना भंडार शेवटचे १४ जुलै १९८५ रोजी उघडण्यात आले होते. त्यावेळी ती दुरुस्त करून बंद करण्यात आली होती. यानंतर रत्न भंडार कधीच उघडले नाही.

भारतीय पुरातत्व विभागाच्या आग्रहानंतर २०१८ मध्ये ओडिशा उच्च न्यायालयाने ओडिशा सरकारला या मंदिरातील रत्नभांडार उघडण्यासाठी संमती द्या असे निर्देश दिले होते. त्यावेळी रत्नभांडाराच्या चाव्या हरवल्या आहेत असं न्यायालयात सांगण्यात आलं.

या गोंधळानंतर नवीन पटनायक यांनी या प्रकरणाच्या न्यायालयीन चौकशीचे आदेश दिले आणि नोव्हेंबर 2018 मध्ये आयोगाने 324 पानांचा अहवाल सादर केला. या प्रकरणाच्या चौकशीसाठी न्यायालयीन आयोगाची स्थापना करण्यात आली होती.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनीही हा मुद्दा उपस्थित केला होता. २० मे २०२४ रोजी पीएम मोदी लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकीसाठी भाजपच्या प्रचारासाठी ओडिशामध्ये गेले होते त्यावेळी त्यांनी रत्न भंडारचा उल्लेख केला होता.

४६ वर्षानंतर का उघडले ?

१९७८ पासून मंदिराकडे किती मालमत्ता आली याचा अंदाज नाही. नुकत्याच झालेल्या विधानसभा आणि लोकसभा निवडणुकीत रत्न भांडार उघडणे हा मोठा मुद्दा होता. ओडिशात सरकार आल्यास तिजोरी खुली केली जाईल, असे आश्वासन भाजपने दिले होते. याआधी 2011 मध्ये तिरुअनंतपुरमच्या पद्मनाभ स्वामी मंदिराचा खजिना उघडण्यात आल्याची माहिती आहे. त्यानंतर१.३२ 2 लाख कोटी रुपयांचा खजिना सापडला. यानंतर जगन्नाथ मंदिरातील १४ जुलै रोजी या रत्नभांडाराचे दरवाजे ४६ वर्षांनी उघडले.

 गुरुवारी पुन्हा रत्न भांडार उघडणार

१८ जुलै रोजी पुरी येथील जगन्नाथ मंदिराचा रत्न भांडार पुन्हा उघडण्यात येणार आहे. याचा मुहूर्त गुरुवारी सकाळी ९.१५ वाजल्यापासून दुपारी १२.१५ पर्यंत राहणार आहे. रत्न भांडार समितीचे अध्यक्ष न्यायाधीश विश्‍वनाथ रथ यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या बैठकीत हा निर्णय घेण्यात आला. जगन्नाथांच्या रत्नभांडारातील आतील खोल्या उघडण्यात येणार असून दागिन्यांच्या स्थानांतर करण्याच्या प्रक्रियेचे व्हिडिओ चित्रीकरण केले जाणार आहे.