US Iran Peace Deal: अमेरिका आणि इराणमधील शांतता करारावरील सस्पेंस अखेर संपुष्टात आला आहे. डोनाल्ड ट्रम्प यांनी रविवारी शांतता कराराची घोषणा केली.

अमेरिका-इराण करारावर 16 जून (मंगळवार) रोजी स्वाक्षरी केली जाईल, ज्यामध्ये अमेरिकेचे उपाध्यक्ष जेडी वान्स आणि इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची आणि स्पीकर मोहम्मद बगेर गालिबाफ उपस्थित असतील. कराराच्या अटींचा तपशीलही समोर आला आहे.

अमेरिका-इराण कराराचे तीन टप्पे असतील

1. सामंजस्य कराराची घोषणा (14 जून) – सर्व आघाड्यांवरील युद्ध त्वरित थांबेल. इराणवर लादलेली नौदल नाकेबंदी संपुष्टात येईल. ट्रम्प यांच्या मते, होर्मुझ उघडेल.

2. सामंजस्य करारावर स्वाक्षरी केल्यानंतर 30 दिवसांत काय होईल ?(19 जून)

होर्मुझ पूर्णपणे उघडले जाईल. इराणला एकूण 24 अब्ज डॉलर्सपैकी 12 अब्ज डॉलर्स मिळतील.

3. 60 दिवसात काय होईल?

अणुकार्यक्रमावर चर्चा होईल. उर्वरित १२ अब्ज डॉलर इराणला मिळतील.

इराणच्या मेहर न्यूज एजन्सीने अमेरिका-इराण यांच्यातील 14 कलमी सामंजस्य कराराची माहिती प्रकाशित केली आहे. यामध्ये 60 दिवसांच्या चर्चेदरम्यान इराणची 24 अब्ज डॉलरची गोठवलेली मालमत्ता सोडण्याची मागणी समाविष्ट आहे.

अमेरिका-इराण शांतता कराराच्या अटी

1- लेबनॉनसह सर्व आघाड्यांवरील लष्करी कारवाया तात्काळ आणि कायमस्वरूपी बंद केल्या जातील.
2- 60 दिवसांच्या चर्चेदरम्यान इराणची 24 अब्ज डॉलरची गोठवलेली मालमत्ता जाहीर केली जाईल. यातील निम्मी रक्कम चर्चा सुरू होण्यापूर्वीच सोडण्यात येणार आहे.
3 -इराणच्या अंतर्गत बाबींमध्ये हस्तक्षेप केला जाणार नाही आणि इस्लामिक रिपब्लिकच्या सार्वभौमत्वाचा आदर केला जाईल.
4 – अमेरिका 30 दिवसांच्या आत इराणमधून सैन्य मागे घेणार आहे.
5 – होर्मुझची सामुद्रधुनी इराणी व्यवस्थेनुसार पुन्हा उघडण्यास परवानगी दिली जाईल. नौदलाची नाकेबंदी उठवली जाईल.
6 – इराणला अण्वस्त्रे न बनवण्याच्या आपल्या वचनावर ठाम राहावे लागणार आहे.
7 – इराणच्या पुनर्बांधणीसाठी किमान 300 अब्ज डॉलर्सच्या योजना सादर करण्यासाठी अमेरिका आणि त्याच्या मित्र राष्ट्रांसाठी एक अट देखील समाविष्ट आहे.
8 – इराण तेल, पेट्रोकेमिकल उत्पादने आणि संबंधित निर्यातीवरील निर्बंध स्थगित करण्याचा प्रस्ताव आहे. जेणेकरून तेहरानला त्याच्या उत्पन्नावर पूर्ण हक्क मिळू शकेल.
9 – ही चर्चा केवळ समृद्ध युरेनियमचे भवितव्य, संवर्धन, निर्बंधातील सवलत आणि आर्थिक पुनर्बांधणी एवढीच मर्यादित राहील.
10- इराणचा क्षेपणास्त्र कार्यक्रम आणि सहयोगी सशस्त्र गटांना दिलेला पाठिंबा अजेंड्याबाहेर ठेवला जाईल.
11. शांतता कराराच्या वाटाघाटी दरम्यान, अमेरिका या प्रदेशात अतिरिक्त सैन्य तैनात करणार नाही किंवा नवीन निर्बंध लादणार नाही.
12. करार पूर्ण करण्यासाठी एक देखरेख प्रणाली तयार केली जाईल, ज्याद्वारे त्याच्या अंमलबजावणीचे परीक्षण केले जाईल.
13. अंतिम करार संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेच्या ठरावाद्वारे मंजूर केला जाईल.
14. इराण आपली आर्थिक संसाधने वापरण्यास स्वतंत्र असेल.

इराणच्या मेहर न्यूज एजन्सीने दिलेल्या माहितीनुसार, कराराच्या या अटींना इराण किंवा अमेरिकेने अद्याप पुष्टी दिलेली नाही. दोन्ही बाजूंनी औपचारिक चर्चेकडे वाटचाल केल्याने हे बदलू शकते.

ट्रम्प यांच्याकडून शांतता कराराची घोषणा 

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी रविवारी (१५ जून) अमेरिका आणि इराणमधील शांतता कराराची घोषणा केली. ट्रम्प यांनी त्यांच्या सोशल मीडियावर सत्य पोस्ट केले आणि लिहिले, या महान करारामुळे संपूर्ण प्रदेशात शांतता आणि सुरक्षा येईल. करारावर स्वाक्षरी झाल्यानंतर होर्मुझची सामुद्रधुनी पूर्णपणे उघडली जाईल. यामुळे प्रदेश आणि जगाला दोन्ही बाजूंनी तेल पुरवठा पुन्हा सुरू होईल!

शांतता करारावर इराण काय म्हणाला?

या शांतता कराराला इराणने एमओयू असे नाव दिले आहे. इराणच्या सर्वोच्च राष्ट्रीय सुरक्षा परिषदेने जारी केलेल्या निवेदनात म्हटले आहे की, ‘इराणने अमेरिका आणि इस्रायलवर विजय मिळवला आहे. “तेहरानच्या लोकांच्या पाठिंब्याने आणि सैन्याच्या अथक प्रयत्नांमुळे, इराण आणि युनायटेड स्टेट्स यांच्यातील शांतता करार अनेक महिन्यांच्या कठीण आणि प्रदीर्घ वाटाघाटीनंतर 14 जून रोजी संध्याकाळी निश्चित झाला.”

19 जून रोजी शांतता करारावर स्वाक्षरी होणार  

जिनेव्हा याठिकाणी शुक्रवारी  शांतता करारावर स्वाक्षरी होणार आहे. इराणकडून गालिबाफ आणि अब्बास अराघची आणि अमेरिकेकडून उपाध्यक्ष जेडी वान्स उपस्थित राहणार आहेत. करारानुसार, लेबनॉनसह सर्व आघाड्यांवरील युद्धे आणि लष्करी कारवाया त्वरित आणि कायमस्वरूपी समाप्त होतील. शिवाय, इराणवरील नौदल नाकेबंदी त्वरित आणि पूर्णपणे उठवली जाईल.