मुंबई : महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांनी गेल्या वर्षी ज्वारीचे विक्रमी उत्पादन घेतले, ज्यामुळे राज्य सरकारने मोठ्या प्रमाणावर ज्वारीची खरेदी केली आहे. आता ही ज्वारी सर्वसामान्य नागरिकांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी सरकारने एक महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. नोव्हेंबर २०२५ पासून पुढील दोन महिन्यांसाठी राज्यातील रेशन दुकानांमार्फत पात्र कुटुंबांना ज्वारीचे मोफत वाटप केले जाणार आहे. या योजनेचा लाभ लाखो कुटुंबांना मिळणार असून, विशेषतः सणासुदीच्या काळात गरीब आणि वंचित घटकांना मोठा दिलासा मिळेल, अशी अपेक्षा आहे.

केंद्र सरकारच्या योजनेनुसार ज्वारी खरेदी
केंद्र सरकारच्या किमान आधारभूत किंमत (MSP) योजनेअंतर्गत राज्य सरकारला भरडधान्य खरेदी करण्याच्या सूचना प्राप्त झाल्या होत्या. त्यानुसार, २०२४-२५ या हंगामात ज्वारीचे अतिरिक्त उत्पादन झाल्याने राज्य सरकारने मोठ्या प्रमाणावर ज्वारी खरेदी केली. या खरेदी केलेल्या ज्वारीचा प्रभावी वापर व्हावा, यासाठी सरकारने ती रेशन दुकानांमार्फत मोफत वितरित करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या योजनेमुळे शेतकऱ्यांनी उत्पादित केलेल्या ज्वारीला योग्य बाजारपेठ मिळेल आणि गरजू कुटुंबांना पौष्टिक अन्नधान्याचा पुरवठा होईल.

वाटपाची प्रक्रिया आणि लाभार्थी
राज्याच्या अन्न व नागरी पुरवठा विभागाने या मोफत ज्वारी वाटप योजनेची अंमलबजावणी करण्यासाठी सर्व जिल्हा पुरवठा अधिकाऱ्यांना आवश्यक तयारी करण्याचे निर्देश दिले आहेत. ‘अंत्योदय अन्न योजना’ आणि ‘प्राधान्य कुटुंब योजना’ या दोन्ही योजनांतील पात्र लाभार्थ्यांना या योजनेचा लाभ मिळणार आहे. प्रत्येक पात्र कुटुंबाला दोन महिन्यांच्या कालावधीत प्रत्येकी एक किलो ज्वारी मोफत दिली जाईल. ही योजना येत्या नोव्हेंबरपासून सुरू होणार असून, डिसेंबर २०२५ पर्यंत पूर्णत्वास जाईल. यासाठी अन्न व नागरी पुरवठा विभागाने जिल्हानिहाय ज्वारी वाटप आणि उचल प्रक्रियेचे नियोजन केले आहे, ज्यामुळे संपूर्ण वितरण प्रक्रिया व्यवस्थित आणि पारदर्शकपणे पार पडेल.

जिल्हानिहाय ज्वारी वाटपाची आकडेवारी
राज्यातील ज्वारी वाटपासाठी विशेष नियोजन करण्यात आले आहे. पुणे शहर, पुणे जिल्हा, सातारा, सांगली, नांदेड, परभणी, धाराशिव, बीड, अहिल्यानगर, लातूर, सोलापूर शहर आणि सोलापूर जिल्हा या बारा जिल्ह्यांसाठी एकूण २२,७६६ टन ज्वारी लागणार आहे. याशिवाय, हिंगोली, वर्धा आणि नागपूर या जिल्ह्यांसाठी सुमारे ४,०१३ टन ज्वारीचे वाटप होईल. या योजनेच्या यशस्वी अंमलबजावणीसाठी सर्व जिल्हा पुरवठा अधिकाऱ्यांना दोन महिन्यांत वितरण पूर्ण करण्याचे स्पष्ट निर्देश देण्यात आले आहेत.

शेतकरी आणि नागरिकांसाठी दिलासा
गेल्या वर्षी अतिवृष्टी, दुष्काळ आणि बाजारातील भाव कपातीमुळे राज्यातील शेतकऱ्यांना मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागला होता. अशा पार्श्वभूमीवर सरकारचा हा निर्णय शेतकऱ्यांसाठी तसेच सामान्य नागरिकांसाठी दिलासादायक ठरणार आहे. ज्वारी हे पौष्टिक आणि आरोग्यदायी अन्नधान्य असून, त्याचा समावेश आहारात होणे गरजू कुटुंबांसाठी फायदेशीर ठरेल. या योजनेच्या माध्यमातून सरकार शेतकऱ्यांना अप्रत्यक्षपणे आर्थिक आधार देत आहे, कारण त्यांनी उत्पादित केलेल्या ज्वारीला योग्य बाजारपेठ मिळणार आहे. त्याचबरोबर, रेशन दुकानांमार्फत मोफत ज्वारी मिळाल्याने गरीब कुटुंबांना अन्नसुरक्षेची हमी मिळेल.