Rahul Gandhi : काँग्रेस नेते आणि लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी (Rahul Gandhi) यांना स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर यांच्याबद्दल केलेल्या टिप्पणी प्रकरणी नाशिकच्या न्यायालयाने मोठा दिलासा दिला आहे.

ॲडिशनल चीफ ज्युडिशियल मॅजिस्ट्रेट आर. एल. नरवाडे यांच्या कोर्टाने बुधवारी (११ मार्च २०२६) राहुल गांधींविरुद्ध (Rahul Gandhi) दाखल असलेला एक मानहानीचा खटला रद्द करण्याचा महत्वपूर्ण निर्णय दिला आहे. या निर्णयामुळे राहुल गांधींवरील एक कायदेशीर दबाव कमी झाला असून, या प्रकरणातील संपूर्ण कार्यवाही औपचारिकपणे बंद करण्यात आली आहे.

प्रकरणाची पार्श्वभूमी
हे प्रकरण २०२२ मधील भारत जोडो यात्रेशी संबंधित आहे. त्या काळात राहुल गांधींनी महाराष्ट्रातील हिंगोली आणि अकोला येथे आयोजित रॅली आणि पत्रकार परिषदेत स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांच्याशी संबंधित काही ऐतिहासिक दस्तावेज दाखवून टिप्पण्या केल्या होत्या.

१५ आणि १६ जून २०२२ रोजी झालेल्या या कार्यक्रमांमध्ये राहुल गांधींनी सावरकरांच्या भूमिकेबाबत बोलताना काही विवादास्पद विधाने केली होती. या टिप्पण्यांना मानहानीकारक आणि अपमानजनक ठरवून नाशिक येथील निर्भया फाउंडेशनचे अध्यक्ष देवेंद्र भुटाडा यांनी राहुल गांधींविरुद्ध तक्रार दाखल केली होती.

तक्रारीनुसार, भारतीय दंड संहिता (IPC) कलम ४९९ (मानहानी) आणि ५०४ (जाणीवपूर्वक अपमान) अंतर्गत गुन्हा दाखल करण्यात आला होता. सप्टेंबर २०२४ मध्ये नाशिक कोर्टाने राहुल गांधींना या प्रकरणात समन्स बजावले होते. त्यानंतर राहुल गांधींना कोर्टाने जामीन मंजूर केला होता आणि सुनावणीदरम्यान व्हर्च्युअल उपस्थितीची परवानगीही देण्यात आली होती. सुनावणीत राहुल गांधींनी स्वत:ला निर्दोष घोषित केले होते.

कोर्टाची प्रक्रिया आणि निर्णय
या प्रकरणात कोर्टाने सुरुवातीला क्रिमिनल प्रोसिजर कोड (CrPC) कलम २०२ अंतर्गत चौकशीचे आदेश दिले होते. पोलिसांनी या प्रकरणाचा अहवाल सादर केल्यानंतर तक्रारदार देवेंद्र भुटाडा यांनी कोर्टात अर्ज दाखल करून खटला मागे घेण्याची विनंती केली.

बार अँड बेंचच्या रिपोर्टनुसार, या विनंतीनंतर न्यायाधीश नरवाडे यांनी मानहानीच्या खटल्यासंदर्भात सर्व कार्यवाही रद्द करण्याचा निर्णय घेतला. यामुळे राहुल गांधींवरील हे प्रकरण संपुष्टात आले आहे.

राजकीय पार्श्वभूमी आणि प्रतिक्रिया
राहुल गांधींच्या भारत जोडो यात्रेदरम्यान केलेल्या या टिप्पण्यांमुळे राजकीय वातावरण तापले होते. सावरकर हे हिंदुत्ववादी विचारसरणीचे प्रतीक मानले जातात, तर राहुल गांधींच्या टिप्पण्या इतिहासाच्या संदर्भात होत्या. या प्रकरणाने काँग्रेस आणि भाजपमध्ये वाद निर्माण झाला होता. कोर्टाच्या या निर्णयानंतर काँग्रेस पक्षाने दिलासा व्यक्त केला असून, विरोधकांनी मात्र यावर टीका केली आहे. राहुल गांधींनी अद्याप या निर्णयावर अधिकृत प्रतिक्रिया दिलेली नाही.

हा निर्णय राहुल गांधींसाठी एक सकारात्मक घडामोड ठरली असून, त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीतील एका विवादास्पद प्रकरणाची सांगता झाली आहे. भविष्यात अशा प्रकरणांमध्ये कोर्टाची भूमिका कशी असेल, याकडे राजकीय निरीक्षकांचे लक्ष लागले आहे.