Pune News – दि पूना गुजराती केळवणी मंडळ यंदा आपल्या स्थापनेची शंभर वर्षे पूर्ण करून शताब्दी महोत्सव साजरा करत आहे. 26 जुलै 1926 रोजी शिक्षण, संस्कार आणि समाजसेवेचा ध्यास घेऊन सुरू झालेली ही संस्था आज शतकभराचा प्रेरणादायी प्रवास पूर्ण करून नव्या शतकात आत्मविश्वासाने पदार्पण करत आहे.

गेल्या शंभर वर्षांत मंडळाने गुणवत्तापूर्ण शिक्षण, मूल्याधिष्ठित संस्कार आणि सामाजिक बांधिलकी यांचा सुंदर संगम साधत हजारो विद्यार्थ्यांचे भविष्य घडविले आहे. मातृभाषेचे संवर्धन करतानाच आधुनिक शिक्षण, विज्ञान-तंत्रज्ञान, संशोधन, कौशल्यविकास आणि उद्योजकतेला प्रोत्साहन देत संस्थेने काळानुरूप सातत्याने प्रगती साधली आहे.

आज मंडळाच्या विविध शैक्षणिक संस्थांमध्ये दरवर्षी सुमारे दहा हजार विद्यार्थी शिक्षण घेत असून, शैक्षणिक दर्जा बरोबच सामाजिक जबाबदारीची परंपराही संस्था यशस्वीपणे जपत आहे. शताब्दी महोत्सव हा केवळ भूतकाळातील यशाचा उत्सव नसून, शिक्षणाच्या माध्यमातून समाजविकासाचे कार्य अधिक व्यापक करण्याचा नवा संकल्प आहे. शतकभराचा समृद्ध वारसा आणि भविष्यवेधी दृष्टी या बळावर दि पूना गुजराती केळवणी मंडळ नव्या शतकातही ज्ञान, संस्कार आणि प्रगतीचा दीप तेवत ठेवण्यास प्रतिबद्ध आहे.

दूरदृष्टीतून जन्मलेली संस्था

महाराष्ट्रात छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळापासून स्थायिक झालेल्या गुजराती समाजाने पेशवाईच्या काळात पुण्यात व्यापार, उद्योग, समाजकारण आणि संस्कृती या क्षेत्रांत आपली वेगळी ओळख निर्माण केली. आर्थिक प्रगतीसोबतच शिक्षण,भाषा आणि समाजोन्नतीचे महत्त्व ओळखणाऱ्या या समाजातील दूरदृष्टी असलेल्या नेतृत्वाने भावी पिढ्यांसाठी दर्जेदार शिक्षणाची गरज ओळखली आणि त्यातून 26 जुलै 1926 रोजी दि पूना गुजराती केळवणी मंडळ या धर्मादाय संस्थेची स्थापना झाली.

रावबहादूर शेठ लल्लुभाई दामोदरदास शहा, प्रो. जे. पी. त्रिवेदी, धनसुखभाई दादावाला, अंबुभाई वशी आणि गोवर्धनदास विठ्ठलदास शहा या शिक्षणप्रेमी समाजधुरीणांनी या संस्थेची भक्कम पायाभरणी केली. शिक्षण हे केवळ ज्ञानप्राप्तीचे साधन नसून समाजपरिवर्तनाचा प्रभावी मार्ग आहे, या दूरदर्शी विचारातून त्यांनी मंडळाच्या कार्याची दिशा ठरविली.

स्थापनेपासूनच मंडळाने मातृभाषा, संस्कार आणि गुणवत्तापूर्ण शिक्षण यांना प्राधान्य देतानाच बदलत्या काळाशी सुसंगत आधुनिक शिक्षणपद्धतीचाही स्वीकार केला. शतकभराच्या प्रवासात ही संस्था एका छोट्याशा उपक्रमातून बहुआयामी शैक्षणिक परिवारात विकसित झाली असून, हजारो विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी सातत्याने कार्यरत आहे. आज शताब्दी महोत्सवाच्या उंबरठ्यावर उभे असताना दि पूना गुजराती केळवणी मंडळाचा शंभर वर्षांचा प्रवास हा दूरदृष्टी, समाजसेवा, संस्कार आणि गुणवत्तापूर्ण शिक्षणाचा प्रेरणादायी वारसा ठरला आहे.

शतकभराची शिक्षणसेवा

शतकभराच्या प्रवासात दि पूना गुजराती केळवणी मंडळाने शिक्षणाचा विस्तार केवळ संस्थांच्या संख्येत नव्हे, तर गुणवत्ता, संस्कार आणि काळानुरूप बदल स्वीकारण्याच्या दृष्टिकोनातून केला आहे. पुण्यातील कसबा पेठेतील फडके हौद चौकातील मंडळाचे शैक्षणिक संकुल आज ज्ञान, संस्कार आणि परंपरेचे सशक्त केंद्र म्हणून ओळखले जाते. विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रवासाची सुरुवात शेठ हकमचंद ईश्वरदास गुजराती प्राथमिक शाळेपासून होते, जिथे इयत्ता पहिली ते सातवीपर्यंत गुजराती माध्यमातून शिक्षण दिले जाते.

त्यानंतर रतनबेन चुनीलाल मेहता गुजराती हायस्कूलमध्ये विद्यार्थ्यांच्या बौद्धिक, सांस्कृतिक आणि व्यक्तिमत्त्व विकासाला दिशा दिली जाते. काळाची गरज ओळखून मंडळाने इंग्रजी माध्यमातील शिक्षणालाही प्राधान्य दिले. शेठ हकमचंद ईश्वरदास प्री-प्रायमरी इंग्लिश मीडियम स्कूल, शेठ रामदास नथुभाई शहा इंग्लिश मीडियम स्कूल, डॉ. गोकुळकुमारी घनश्यामदास शहा इंग्लिश मीडियम हायस्कूल तसेच आचार्य डी. बी. दादावाला वाणिज्य आणि विज्ञान कनिष्ठ महाविद्यालय यांच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना आधुनिक शिक्षणाच्या विस्तृत संधी उपलब्ध करून देण्यात आल्या.

आज मंडळाच्या विविध शैक्षणिक संस्थांमध्ये दरवर्षी सुमारे दहा हजार विद्यार्थी शिक्षण घेत आहेत. गुणवत्तापूर्ण शिक्षण माफक शुल्कात उपलब्ध करून देण्याबरोबरच गरजू व गुणवंत विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्ती आणि शुल्कसवलतीची योजनाही राबविण्यात येते. परंपरा, संस्कार आणि आधुनिक शिक्षण यांचा समतोल साधत समाजोपयोगी, सक्षम आणि स्पर्धात्मक पिढी घडविण्याचे कार्य मंडळ गेली शंभर वर्षे सातत्याने आणि समर्पित भावनेने करत आहे.

हरिभाई व्ही. देसाई महाविद्यालयाची वाटचाल

शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणासाठी अन्यत्र जावे लागू नये, या दूरदृष्टीतून 1984 मध्ये हरिभाई व्ही. देसाई महाविद्यालयाची स्थापना करण्यात आली. या संस्थेच्या उभारणीत देसाई कुटुंबाचे मोलाचे योगदान लाभले. ऐतिहासिक शनिवारवाड्याच्या परिसरात उभे असलेले हे महाविद्यालय परंपरा आणि आधुनिक शिक्षणाचा समतोल साधणारे ज्ञानकेंद्र म्हणून विकसित झाले आहे.

महाविद्यालयाच्या नव्या इमारतीचा कोनशिला समारंभ 25 डिसेंबर 1985 रोजी गुजरातचे तत्कालीन मुख्यमंत्री अमरसिंहजी चौधरी यांच्या शुभहस्ते संपन्न झाला. त्यानंतर महाविद्यालयाने सातत्याने प्रगतीची नवी शिखरे गाठत विद्यार्थ्यांसाठी विविध शैक्षणिक संधी उपलब्ध करून दिल्या.

कला, वाणिज्य आणि विज्ञान या पारंपरिक शाखांसह बी.सी.ए., बी.बी.ए., बी.एस्सी. आणि बी.सी.एस. यांसारखे आधुनिक अभ्यासक्रम येथे उपलब्ध आहेत. तसेच एम.एस्सी., एम.कॉम. आणि पीएच.डी. संशोधन केंद्राच्या माध्यमातून उच्च शिक्षण व संशोधनालाही प्रोत्साहन दिले जाते.

काळाची गरज ओळखून महाविद्यालयाने बी.एस्सी. (सायबर सिक्युरिटी) हा आधुनिक अभ्यासक्रम सुरू केला असून, फिनटेक, इव्हेंट मॅनेजमेंट तसेच आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स आणि मशीन लर्निंग या अभ्यासक्रमांच्या चालू करण्याची तयारी सुरू आहे. गुणवत्तापूर्ण शिक्षण, उद्योगाभिमुख अभ्यासक्रम आणि संशोधनाभिमुख दृष्टिकोन यांच्या बळावर हरिभाई व्ही. देसाई महाविद्यालयाने उच्च शिक्षण क्षेत्रात आपले वेगळे स्थान निर्माण केले आहे.

हरिभाई व्ही. देसाई महाविद्यालयामध्ये कला, वाणिज्य आणि विज्ञान शाखांबरोबरच बी.सी.ए., बी.बी.ए., बी.एस्सी. आणि बी.सी.एस. हे अभ्यासक्रम उपलब्ध आहेत. पदव्युत्तर स्तरावर एम.एस्सी. आणि एम.कॉम. शिक्षणासह पीएच.डी. संशोधन केंद्राच्या माध्यमातून संशोधनालाही प्रोत्साहन दिले जाते. विद्यार्थ्यांना उद्याच्या तंत्रज्ञानविश्वासाठी तयार करण्याच्या उद्देशाने बी.एस्सी. (सायबर सिक्युरिटी) हा आधुनिक अभ्यासक्रम सुरू करण्यात आला आहे.

तसेच फिनटेक, इव्हेंट मॅनेजमेंट आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स मशीन लर्निंग यांसारखे नवे अभ्यासक्रम सुरू करण्याची तयारीही अंतिम टप्प्यात आहे. ज्ञान, संशोधन, नवोन्मेष आणि कौशल्यविकास यांचा समन्वय साधत विद्यार्थ्यांना रोजगारक्षम, स्पर्धात्मक आणि जागतिक स्तरावर सक्षम बनविण्याच्या दिशेने मंडळ सातत्याने वाटचाल करत आहे.

स्पर्धा परीक्षा मार्गदर्शन केंद्र स्पर्धा परीक्षा मार्गदर्शन केंद्र

गुणवत्तापूर्ण शिक्षणाबरोबरच स्पर्धा परीक्षांद्वारे प्रशासकीय सेवेत करिअर घडविणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी दि पूना गुजराती केळवणी मंडळाने माफक शुल्कात स्पर्धा परीक्षा मार्गदर्शन केंद्र सुरू केले आहे. महाराष्ट्राच्या विविध भागांतून, विशेषतः ग्रामीण भागातील विद्यार्थी मोठी स्वप्ने आणि जिद्द घेऊन येथे येतात. अनुभवी मार्गदर्शकांचे मार्गदर्शन, अभ्यासपूरक वातावरण आणि दर्जेदार प्रशिक्षणाच्या बळावर या केंद्राने अनेक विद्यार्थ्यांच्या यशाचा पाया रचला आहे.

आजवर या केंद्रातील शेकडो विद्यार्थी महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (MPSC) आणि केंद्रीय लोकसेवा आयोग (UPSC) यांच्या स्पर्धा परीक्षांमध्ये यश संपादन करून विविध प्रशासकीय पदांवर कार्यरत आहेत. विद्यार्थ्यांच्या क्षमतेला योग्य दिशा देत, स्पर्धात्मक वातावरणात आत्मविश्वासाने यश संपादन करण्यासाठी हे केंद्र आज अनेक तरुणांसाठी प्रेरणास्थान ठरत आहे.

पी. जी. के. एम. स्कूल भविष्य घडविणारी शिक्षणप्रणाली

विकसित भारत 2047 या दूरदृष्टीला केंद्रस्थानी ठेवून विद्यार्थ्यांमध्ये उद्योजकता, नेतृत्वगुण आणि सर्वांगीण व्यक्तिमत्त्व विकास घडविण्याच्या उद्देशाने पी. जी. के. एम. (PGKM) स्कूल, कोंढवा कार्यरत आहे. आधुनिक विज्ञान-तंत्रज्ञान आणि भारतीय संस्कृती यांचा समन्वय साधणारी ही निवासी व प्रयोगशील शाळा विद्यार्थ्यांना केवळ शिक्षणच नव्हे, तर जीवनासाठी आवश्यक कौशल्येही शिकविते. गणित, विज्ञान आणि सामाजिक शास्त्रांसोबतच रोबोटिक्स, ओरिगामी, ऑर्गेनिक गार्डनिंग, कॅलिग्राफी आणि बुद्धिबळ यांसारख्या उपक्रमांद्वारे विद्यार्थ्यांच्या सर्जनशीलतेला वाव दिला जातो.

इंग्रजी माध्यमाबरोबरच मराठी, हिंदी, संस्कृत, गुजराती, फ्रेंच आणि जर्मन या भाषांच्या अध्ययनाची संधीही उपलब्ध आहे. शाळेची गुरुकुल ही संकल्पनाधारित अभ्यासाची सामग्री, प्रकाशयात्रा ही विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण प्रगतीचे मूल्यमापन करणारी प्रगतिपुस्तिका, आत्मबोध विद्यार्थी डायरी, अंतर्नाद मासिक आणि अभिव्यक्ती स्नेहसंमेलन हे तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण शिक्षणपद्धतीचे अविभाज्य घटक आहेत. याशिवाय PGKM Tech Centre, Home Economics Lab आणि Britannica Language Lab यांसारख्या अत्याधुनिक सुविधांमुळे विद्यार्थ्यांना जागतिक दर्जाच्या शिक्षणाचा अनुभव मिळतो.

येत्या शैक्षणिक वर्षापासून कसबा पेठेतील शैक्षणिक संकुलात अत्याधुनिक पी. जी. के. एम. स्कूल सुरू करण्याचा संस्थेचा मानस असून, अलीकडेच राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे खेळाडू घडविण्याच्या उद्देशाने PGKM Sports Academy चीही स्थापना करण्यात आली आहे. बदलत्या काळाच्या गरजा ओळखत विद्यार्थ्यांना ज्ञान, संस्कार आणि कौशल्यांनी समृद्ध करण्याचा मंडळाचा हा दूरदृष्टीपूर्ण उपक्रम आहे.

आधुनिक अभ्यासक्रम व संशोधन ज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या झपाट्याने बदलणाऱ्या युगात विद्यार्थ्यांना जागतिक स्तरावरील संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी दि पूना गुजराती केळवणी मंडळाने अभ्यासक्रमांमध्ये सातत्याने नावीन्य स्वीकारले आहे. पारंपरिक शिक्षणासोबत उद्योगाभिमुख आणि कौशल्याधारित अभ्यासक्रमांचा समावेश करून विद्यार्थ्यांना भविष्यातील आव्हानांसाठी सक्षम बनविण्याचा संस्थेचा प्रयत्न आहे.

विद्यार्थी कल्याण व शिष्यवृत्ती

गुणवत्तापूर्ण शिक्षण हे प्रत्येक विद्यार्थ्यापर्यंत पोहोचावे, या सामाजिक बांधिलकीतून दि पूना गुजराती केळवणी मंडळ विविध विद्यार्थी कल्याणकारी उपक्रम सातत्याने राबवत आहे. शिक्षण आर्थिक कारणांमुळे खंडित होऊ नये, यासाठी गरजू आणि गुणवंत विद्यार्थ्यांना विविध शिष्यवृत्ती तसेच शैक्षणिक शुल्कात सवलतीची सुविधा उपलब्ध करून दिली जाते. विद्यार्थीकेंद्रित शिक्षणपद्धती, अनुभवी शिक्षकवर्ग, आधुनिक शैक्षणिक सुविधा आणि सर्वांगीण विकासावर भर देणारे उपक्रम यांमुळे विद्यार्थ्यांना सक्षम शैक्षणिक वातावरण मिळते. पी. जी. के. एम. स्कूलमध्ये विद्यार्थ्यांना दर्जेदार अध्ययनसामग्री, शैक्षणिक साहित्य तसेच लॉकरची सुविधाही उपलब्ध करून देण्यात येते, ज्यामुळे शिक्षण अधिक सुलभ आणि परिणामकारक बनते.

आज मंडळाच्या विविध शैक्षणिक संस्थांमध्ये दरवर्षी सुमारे दहा हजार विद्यार्थी शिक्षण घेत असून, गुणवत्तापूर्ण शिक्षण वाजवी शुल्कात उपलब्ध करून देण्याची परंपरा संस्था सातत्याने जपत आहे. शिक्षणासोबत संस्कार, सामाजिक जाणीव आणि व्यक्तिमत्त्व विकास यांचा समन्वय साधत विद्यार्थ्यांना सक्षम नागरिक म्हणून घडविण्याचे कार्य दि पूना गुजराती केळवणी मंडळ शतकभरापासून निष्ठेने करत आहे.

स्वायत्त विद्यापीठाचे स्वप्न

शतकभराची समृद्ध शैक्षणिक परंपरा आणि गुणवत्तापूर्ण शिक्षणाचा वारसा अधिक व्यापक करण्याच्या उद्देशाने दि पूना गुजराती केळवणी मंडळाने स्वायत्त विद्यापीठ स्थापन करण्याचा महत्त्वाकांक्षी संकल्प केला आहे. प्रशस्त परिसरात उभारण्यात येणाऱ्या या विद्यापीठाच्या माध्यमातून जागतिक दर्जाचे शिक्षण, संशोधन, नवोन्मेष आणि उद्योगाभिमुख अभ्यासक्रम एकाच व्यासपीठावर उपलब्ध करून देण्याचा संस्थेचा मानस आहे.

अत्याधुनिक पायाभूत सुविधा, संशोधन केंद्रे, कौशल्यविकास, नवउद्योजकतेला चालना देणारे उपक्रम आणि बदलत्या काळाशी सुसंगत अभ्यासक्रम यांच्या साहाय्याने विद्यार्थ्यांना केवळ पदवीधर नव्हे, तर सक्षम, स्पर्धात्मक आणि जबाबदार नागरिक म्हणून घडविण्याचे उद्दिष्ट या विद्यापीठामागे आहे. परंपरा, संस्कार आणि आधुनिक शिक्षण यांचा समतोल राखत ज्ञाननिर्मिती, संशोधन आणि नवोन्मेषाची नवी दालने खुली करण्याच्या दिशेने मंडळाची ही भावी वाटचाल असून, शैक्षणिक क्षेत्रात नवे मानदंड प्रस्थापित करण्याचा हा दूरदृष्टीपूर्ण प्रयत्न ठरणार आहे.

सक्षम नेतृत्व

दि पूना गुजराती केळवणी मंडळाच्या शतकभराच्या यशस्वी वाटचालीमागे दूरदृष्टी, सातत्य, पारदर्शकता आणि समाजसेवेची भावना जपणारे सक्षम नेतृत्व उभे आहे. संस्थेच्या प्रत्येक टप्प्यावर नियोजनबद्ध काम, गुणवत्तापूर्ण शिक्षणाचा आग्रह आणि बदलत्या काळानुसार नव्या संधी निर्माण करण्यासाठी पदाधिकाऱ्यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली आहे.

या नेतृत्वामध्ये अध्यक्ष डॉ. राजेश शहा, उपाध्यक्ष जनक शहा, सचिव हेमंत मणियार, खजिनदार महेश धरोड, सहसचिव दिलीप जगड, संदीप शहा, विनोद देढिया आणि सहखजीनदार प्रमोद शहा यांचे विशेष योगदान लाभले आहे. शिक्षणसेवा, संस्थाविकास आणि समाजहिताचा ध्यास घेत या सर्वांनी मंडळाच्या कार्याला नवी उंची प्राप्त करून दिली आहे.

शताब्दी महोत्सवाच्या या ऐतिहासिक पर्वावर संस्थेच्या प्रगतीत योगदान देणाऱ्या सर्व पदाधिकारी, संस्थेचे कार्याध्यक्ष संजय देसाई, कार्यकारी विश्वस्त जितेंद्र मेहेता, परिषद सदस्य आणि विश्वस्त समाजबांधवांविषयी कृतज्ञता व्यक्त करत दि पूना गुजराती केळवणी मंडळ नव्या शतकाच्या दिशेने अधिक जोमाने वाटचाल करत आहे.

शताब्दी महोत्सवानिमित्त संदेश व भविष्यदृष्टी

शतकभराची यशस्वी वाटचाल पूर्ण करत दि पूना गुजराती केळवणी मंडळ आज नव्या शतकात आत्मविश्वासाने पदार्पण करत आहे. शिक्षण, संस्कार, सामाजिक बांधिलकी आणि गुणवत्तेची परंपरा जपत बदलत्या काळातील आव्हाने स्वीकारण्याची संस्थेची तयारी हीच तिची सर्वात मोठी ताकद आहे. गेल्या शंभर वर्षांत हजारो विद्यार्थ्यांच्या जीवनाला दिशा देणाऱ्या या संस्थेने समाजाच्या विश्वासाला नेहमीच पात्र ठरत शिक्षणसेवेचा आदर्श निर्माण केला आहे. आधुनिक अभ्यासक्रम, संशोधन, कौशल्यविकास, उद्योजकता, क्रीडा आणि मूल्याधिष्ठित शिक्षण यांचा समतोल साधत संस्था भविष्यातही विद्यार्थ्यांना जागतिक स्तरावरील संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी प्रतिबद्ध आहे.

प्रवृत्तिलक्षणो योगः या ब्रीदवाक्याचा ध्यास जपत दि पूना गुजराती केळवणी मंडळाचे शताब्दी वर्ष हे केवळ भूतकाळातील यशाचा गौरव नसून, नव्या संकल्पांचा आणि अधिक व्यापक शैक्षणिक सेवेचा प्रारंभ आहे. शिक्षणाच्या माध्यमातून समाजाला सक्षम, सुसंस्कृत आणि जबाबदार नागरिक घडविण्याचे आपले ध्येय कायम ठेवत संस्था नव्या शतकातही ज्ञान, संस्कार आणि प्रगतीचा दीप अधिक तेजाने प्रज्वलित ठेवण्याचा दृढ संकल्प करते.