Pavana Dam: दुष्काळाची भीती की पुराचा धोका? पवना धरणाबाबत पाटबंधारे विभागाची भूमिका ठरतेय चर्चेचा विषय
Pavana Dam: संभाव्य 'अल निनो' आणि पाणीटंचाई टाळण्यासाठी पवना धरणात कमाल पाणीसाठ्यावर भर; मुसळधार पाऊस झाल्यास पूरस्थिती उद्भवण्याचा धोका.
Pavana Dam – पवना धरणातील पाणीसाठा ९७ टक्क्यांवर पोहोचला असतानाही पाण्याचा विसर्ग मर्यादित ठेवण्याच्या पाटबंधारे विभागाच्या भूमिकेमुळे मावळ तालुका आणि पिंपरी-चिंचवडमध्ये पूर व्यवस्थापनाबाबत चर्चा सुरू झाली आहे. एका बाजूला आगामी काळात ‘अल निनो’च्या पार्श्वभूमीवर संभाव्य पाणीटंचाईची शक्यता लक्षात घेऊन जास्तीत जास्त पाणी साठवण्यावर भर दिला जात आहे.
तर दुसरीकडे, अचानक मुसळधार पाऊस झाल्यास मोठ्या प्रमाणात विसर्ग करावा लागून पूरस्थिती निर्माण होण्याची भीती नागरिक व्यक्त करत आहेत. सध्या पवना धरणातील जलसाठा वेगाने वाढत आहे. हवामानातील अनिश्चितता आणि भविष्यातील संभाव्य दुष्काळ लक्षात घेऊन धरण पूर्ण क्षमतेने भरण्याची भूमिका पाटबंधारे विभागाने घेतल्याचे सांगितले जात आहे.
पिण्याच्या पाण्याचा आणि शेतीसाठी लागणाऱ्या पाण्याचा दीर्घकालीन विचार करून हा निर्णय घेतल्याचे प्रशासनाचे मत आहे. मात्र, हवामानाचा अंदाज अचानक बदलून अतिवृष्टी झाल्यास परिस्थिती वेगळी निर्माण होऊ शकते. धरण जवळपास पूर्ण भरलेले असल्याने मोठ्या प्रमाणात विसर्ग करावा लागल्यास पवना नदीची पाणीपातळी झपाट्याने वाढू शकते.
पवना धरण.
त्यामुळे नदीकाठच्या गावांबरोबरच पिंपरी-चिंचवडमधील सखल भागांवर पूराचा धोका निर्माण होण्याची शक्यता नागरिकांकडून व्यक्त केली जात आहे. ५ आणि ६ जुलै रोजी झालेल्या मुसळधार पावसाचा अनुभव अद्यापही अनेकांच्या स्मरणात आहे. त्या काळात नदीकाठच्या भागांत पाणी शिरल्याने अनेक घरांचे आणि मालमत्तेचे नुकसान झाले होते. त्यामुळे यंदा पुन्हा अशी परिस्थिती पुन्हा निर्माण होऊ नये, अशी अपेक्षा नागरिक व्यक्त करत आहेत.
जलसंचय आणि पूरनियंत्रण
पवना धरण हे पिंपरी-चिंचवड शहराच्या पिण्याच्या पाण्याचा प्रमुख स्रोत तर आहेच परंतु सोबतच मावळ तालुक्यातील शेती, ग्रामीण भागातील पाणीपुरवठा आणि नदीकाठच्या गावांचेही जीवन या धरणावर अवलंबून आहे. त्यामुळे पाणी साठवणे जितके आवश्यक आहे, तितकेच पूर नियंत्रणाचे नियोजनही महत्त्वाचे असल्याचे मत जलतज्ज्ञ व्यक्त करतात.
पुढील निर्णयाकडे लक्ष
नागरिकांच्या मते, धरणातील पाण्याचा विसर्ग टप्प्याटप्प्याने आणि वैज्ञानिक पद्धतीने नियोजित केला, तर दुष्काळ आणि पूर या दोन्ही संकटांचा धोका कमी होऊ शकतो. त्यामुळे पाटबंधारे विभागाने हवामानाचा अंदाज, धरणातील पाणीसाठा आणि नदीपात्राची क्षमता यांचा समन्वय साधत निर्णय घ्यावा, अशी मागणी होत आहे. दरम्यान, आगामी काही दिवसांतील पावसाची तीव्रता आणि धरणातील पाणीसाठ्यात होणारी वाढ यावर पुढील परिस्थिती अवलंबून असणार आहे.
