Panama Canal dispute । अमेरिकेचे नवनिर्वाचित राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पनामा कालव्याबाबत मोठे वक्तव्य केले होते. त्यांच्या विधानाने पुन्हा एकदा कालव्याचा वाद उफाळून येण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. डोनाल्ड ट्रम्प यांनी “पनामातून जाणाऱ्या अमेरिकन जहाजांकडून अन्यायकारक शुल्क आकारले जात आहे, ते पाहून असे वाटते की अमेरिकेने आता नियंत्रण परत आपल्या हातात घ्यावे.” असे म्हटले. तर दुसरीकडे ट्रम्प यांच्या या वक्तव्यानंतर आता पनामाच्या राष्ट्राध्यक्षांनी कडक प्रतिक्रिया दिली आहे. पनामाचे अध्यक्ष जोस राऊल मुलिनो यांनी डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या विधानावर प्रतिक्रिया दिली आहे. याविषयी बोलताना त्यांनी, डोनाल्ड ट्रॅपम यांनी केलेले सर्व आरोप त्यांनी नाकारले तसेच पनामातून जाणाऱ्या जहाजांकडून आकारले जाणारे शुल्क तज्ञांद्वारे निर्धारित करण्यात येतात असे त्यांनी म्हटले. तसेच मुलिनो यांनी,”कालव्याचा प्रत्येक भाग पनामाचा आहे आणि तो आमचाच राहील.” अशा स्पष्ट शब्दात त्यांनी ट्रम्प यांना इशारा दिला आहे. डोनाल्ड ट्रम्प काय म्हणाले? Panama Canal dispute । पनामा कालव्या संदर्भात बोलताना डोनाल्ड ट्रम्प यांनी,”आमचे नौदल आणि उद्योगपतींना अतिशय अन्यायकारक वागणूक दिली जात असल्याचे म्हणाले होते. पनामाने आकारलेले शुल्क हास्यास्पद आहे. अशा गोष्टी तात्काळ थांबवायला हव्यात. जर पनामा कालवा सुरक्षित, कार्यक्षम आणि विश्वासार्ह पद्धतीने चालवला गेला नाही, तर आम्ही पनामा कालवा संपूर्णपणे आम्हाला परत करण्याची मागणी करू.” असे त्यांनी म्हटले होते. तसेच पुढे बोलताना त्यांनी,”जर नैतिक आणि कायदेशीर दोन्ही तत्त्वे पाळली गेली तर पनामा कालवा लवकरात लवकर अमेरिकेला परत करावा, अशी मागणी आम्ही करू,”असे ट्रम्प म्हणाले. पनामाचे महत्त्व काय?Panama Canal dispute । पनामा कालव्याला जगभरातील भू-राजकारणात खूप महत्त्व आहे. 82 किलोमीटर लांबीचा हा कालवा अटलांटिक महासागर आणि पॅसिफिक महासागराला जोडतो. जगातील सहा टक्के सागरी व्यापार याच कालव्यातून होतो, असे म्हटले जाते. हा कालवा अमेरिकेसाठी खूप महत्त्वाचा आहे. अमेरिकेचा 14 टक्के व्यापार पनामा कालव्यातून जातो. पनामा कालव्यातून अमेरिकेबरोबरच दक्षिण अमेरिकन देशांचीही मोठ्या प्रमाणात आयात-निर्यात होते. आशियातून कॅरेबियन देशात माल पाठवायचा असेल, तर जहाजे पनामा कालव्यातून जातात. पनामा कालवा ताब्यात घेतल्यास जगाची पुरवठा साखळी विस्कळीत होण्याचा धोका आहे. पनामा कालव्याचे बांधकाम 1881 साली फ्रान्सने सुरू केले होते, परंतु 1904 मध्ये अमेरिकेने हा कालवा बांधण्याची जबाबदारी घेतली आणि 1914 मध्ये या कालव्याचे बांधकाम अमेरिकेने पूर्ण केले. यानंतर पनामा कालव्यावर अमेरिकेचे नियंत्रण होते, परंतु 1999 मध्ये अमेरिकेने पनामा कालव्याचे नियंत्रण पनामा सरकारकडे दिले. हे आता पनामा कालवा प्राधिकरणाद्वारे व्यवस्थापित केले जाते. हेही वाचा पंतप्रधान मोदींच्या ऐतिहासिक कुवेत भेटीतून भारताला काय मिळाले? ; ‘या’ दोन क्षेत्रांसाठी महत्वाची चर्चा
