Maharashtra Drought : महाराष्ट्रात यंदा पावसाच्या मोठ्या खंडामुळे अनेक भागांमध्ये खरीप हंगाम संकटात आला आहे. काही जिल्ह्यांमध्ये पिकांवर परिणाम झाला असून, दुष्काळ जाहीर करण्याची मागणी जोर धरत आहे. या पार्श्वभूमीवर राज्य सरकारकडून दुष्काळी परिस्थितीचे मूल्यांकन करण्याची प्रक्रिया सुरू आहे. मात्र, अद्याप संपूर्ण राज्यात दुष्काळ जाहीर झालेला नाही. (Maharashtra Drought)

पावसाची मोठी तूट आणि पावसातील दीर्घ खंड असलेल्या काही भागांत पहिला दुष्काळ निकष अर्थात Trigger-1 लागू झाला आहे. त्यानंतर आता Trigger-2 अंतर्गत विविध बाबींचे मूल्यांकन केले जात आहे. यामध्ये पिकांची स्थिती, जमिनीतील ओलावा, पेरणीचे क्षेत्र, जलसाठ्यांची स्थिती तसेच उपग्रहाच्या माध्यमातून मिळणारे NDVI, NDWI आणि इतर वनस्पती निर्देशांकांचा अभ्यास केला जातो. (Maharashtra Drought)

महाराष्ट्रात दुष्काळाचे मूल्यांकन केंद्राच्या Drought Management Manual 2016 आणि राज्याच्या सुधारित निकषांनुसार केले जाते. महाराष्ट्र रिमोट सेन्सिंग अॅप्लिकेशन सेंटरच्या माहितीनुसार, दुष्काळ मूल्यांकनासाठी विविध स्रोतांमधील वैज्ञानिक माहितीचा वापर केला जातो. (Maharashtra Drought)

दरम्यान, मराठवाड्यातील अनेक भागांमध्ये पावसाच्या कमतरतेमुळे परिस्थिती चिंताजनक असल्याचे वृत्त आहे. काही महसूल मंडळांमध्ये ३० दिवसांपेक्षा जास्त पावसाचा खंड नोंदवला गेला आहे. त्यामुळे दुष्काळाच्या मूल्यांकन प्रक्रियेला वेग देण्याची मागणी होत आहे. (Maharashtra Drought)

दुष्काळ कधी जाहीर होऊ शकतो?

केंद्राच्या दुष्काळ व्यवस्थापन मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार खरीप दुष्काळाची अधिसूचना साधारणपणे ३१ ऑक्टोबरपर्यंत, तर रब्बी दुष्काळाची अधिसूचना ३१ मार्चपर्यंत करता येते. अंतिम निर्णय घेण्यापूर्वी संबंधित निकष आणि उपलब्ध आकडेवारीचे मूल्यांकन केले जाते. (Maharashtra Drought)

दुष्काळ जाहीर करण्यापूर्वी राज्यस्तरावर संबंधित विभागांकडून अहवाल आणि माहिती संकलित केली जाते. त्यानंतर शासन पातळीवर अंतिम निर्णय घेतला जातो. (Maharashtra Drought)

दरम्यान, मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी राज्यातील दुष्काळी परिस्थितीचा आढावा घेऊन ५ ऑक्टोबरपासून दुष्काळी स्थितीचे पंचनामे करण्याचे आदेश दिल्याचे वृत्त आहे. राज्यातील २० जिल्ह्यांमधील ८६ तालुक्यांत ३० दिवसांपेक्षा अधिक पावसाचा खंड असल्याची माहितीही समोर आली आहे. (Maharashtra Drought)

त्यामुळे सध्या शेतकऱ्यांचे लक्ष सरकारच्या अंतिम निर्णयाकडे लागले आहे. दुष्काळ जाहीर झाल्यास शासनाच्या निकषांनुसार बाधित भागांसाठी विविध मदत व टंचाई निवारण उपाययोजना लागू होऊ शकतात. (Maharashtra Drought)

Drought In Maharashtra : महाराष्ट्रातील ‘हे’ 13 जिल्हे ‘रेड झोन’मध्ये; पिण्याच्या पाण्यासह जनावरांच्या चाऱ्याची परिस्थिती गंभीर

Rohit Pawar : विकासकामे थांबवून दुष्काळ जाहीर करा; रोहित पवारांची सरकारकडे मागणी