Maharashtra Budget 2026 – राज्याची अर्थव्यवस्था देशातील सर्वात मजबूत आणि गतिशील अर्थव्यवस्थांपैकी एक असून चालू आर्थिक वर्षात ती 7.9 टक्क्यांनी वाढेल, असा अंदाज महाराष्ट्राची आर्थिक पाहणी 2025-26 या अहवालात व्यक्त करण्यात आला आहे. कृषी, उद्योग आणि सेवा क्षेत्रातील संतुलित वाढ, पायाभूत सुविधांमधील मोठी गुंतवणूक आणि व्यवसाय सुलभतेसाठी केलेल्या सुधारणांमुळे राज्याची आर्थिक स्पर्धात्मकता अधिक बळकट झाल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. दरम्यान, मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस हे उद्या, शुक्रवारी राज्याचा अर्थसंकल्प सादर करणार आहेत. महाराष्ट्राची आर्थिक पाहणी 2025-26 अहवाल विधानसभेत वित्त व नियोजन राज्यमंत्री ॲड. आशिष जयस्वाल यांनी, तर विधान परिषदेत राज्यमंत्री पंकज भोयर यांनी सादर केला. अहवालानुसार 2025-26 मध्ये राज्याचे सांकेतिक स्थूल राज्य उत्पन्न 51,00,597 कोटी रुपये इतके अपेक्षित आहे, तर वास्तविक स्थूल राज्य उत्पन्न 28,82,699 कोटी रुपये इतके राहण्याचा अंदाज आहे. Devendra Fadnavis तसेच राज्याचे दरडोई उत्पन्न 3,47,903 रुपये इतके अपेक्षित असून ते अखिल भारताच्या दरडोई उत्पन्नाच्या (2,19,575 रुपये) तुलनेत लक्षणीय अधिक आहे. पहिल्या सुधारित अंदाजानुसार 2024-25 मध्ये देशाच्या सांकेतिक स्थूल देशांतर्गत उत्पन्नात महाराष्ट्राचा वाटा 14 टक्के असून तो देशातील सर्वाधिक आहे. राज्यात रस्ते, मेट्रो, बंदरे, विमानतळ, औद्योगिक कॉरिडॉर आणि लॉजिस्टिक्स क्षेत्रात झालेल्या गुंतवणुकीमुळे पायाभूत सुविधांचा विकास वेगाने होत असल्याचे अहवालात नमूद केले आहे. सन 2025-26 मध्ये विविध क्षेत्रांत वाढ अपेक्षित आहे. यामध्ये कृषी व संलग्न कार्ये यात 3.4 टक्के वाढ अपेक्षित आहे, तर उद्योग क्षेत्रात 5.7 टक्के आणि सेवा क्षेत्रात 9.0 टक्के वाढ अपेक्षित असून सेवा क्षेत्रातील वेगवान वाढ राज्याच्या अर्थव्यवस्थेला मोठा आधार देत असल्याचे अहवालात स्पष्ट केले आहे. एप्रिल ते डिसेंबर 2025 या कालावधीत ग्रामीण भागातील सरासरी ग्राहक किंमत निर्देशांक 401.8, तर नागरी भागातील 376.7 होता. या कालावधीत ग्रामीण भागात 2.0 टक्के आणि नागरी भागात 1.5 टक्के चलनवाढ नोंदविण्यात आली. जीवनावश्यक वस्तूंवरील जीएसटी दरातील सुधारणांमुळे किमतींवर सकारात्मक परिणाम झाल्याचेही अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. 2025 च्या मान्सूनमध्ये राज्यात सरासरीपेक्षा 109.1 टक्के पाऊस पडला. खरीप हंगामात 157.27 लाख हेक्टर क्षेत्रावर पेरणी झाली. तृणधान्ये, ऊस आणि कापूस उत्पादनात वाढ अपेक्षित असली तरी कडधान्ये आणि तेलबिया उत्पादनात घट होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. राज्याची महसुली स्थिती अर्थसंकल्पीय अंदाजानुसार सन 2025-26 मध्ये राज्याची महसुली जमा 5,60,964 कोटी रुपये अपेक्षित आहे. यापैकी 4,77,400 कोटी रुपये कर महसूल आणि 33,052 कोटी रुपये करेतर महसूल अपेक्षित आहे. राज्याने गेल्या दशकात राजकोषीय तूट स्थूल राज्य उत्पन्नाच्या 3 टक्क्यांच्या मर्यादेत ठेवण्याचा प्रयत्न कायम ठेवला आहे. 2025-26 मध्ये ती 2.7 टक्के राहण्याचा अंदाज आहे. उद्योग आणि गुंतवणुकीत आघाडी राज्यात मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक आकर्षित करण्यावर भर देण्यात आला आहे. डिसेंबर 2025 पर्यंत 63.85 लाख सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योगांची नोंदणी झाली असून त्यातून 2.52 कोटींहून अधिक रोजगार निर्माण झाले आहेत. देशातील थेट परकीय गुंतवणुकीत ३१ टक्के वाट्यासह महाराष्ट्र अग्रस्थानी आहे. तसेच स्टार्टअप्सच्या संख्येतही राज्याचा देशात सर्वाधिक 17 टक्के हिस्सा आहे.
