नागपूर : नागपूरमधील कालिदास संस्कृत विद्यापीठ रामटेकचे कुलगुरू प्रा. हरेराम त्रिपाठी (वय ६१) आणि त्यांच्या पत्नी बदामी त्रिपाठी (वय ५९) यांचा शनिवारी (२३ ऑगस्ट) पहाटे उत्तर प्रदेशातील कुशीनगर जिल्ह्यातील मऊ परिसरात झालेल्या भीषण रस्ते अपघातात मृत्यू झाला. रामटेक येथून शुक्रवारी सायंकाळी ६ वाजता आपल्या मूळ गावी (देवरिया, कुशीनगर) जात असताना पहाटे ६ वाजताच्या सुमारास हा अपघात घडला. या घटनेमुळे कालिदास संस्कृत विद्यापीठासह संपूर्ण शैक्षणिक आणि संस्कृत वाङ्मय क्षेत्रात शोककळा पसरली आहे.

नेमकं काय घडलं?

प्रा. हरेराम त्रिपाठी हे आपल्या कुटुंबीयांसह कारने मूळ गावी निघाले होते. कुशीनगरमधील मऊ परिसरात त्यांच्या कारला अपघात झाला, ज्यामध्ये त्यांचा आणि त्यांच्या पत्नीचा जागीच मृत्यू झाला. स्थानिक पोलिसांनी मृतदेह ताब्यात घेऊन जवळच्या रुग्णालयात पाठवले असून, अपघाताच्या कारणांचा तपास सुरू आहे. प्राथमिक माहितीनुसार, अपघाताचे कारण अस्पष्ट आहे, आणि पोलिसांनी याबाबत सविस्तर तपास सुरू केला आहे.

प्रा. हरेराम त्रिपाठी यांचे योगदान

प्रा. हरेराम त्रिपाठी हे संस्कृत साहित्य आणि तत्त्वज्ञान क्षेत्रातील प्रख्यात विद्वान होते. त्यांनी कालिदास संस्कृत विद्यापीठात कुलगुरू म्हणून अनेक शैक्षणिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम राबवले. विद्यापीठाचा विस्तार आणि विकासासाठी त्यांनी आखलेल्या योजनांनी त्यांना विशेष ओळख मिळवून दिली. त्यांच्या निधनामुळे विद्यापीठाच्या या योजनांना मोठा धक्का बसला आहे.

प्रा. त्रिपाठी यांचा जन्म उत्तर प्रदेशातील देवरिया (कुशीनगर) येथे झाला. त्यांनी १९८६ मध्ये बनारस येथील संपूर्णानंद संस्कृत विद्यापीठातून शास्त्री (पदवी), आचार्य (पदव्युत्तर) आणि पीएचडी पूर्ण केली. प्रख्यात विद्वान प्रा. वशिष्ठ त्रिपाठी यांच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी न्यायशास्त्रात पीएचडी मिळवली. १९९३ मध्ये त्यांनी राष्ट्रीय संस्कृत संस्थान (रणवीर कॅम्प, जम्मू) येथे संशोधन सहाय्यक म्हणून कारकीर्दीला सुरुवात केली. त्यानंतर श्री लाल बहादूर शास्त्री राष्ट्रीय संस्कृत विद्यापीठात तत्त्वज्ञान विभागात प्राध्यापक आणि २००९ मध्ये सर्वदर्शन विभागाचे प्राध्यापक म्हणून नियुक्ती झाली.

प्रा. त्रिपाठी यांना २००३ मध्ये उत्तर प्रदेश संस्कृत संस्थेकडून महर्षी बद्रायन राष्ट्रपती पुरस्कार मिळाला. याशिवाय शंकर वेदांत, पाणिनी आणि इतर क्षेत्रातील विशिष्ट पुरस्कारांनी त्यांचा गौरव झाला. त्यांनी ३० हून अधिक ग्रंथांचे लेखन आणि संपादन केले, ज्यामुळे संस्कृत साहित्य आणि तत्त्वज्ञान क्षेत्रात त्यांचे नाव अजरामर झाले.

प्रा. त्रिपाठी यांच्या निधनाने कालिदास संस्कृत विद्यापीठ आणि संस्कृत वाङ्मय क्षेत्राला मोठा धक्का बसला आहे. त्यांनी विद्यापीठाच्या विकासासाठी आणि संस्कृत शिक्षणाच्या प्रसारासाठी केलेले प्रयत्न अतुलनीय होते. त्यांच्या नेतृत्वाखाली विद्यापीठाने अनेक नवीन शैक्षणिक उपक्रम हाती घेतले होते, जे आता अर्धवट राहण्याची भीती आहे. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, त्यांच्या जाण्याने संस्कृत साहित्य आणि तत्त्वज्ञान क्षेत्रातील एक महत्त्वाचे व्यक्तिमत्त्व हरपले आहे.