Iran nuclear program : अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी रविवार, २० जून रोजी घोषणा केली की अमेरिकन बी-२ बॉम्बर्सनी इराणचे सर्वात सुरक्षित फोर्डो नष्ट केले आहे आणि असेही म्हटले आहे की, त्यांची इतर अणुस्थळे नतान्झ आणि इस्फहान देखील नष्ट झाली आहेत. काही अहवालांमध्ये असा दावा करण्यात आला आहे की हल्ल्यापूर्वी इराणने फोर्डोहून आपले युरेनियम गुप्त ठिकाणी हलवले होते आणि ते सहजपणे आपला अणुकार्यक्रम सुरू ठेवू शकतात.

इराणमधून ४०० किलोग्रॅम युरेनियम गायब असल्याचे वृत्त आहे. तेहरानने हे युरेनियम नातान्झजवळील कुह-ए-कोलांग गज लामध्ये हस्तांतरित केले असावे, ज्याला ‘पिकॅक्स माउंटन’ असेही म्हणतात. असा दावा केला जात आहे की इराणने या पर्वतावर फोर्डोपेक्षा जास्त खोलीवर अणुऊर्जा प्रकल्प बांधले आहेत, ज्याबद्दल कोणतीही बातमी नाही.

अमेरिका आणि इस्रायली सरकारे म्हणतात की त्यांनी त्यांच्या हल्ल्यांनी इराणचा अणुकार्यक्रम नष्ट केला आहे. पण दुसरीकडे, ट्रम्प यांनी असेही म्हटले होते की इराणने हा करार स्वीकारला पाहिजे. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की जर अमेरिकेला असे वाटत असेल की इराणचा अणुकार्यक्रम संपला आहे, तर ते अणुकराराबद्दल का बोलत आहे.

7/ So far, there is no confirmation that underground centrifuge halls at the Fuel Enrichment Plant (FEP) at Natanz, located 45+ metres below ground and shielded by reinforced concrete, were hit. It’s possible that only control, cooling, or external systems were affected. pic.twitter.com/eZ2IKnxohJ

— Francesco Salesio Schiavi (@frencio_schiavi) June 13, 2025

अमेरिका-इस्रायलची सावली राहणार नाही :

जेव्हा आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्थेच्या (IAEA) महासंचालकांनी इराणला पिकॅक्स पर्वताखाली काय चालले आहे असे विचारले तेव्हा इराणचे उत्तर थोडक्यात आणि तीक्ष्ण होते. इराणी अधिकाऱ्यांनी सांगितले, “याचा तुमच्याशी काहीही संबंध नाही.” ज्या सुविधांबद्दल क्वचितच बोलले जाते, ती फोर्डोपेक्षाही अधिक मजबूत असल्याचे म्हटले जाते.

एप्रिलमध्ये इन्स्टिट्यूट फॉर सायन्स अँड इंटरनॅशनल सिक्युरिटीने प्रकाशित केलेल्या उपग्रह प्रतिमेवरून असे दिसून आले की इराण माउंट कोलांग गाझच लाच्या तळाभोवती एक नवीन सुरक्षा रिंग बांधत आहे. “नवीन कॉम्प्लेक्समध्ये फोर्डो युरेनियम समृद्धीकरण स्थळापेक्षा खोलवर गाडलेले हॉल आहेत,” असे ISIS ने एप्रिलच्या मूल्यांकनात म्हटले आहे.

पिकॅक्स माउंटन खूप सुरक्षित आहे :

जरी त्याबद्दल अद्याप फारशी माहिती नाही, तरी अनेकांचा असा विश्वास आहे की हल्ल्यापूर्वी इराणने आपले युरेनियम पिकॅक्स माउंटनवर हलवले असावे, ज्यामुळे इराणला त्याचा अण्वस्त्र कार्यक्रम पुन्हा सुरू करता येईल. थिंक टँक फाउंडेशन फॉर डिफेन्स ऑफ डेमोक्रेसीसचे बेन टॅल्ब्ल्यू यांनी फायनान्शियल टाईम्सला सांगितले की,

“एक महत्त्वाचा प्रश्न असा आहे की इराण पिकॅक्समध्ये किंवा इतर अज्ञात सुविधेत विखंडन सामग्री लपवेल किंवा कदाचित आधीच लपवून ठेवली असेल. या सुविधेत चार बोगद्याचे प्रवेशद्वार असल्याचे वृत्त आहे, ज्यामुळे बॉम्बस्फोट करून ते बंद करणे कठीण होते. त्याच्या भूमिगत हॉलमध्ये देखील बरीच जागा आहे.