पिंपरी – शहराचा विस्तार वेगाने होत आहे. नव्या इमारती उभ्या राहत आहेत. तसेच जुन्‍या इमारतींचा पुनर्विकासही वेगाने सुरू आहे. शहरातील बहुतांश रस्त्यांवर विकासकामे सुरू आहेत. मात्र, या विकासासोबत धुळीचे संकटही वाढले आहे. बांधकामस्थळांवरून उडणारी धूळ थेट नागरिकांच्या घरापर्यंत पोहोचत आहे.

रस्त्यावरून धावणाऱ्या वाहनांमुळेही धुळीचे लोट उठत आहेत. त्यामुळे नागरिकांच्या आरोग्याचा प्रश्न गंभीर बनला आहे. धूळ रोखण्यासाठी महापालिकेने बांधकाम व्यावसायिकांवर कठोर कारवाई करावी, अशी मागणी जोर धरत आहे.

पिंपरी-चिंचवडमध्ये सध्या मोठ्या प्रमाणावर गृहप्रकल्प सुरू आहेत. वाकड, हिंजवडी रस्ता, रावेत, मोशी आणि चिखली परिसरात बांधकामांचा वेग वाढला आहे. अनेक ठिकाणी इमारतींचे काम सुरू आहे. त्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर माती, वाळू, सिमेंट आणि खडीचा वापर केला जात आहे.

मात्र, अनेक बांधकामस्थळांवर धूळ नियंत्रणाच्या उपाययोजनांकडे दुर्लक्ष होत असल्याचे चित्र आहे. माती आणि वाळू उघड्यावर ठेवली जाते. बांधकाम साहित्य झाकले जात नाही. त्यामुळे वाऱ्याबरोबर धुळीचे कण परिसरात पसरतात.

बांधकाम साहित्याची वाहतूक करणाऱ्या वाहनांमुळेही समस्या वाढत आहे. काही डंपर आणि ट्रक उघड्या अवस्थेत साहित्य घेऊन जातात. वाहनांच्या वेगामुळे धूळ रस्त्यावर पसरते. मागून येणाऱ्या वाहनचालकांना याचा मोठा त्रास होतो. दुचाकीस्वारांचे हाल अधिक होतात.

लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिकांना फटका
धुळीमुळे हवेतील सूक्ष्म कणांचे प्रमाण वाढते. त्याचा थेट परिणाम नागरिकांच्या आरोग्यावर होतो. लहान मुले आणि ज्येष्ठ नागरिकांना अधिक त्रास जाणवतो. खोकला, सर्दी, घशात खवखव आणि डोळ्यांची जळजळ यांसारख्या तक्रारी वाढतात. श्वसनाचा त्रास असलेल्या नागरिकांचीही गैरसोय होते.

प्रत्येक बांधकामस्थळी स्प्रिंकलरची सक्ती करा
बांधकामातून होणारे धुळीचे प्रदूषण कमी करण्यासाठी ठोस उपाययोजना करण्याची गरज आहे. प्रत्येक निर्माणाधीन इमारतीला चारही बाजूंनी हिरवी संरक्षण जाळी लावणे बंधनकारक करावे. बांधकामस्थळी पाण्याची कायमस्वरूपी व्यवस्था असावी. स्प्रिंकलरच्या माध्यमातून नियमित पाण्याचा फवारा मारावा. साठवलेली माती आणि वाळू झाकून ठेवावी.

उघड्या डंपरवर कारवाई करा
वाळू, माती आणि बांधकाम साहित्य वाहून नेणाऱ्या वाहनांना ताडपत्री लावणे सक्तीचे करावे. साहित्य रस्त्यावर सांडणार नाही, याची खबरदारी घ्यावी. रस्त्याच्या कडेला बांधकाम साहित्य टाकणाऱ्यांवरही कारवाई करावी. यामुळे धूळ आणि वाहतुकीच्या अडथळ्याला आळा बसेल.

अचानक तपासणीची गरज
केवळ रस्त्यांची स्वच्छता करून धुळीचा प्रश्न सुटणार नाही. महापालिकेने बांधकामस्थळांची नियमित आणि अचानक तपासणी करावी. धूळ नियंत्रणाच्या उपाययोजना न करणाऱ्या विकासकांना दंड ठोठावावा. वारंवार नियम तोडणाऱ्यांवर कठोर कायदेशीर कारवाई करावी.
शहराचा विकास आवश्यक आहे.

मात्र, विकासाच्या नावाखाली नागरिकांच्या आरोग्याशी तडजोड होऊ नये. बांधकामांची परवानगी देतानाच धूळ नियंत्रणाच्या उपाययोजनांची अंमलबजावणी होत आहे की नाही, याची पालिकेने काटेकोर तपासणी करावी. अन्यथा वाढत्या बांधकामांसोबत शहरातील धुळीचे संकटही आणखी तीव्र होण्याची शक्यता आहे.

विशेष : गरज विकासप्रारुप बदलण्याची