Elon Musk – भारताचा जन्मदर सुधारण्यापलिकडे खाली घसरला आहे, असे स्पेसएक्सचे सीईओ एलॉन मस्क यांनी म्हटले आहे. सर्वाधिक शिक्षण घेतलेल्यांमध्ये जन्मदर घसरण्याचे प्रमाण खूप जास्त आहे. जन्मदर घसरण्याचे प्रमाण सुधारण्यापलिकडे खाली घसरले आहे, असे मस्क यांनी एक्सवरच्या पोस्टमध्ये म्हटले आहे.

एएफ पोस्ट या संस्थेने केलेल्या पहाणीमध्ये भारतातील जन्मदर घसरण्यात आल्याचा उल्लेख आहे. देशाच्या इतिहासामध्ये पहिल्यांदाच जन्मदर इतका खाली घसरला आहे.

भारताचा जन्मदर केवळ दशकभराच्या कालावधीमध्ये २.३ वरून १.९ इतका खाली घसरला आहे. दिल्लीचा जन्मदर सध्या १.२ इतका कमी झाला आहे. हा जन्मदर फिनलंडपेक्षाही कमी आहे, असे मस्क यांनी आपल्या पोस्टमध्ये म्हटले आहे.

भारताचा जन्मदर यापुढच्या काळात यापेक्षाही अधिक वेगाने घसरू शकतो, असे द इकॉनॉमिस्टने ४ जूनच्या लेखामध्ये म्हटल्याचा उल्लेख एएफ पोस्टने केला आहे. भारताचा एकूण प्रजनन दर प्रति स्त्री १.९ जन्मांपर्यंत घसरला आहे, हा जन्मदर २.१ या पूर्वीच्या पातळीच्या खाली आहे.

याचा अर्थ असा की, स्थलांतराशिवाय, एका पिढीकडून दुसऱ्या पिढीकडे लोकसंख्येचा आकार कायम राखण्यासाठी आवश्यक असलेल्या मुलांपेक्षा भारतीय महिला सरासरीने कमी मुलांना जन्म देत आहेत, असा निष्कर्ष युनायटेड नेशन्स पॉप्युलेशन फंड-२००५ स्टेट ऑफ वर्ल्ड पॉप्युलेशन रिपोर्टमध्ये काढला गेला आहे.

भारताची सध्याची लोकसंख्या १.४६ अब्जाहून अधिक असून, २०२३ मध्ये या देशाने चीनला मागे टाकून जगातील सर्वाधिक लोकसंख्या असलेला देश बनण्याचा मान मिळवला आहे.

गेल्या काही वर्षांत प्रजनन दरात घट झाली असली तरी, भारताची लोकसंख्या एक अब्जाहून अधिक आहे आणि आरोग्य व शिक्षणामध्ये लक्षणीय सुधारणा होऊनही मोठी विषमता कायम आहे.

बाळंतपणाच्यावेळी महिलांचे मृत्यू होणे आणि लैंगिक भेदभाव यांचे प्रमाण भारतात जास्त आहे. बालविवाह आणि गर्भधारणा यामुळे २४ वर्षांखालील महिलांमध्ये मातामृत्यूचे प्रमाण जास्त असल्याचे युनाटेड नेशन्स पॉप्युलेशन फंडने म्हटले आहे.