India US Trade Deal: अमेरिकेने भारत-अमेरिका व्यापार कराराशी संबंधित Fact sheet त शांतपणे सुधारणा केली आहे. व्हाईट हाऊसने दस्तऐवज प्रसिद्ध केल्यानंतर फक्त एका दिवसात, त्यातील शब्द आणि काही अटी बदलण्यात आल्या. सर्वात महत्त्वाचा बदल म्हणजे पूर्वी सांगितलेली ओळ जी भारत $500 अब्ज पेक्षा जास्त किमतीच्या अमेरिकन वस्तू खरेदी करण्यास “कटिबद्ध” आहे. आता ती बदलून “खरेदी करण्याचा हेतू” करण्यात आला आहे. यामुळे कराराचा एक महत्त्वाचा भाग कमकुवत झाला आहे. Fact sheet मध्ये काय म्हटले आहे? India US Trade Deal: भारत आणि अमेरिका यांच्यातील परस्पर फायदेशीर व्यापार कराराची चौकट उघड झाल्यानंतर काही दिवसांनी, व्हाईट हाऊसने मंगळवारी एक Fact sheet जारी केले. त्यात म्हटले होते की भारत सर्व अमेरिकन औद्योगिक वस्तू आणि विविध अमेरिकन अन्न आणि कृषी उत्पादनांवरील कर काढून टाकेल किंवा कमी करेल. Fact sheet च्या मागील आवृत्तीत असे लिहिले होते की, “भारताने अधिक अमेरिकन वस्तू खरेदी करण्यास आणि $500 अब्ज पेक्षा जास्त किमतीच्या अमेरिकन ऊर्जा, माहिती आणि संप्रेषण तंत्रज्ञान, शेती, कोळसा आणि इतर उत्पादने खरेदी करण्यास वचनबद्ध केले आहे.” Fact sheet मध्ये आता काय बदलले? व्हाईट हाऊसच्या वेबसाइटवरील नवीन आवृत्ती “कमिट” ऐवजी “इंटेंड” असे आहे. “कृषी” हा शब्द देखील उत्पादनांच्या यादीतून काढून टाकण्यात आला आहे. त्याचप्रमाणे, मागील आवृत्तीत असे म्हटले होते की, “भारत सर्व अमेरिकन औद्योगिक वस्तू आणि विविध अमेरिकन अन्न आणि कृषी उत्पादनांवरील कर काढून टाकेल किंवा कमी करेल, India US Trade Deal: ज्यामध्ये वाळलेल्या डिस्टिलरचे धान्य, लाल ज्वारी, सुकामेवा, ताजी आणि प्रक्रिया केलेली फळे, काही डाळी, सोयाबीन तेल, वाइन आणि स्पिरिट्स यांचा समावेश आहे.” नवीन आवृत्तीत “काही डाळी” विभाग काढून टाकण्यात आला आहे. डिजिटल करावरील भूमिकेतही बदल India US Trade Deal: आणखी एक मोठा बदल म्हणजे “भारत डिजिटल सेवा कर काढून टाकेल” आणि “डिजिटल व्यापारातील अडथळे दूर करण्यासाठी मजबूत नियमांवर वाटाघाटी करण्यास वचनबद्ध आहे” हे पूर्वीचे विधान. नवीन Fact sheet मध्ये आता असे म्हटले नाही की भारत डिजिटल सेवा कर काढून टाकेल. ते फक्त असे म्हणते की, “भारत मजबूत द्विपक्षीय डिजिटल व्यापार नियमांवर वाटाघाटी करण्यास तयार आहे.” दोन्ही देशांमध्ये काय निर्णय झाला आहे? गेल्या आठवड्यात, भारत आणि अमेरिकेने अंतरिम व्यापार कराराची चौकट जाहीर केली. या कराराअंतर्गत, दोन्ही देश परस्पर व्यापार वाढवण्यासाठी अनेक वस्तूंवरील आयात शुल्क कमी करतील. या प्रस्तावानुसार, अमेरिका भारतीय वस्तूंवरील कर ५०% वरून १८% पर्यंत कमी करेल. त्या बदल्यात, भारत सर्व अमेरिकन औद्योगिक उत्पादने आणि विविध अमेरिकन अन्न आणि कृषी वस्तूंवरील कर काढून टाकेल किंवा लक्षणीयरीत्या कमी करेल. यामध्ये वाळलेल्या डिस्टिलरचे धान्य, जनावरांच्या चाऱ्यासाठी लाल ज्वारी, सुकामेवा, ताजी आणि प्रक्रिया केलेली फळे, सोयाबीन तेल, वाइन आणि स्पिरिट्स यांचा समावेश आहे. ५०० अब्ज डॉलर्सची खरेदी योजना दोन्ही देशांमधील संयुक्त निवेदनानुसार, भारत पुढील पाच वर्षांत अमेरिकेकडून अंदाजे ५०० अब्ज डॉलर्सची ऊर्जा उत्पादने, विमाने आणि विमानांचे भाग, मौल्यवान धातू, तंत्रज्ञानाशी संबंधित वस्तू आणि कोकिंग कोळसा खरेदी करण्याची योजना आखत आहे. ट्रम्पचा मोठा निर्णय करार अंतिम झाल्यानंतर, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारतावर लादलेले २५% अतिरिक्त आयात शुल्क देखील काढून टाकले. ऑगस्टमध्ये भारत रशियाकडून तेल खरेदी करत असल्याने हा कर लादण्यात आला. ट्रम्प म्हणाले की भारताने या दिशेने “महत्त्वपूर्ण पावले” उचलली आहेत आणि नवी दिल्लीने मॉस्कोकडून तेल आयात थांबवण्याचे थेट किंवा अप्रत्यक्षपणे आश्वासन दिले आहे. अंतिम करारावर कधी स्वाक्षरी होणार? नवी दिल्ली आणि वॉशिंग्टन या वर्षी मार्चच्या मध्यापर्यंत अंतिम व्यापार करारावर स्वाक्षरी करण्याची तयारी करत आहेत. हेही वाचा : India US Trade Deal: ‘झिरो टॅरिफ’च्या दाव्यादरम्यान ट्रम्प प्रशासनाकडून भारत-अमेरिका व्यापार कराराची ‘Fact Sheet’ प्रसिद्ध