India-Pakistan Relations| भारत आणि पाकिस्तानमधील दशकांपासून सुरू असलेल्या तणावाचे मूळ केवळ सीमावाद नाही तर दहशतवादाचा मुद्दा आहे. भारताने वारंवार सांगितले आहे की जोपर्यंत पाकिस्तान आपल्या भूमीवर दहशतवादी संघटनांना आश्रय देत राहील तोपर्यंत सामान्य संबंध अशक्य आहेत. मे २०२५ मध्ये भारतीय लष्कराने सुरू केलेले ऑपरेशन सिंदूर हे या धोरणाचे उदाहरण होते. पहलगाममधील धार्मिक स्थळांवर झालेल्या दहशतवादी हल्ल्याला प्रत्युत्तर म्हणून ही कारवाई करण्यात आली.

ऑपरेशन सिंदूरद्वारे भारताने स्पष्ट संदेश दिला की दहशतवादाविरुद्धचे त्यांचे धोरण शून्य सहनशीलतेवर आधारित आहे. पाकिस्तानने नेहमीप्रमाणे ही कारवाई राजकीय चाल म्हणून दाखवण्याचा प्रयत्न केला, परंतु त्याच वेळी, त्याचे नेते दहशतवाद्यांच्या अंत्यसंस्कारात सहभागी होताना दिसले, ज्यामुळे पुन्हा एकदा त्यांची दुटप्पी वृत्ती उघड झाली.

पाकिस्तानची जुनी रणनीती

इस्लामाबादमध्ये नुकत्याच झालेल्या आंतरराष्ट्रीय परिषदेत पाकिस्तानी जनरल साहिर शमशाद मिर्झा यांनी सांगितले की भारत आणि पाकिस्तानमधील वाद सोडवण्यासाठी तिसऱ्या देशाची किंवा आंतरराष्ट्रीय संघटनेची मध्यस्थी आवश्यक आहे. हे विधान पाकिस्तानची दीर्घकालीन मानसिकता प्रतिबिंबित करते, जी प्रत्येक मुद्द्यावर बाह्य शक्तींकडून पाठिंबा घेण्याची प्रवृत्ती दर्शवते. भारताने स्पष्टपणे सांगितले की भारत आणि पाकिस्तानमधील सर्व मुद्दे द्विपक्षीय आहेत आणि कोणत्याही तिसऱ्या पक्षाची भूमिका नाही. ही भूमिका १९७२ च्या शिमला करारावर आणि १९९९ च्या लाहोर घोषणापत्रावर आधारित आहे, जिथे दोन्ही देशांनी परस्पर संवादाद्वारे वाद सोडवण्याचे वचन दिले आहे.

पाकिस्तानचा राजनैतिक गोंधळ आणि विरोधाभास India-Pakistan Relations|

जनरल मिर्झा यांनी त्यांच्या भाषणात भारताला साम्राज्यवादी आणि वर्चस्ववादी देश म्हटले, परंतु भारत आज एक प्रमुख जागतिक शक्ती आहे हे देखील मान्य केले. त्यांनी आरोप केला की भारत संयुक्त राष्ट्रांच्या ठरावांकडे दुर्लक्ष करतो आणि मानवी हक्कांचे उल्लंघन करतो. हे विधान पाकिस्तानची राजनैतिक निराशा आणि न्यूनगंड दर्शवते. भारताला ट्रोजन हॉर्स म्हणणारा पाकिस्तान विसरतो की त्याने आता आंतरराष्ट्रीय स्तरावर दहशतवाद्यांना पाठिंबा देणारा देश म्हणून स्वतःची स्थापना केली आहे.

भारताच्या सैन्याचे राजकारणीकरण India-Pakistan Relations|

जनरल मिर्झा यांनी त्यांच्या भाषणात भारतीय सैन्यावर राजकीय प्रभावाखाली काम करण्याचा आरोप केला. तथापि, त्यांचे विधान पाकिस्तानमधील खऱ्या परिस्थितीची थट्टा करते, कारण पाकिस्तान हा असा देश आहे जिथे लष्कर राजकारण आणि प्रशासन दोन्ही नियंत्रित करते. लोकशाही सरकारे वारंवार सत्तापालट करून उलथवून टाकण्यात आली आहेत आणि इम्रान खान आणि नवाझ शरीफ सारख्या निवडून आलेल्या नेत्यांना लष्कराच्या इच्छेला आव्हान दिल्याबद्दल तुरुंगात टाकण्यात आले आहे.

भारताची जागतिक स्थिती आणि पाकिस्तानची वाढती चिंता

आज, भारत केवळ आशियातील सर्वात मोठ्या अर्थव्यवस्थांपैकी एक नाही तर G-20, BRICS आणि संयुक्त राष्ट्रांसारख्या मंचांवर सक्रिय भूमिका बजावतो. भारताकडे आता जागतिक धोरण निर्माता म्हणून पाहिले जाते, जो ग्लोबल साऊथच्या हिताचे प्रतिनिधित्व करतो. पाकिस्तानची चिंता अशी आहे की भारत आता दक्षिण आशियापुरता मर्यादित नाही तर जगाशी संवाद साधणारा देश बनला आहे. म्हणूनच पाकिस्तान वारंवार तृतीयपंथीयांचा मुद्दा उपस्थित करून आंतरराष्ट्रीय सहानुभूती मिळवण्याचा प्रयत्न करतो.