Thailand-Cambodia Border Conflict: थायलंड आणि कंबोडिया यांच्यातील सीमा विवाद शमण्याचे नाव घेत नाही. दोन्ही देशांमधील तणाव युद्धाच्या उंबरठ्यावर आहे. दक्षिणपूर्व आशियातील या दोन देशांमधील युद्धाचा भारतावरही परिणाम होऊ शकतो. यामागील कारणे आणि परिणाम यांचा आढावा घेऊया.

थायलंड आणि कंबोडिया यांच्यातील सीमेवरील संघर्ष शुक्रवारी दुसऱ्या दिवशीही सुरूच होता. कंबोडियाच्या हल्ल्यांमुळे थायलंडमध्ये आतापर्यंत 16 जणांचा मृत्यू झाला आहे, यात 15 नागरिक आणि एक सैनिक यांचा समावेश आहे. तसेच, 46 जण जखमी झाले असून, यात 15 सैनिकांचा समावेश आहे. थायलंडने गुरुवारी कंबोडियाच्या सैन्य ठिकाणांवर हवाई हल्ले केले. या हल्ल्यांमुळे सीमावर्ती भागातून सुमारे एक लाखाहून अधिक लोकांनी आपली घरे सोडली असून, त्यांच्यासाठी 300 हून अधिक निवारे उभारण्यात आले आहेत. दोन्ही देशांमधील तणाव वाढत असताना, युद्धाची शक्यता निर्माण झाल्यास भारतावर त्याचा कसा परिणाम होऊ शकतो, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

भारतावर होणारे संभाव्य परिणाम –

व्यापार आणि गुंतवणूक: भारताचे थायलंड आणि कंबोडिया या दोन्ही देशांशी मजबूत व्यापारी संबंध आहेत. 2025 मध्ये भारताचा आसियान देशांसह सुमारे 130 अब्ज डॉलरचा व्यापार आहे. युद्धामुळे पुरवठा साखळी खंडित होऊ शकते, ज्याचा भारताच्या निर्यात (विशेषतः ऑटोमोबाइल, औषधे आणि कृषी उत्पादने) आणि आयातीवर (इलेक्ट्रॉनिक्स आणि रबर) परिणाम होऊ शकतो.

आर्थिक स्थिरता: थायलंड आणि कंबोडियामधील युद्धामुळे दक्षिणपूर्व आशियात आर्थिक अस्थिरता वाढू शकते. याचा भारताच्या ‘अॅक्ट ईस्ट’ धोरणावर आणि क्षेत्रीय व्यापारी करारांवर परिणाम होऊ शकतो, कारण भारताचे आर्थिक हित या क्षेत्राशी जोडलेले आहे.

प्रादेशिक स्थिरता: थायलंड आणि कंबोडिया हे दोन्ही आसियान (ASEAN) संघटनेचे सदस्य आहेत. या संघटनेची एकता प्रादेशिक शांततेसाठी महत्त्वाची आहे. युद्धामुळे आसियानची विश्वासार्हता कमी होऊ शकते, ज्याचा भारतावर अप्रत्यक्ष परिणाम होईल, कारण भारताचे ‘अॅक्ट ईस्ट’ धोरण आसियानच्या सहकार्यावर अवलंबून आहे.

भूराजकीय परिणाम: कंबोडियावर चीनचा वाढता प्रभाव आहे, विशेषतः रीम नौसैन्य तळाच्या बांधकामानंतर. युद्धात चीनने कंबोडियाला पाठिंबा दिल्यास, भारताच्या ‘अॅक्ट ईस्ट’ धोरणाला आव्हान निर्माण होऊ शकते. भारत दक्षिणपूर्व आशियात चीनच्या वाढत्या प्रभावाला संतुलित करण्याचा प्रयत्न करत आहे, आणि चीनची युद्धातील हस्तक्षेप किंवा कंबोडियाला अप्रत्यक्ष पाठिंबा यामुळे हे संतुलन बिघडू शकते.

सांस्कृतिक आणि धार्मिक परिणाम: युद्धाचे केंद्र असलेले प्रीह विहार आणि ता मुएन थोम ही हिंदू मंदिरे भारताच्या सांस्कृतिक वारशाशी जोडलेली आहेत. या मंदिरांचे नुकसान झाल्यास भारतात धार्मिक आणि सांस्कृतिक भावना दुखावल्या जाऊ शकतात.

सैन्य आणि सुरक्षा परिणाम: युद्धामुळे दक्षिणपूर्व आशियात शस्त्रास्त्रांची स्पर्धा वाढू शकते, ज्यामुळे प्रादेशिक अस्थिरता वाढेल. हे भारतासाठी चिंतेचे कारण आहे, कारण हा प्रदेश भारताच्या समुद्री व्यापारासाठी महत्त्वाचा आहे.

दरम्यान, थायलंड आणि कंबोडिया यांच्यातील सीमा विवादाने युद्धाचे स्वरूप धारण केल्यास, भारताच्या आर्थिक, राजकीय आणि सांस्कृतिक हितांवर विपरीत परिणाम होऊ शकतो. भारताने याबाबत तटस्थ भूमिका घेऊन आसियान मंचाद्वारे शांततापूर्ण तोडगा काढण्यासाठी प्रयत्न करणे आवश्यक आहे, जेणेकरून प्रादेशिक स्थिरता आणि भारताचे दीर्घकालीन हित टिकून राहील.

नेमका काय आहे वाद?