Weight According To Height – सध्याच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत वजन वाढणे किंवा कमी होणे ही सामान्य समस्या बनली आहे. अनेकजण फिट आणि निरोगी शरीरासाठी प्रयत्न करत असतात.

मात्र, केवळ वजन काट्यावर दिसणारा आकडा पाहून आपण जाड आहोत की बारीक, याचा निष्कर्ष काढणे योग्य नाही. एखाद्या व्यक्तीचे वजन तिच्या उंचीच्या प्रमाणात किती आहे, हे अधिक महत्त्वाचे असते.

आरोग्यतज्ज्ञांच्या मते, योग्य उंचीनुसार संतुलित वजन असणे हे निरोगी आयुष्याचे महत्त्वाचे लक्षण आहे. आदर्श वजनामुळे हृदयाचे आरोग्य, रक्तदाब, मधुमेहाचा धोका, सांध्यांवरील ताण आणि एकूणच शारीरिक तंदुरुस्ती यांचा अंदाज घेता येतो.

उंचीनुसार वजन का महत्त्वाचे?

जर एखाद्या व्यक्तीचे वजन उंचीच्या तुलनेत जास्त असेल तर लठ्ठपणा, उच्च रक्तदाब, फॅटी लिव्हर, हृदयविकार आणि टाइप-2 मधुमेहाचा धोका वाढू शकतो.

दुसरीकडे, वजन खूपच कमी असल्यास शरीरात अशक्तपणा, थकवा, पोषणतत्त्वांची कमतरता आणि रोगप्रतिकारक शक्ती कमी होण्याचा धोका निर्माण होतो. म्हणूनच वजनाचे संतुलन राखणे अत्यंत आवश्यक मानले जाते.

BMI म्हणजे काय?

उंची आणि वजन यांचे प्रमाण तपासण्यासाठी BMI (Body Mass Index) हा सर्वाधिक वापरला जाणारा मापक आहे. BMI च्या मदतीने एखादी व्यक्ती कमी वजनाची, सामान्य वजनाची, जादा वजनाची किंवा लठ्ठ आहे का, याचा अंदाज येतो.

BMI मोजण्यासाठी कोणता फॉर्म्युला?

BMI = वजन (किलो) भागिले (उंची मीटर मध्ये × उंची मीटरमध्ये)

BMI नुसार वजनाची श्रेणी

18.5 पेक्षा कमी – कमी वजनी

18.5 ते 24.9 -साधारण वजन

25 ते 29.9 – जाड

30 पेक्षा अधिक – लठ्ठपणा

उंचीनुसार अंदाजे आदर्श वजन :

5 फूट (152 सेमी) – 45 ते 55 किलो

5 फूट 3 इंच (160 सेमी) – 50 ते 60 किलो

5 फूट 6 इंच (168 सेमी) – 55 ते 67 किलो

5 फूट 9 इंच (175 सेमी) – 62 ते 75 किलो

6 फूट (183 सेमी) – 68 ते 85 किलो

टीप : वय, लिंग, स्नायूंचे प्रमाण, शरीररचना आणि जीवनशैलीनुसार हे वजन थोडेफार बदलू शकते.

वजन वाढवण्यासाठी काय करावे?

अनेक जण वजन कमी करण्याचा प्रयत्न करत असले तरी काही लोकांना योग्य वजन वाढवणे हेही मोठे आव्हान असते. वजन वाढवताना जंक फूड किंवा तेलकट पदार्थांवर भर न देता पौष्टिक आहार घेणे आवश्यक आहे.

1. प्रथिनयुक्त आहार घ्या

स्नायूंची वाढ आणि निरोगी वजनासाठी प्रथिने महत्त्वाची असतात.

दूध, दही, पनीर

अंडी

मासे आणि चिकन

डाळी, कडधान्ये

सोयाबीन

2. दिवसातून वारंवार खा

दोन-तीन मोठ्या जेवणांऐवजी दिवसातून 5 ते 6 वेळा पौष्टिक आहार घ्या.

3. कॅलरीयुक्त पण पौष्टिक पदार्थ निवडा

केळी

खजूर

सुका मेवा

शेंगदाणे

तूप आणि साजूक लोणी मर्यादित प्रमाणात

स्मूदी आणि मिल्कशेक

4. नियमित व्यायाम करा

वजन वाढवण्यासाठी केवळ खाणे पुरेसे नाही. वजन प्रशिक्षण (Weight Training) आणि स्ट्रेंथ एक्सरसाइजमुळे स्नायू वाढण्यास मदत होते.

5. पुरेशी झोप घ्या

दररोज किमान 7 ते 8 तास झोप घेतल्यास शरीराची पुनर्बांधणी चांगली होते आणि वजन वाढण्यास मदत मिळते.

6. तणाव कमी ठेवा

सततचा ताण आणि चिंता यामुळे भूक कमी होऊ शकते. त्यामुळे मानसिक आरोग्याची काळजी घेणेही महत्त्वाचे आहे.

फिटनेस म्हणजे केवळ वजन कमी करणे नव्हे, तर उंची आणि शरीररचनेनुसार योग्य वजन राखणे होय. BMI हा वजनाचा अंदाज घेण्यासाठी उपयुक्त मापक असला तरी तो अंतिम निकष नाही.

संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि निरोगी जीवनशैली यांच्या मदतीने आदर्श वजन राखणे शक्य आहे. वजन खूपच कमी किंवा जास्त असल्यास तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.