gelatin seized in satara – जिल्ह्यात सातारा आणि मायणी येथे झालेल्या दोन स्वतंत्र कारवायांमध्ये सुमारे ७०० किलो जिलेटीन कांड्या जप्त झाल्याने कायदा व सुव्यवस्थेच्या दृष्टीने हा गंभीर विषय ठरला आहे. दगड खाणी, रस्ते, बोगदे किंवा इतर औद्योगिक कामांसाठी जिलेटीनचा कायदेशीर वापर होत असला तरी एवढ्या मोठ्या प्रमाणात स्फोटकांचा साठा आढळणे आणि त्यामागील उद्देश काय होता, याचा सखोल तपास होणे आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त होत आहे.

दोन्ही कारवायांमध्ये जप्त झालेल्या जिलेटीनचा स्रोत एकच आहे का, स्फोटके परवानाधारक पुरवठादाराकडून खरेदी करण्यात आली होती का, साठवणूक कायदेशीर परवानगी असलेल्या ठिकाणी केली होती का, वाहतूक आणि साठवणुकीसाठी आवश्यक परवानग्या व नोंदी उपलब्ध आहेत का, या प्रकरणामागे अवैध खाणकाम, तस्करी किंवा इतर कोणते गुन्हेगारी रॅकेट कार्यरत आहे का,

अशा अनेक प्रश्‍नांची उत्तरे शोधण्याच्यादृष्टीने तपास होण्याची आवश्‍यकता आहे. भारतात स्फोटक पदार्थांचे उत्पादन, वाहतूक, साठवणूक आणि वापर Explosives Act, 1884 आणि Explosives Rules, 2008 अंतर्गत नियंत्रित केले जातात. कायदेशीररित्या जिलेटीन कांड्यांचा वापर फक्त अधिकृत आणि परवानाधारक व्यक्ती किंवा संस्थांनाच करता येतो.

साठवणूक करण्यासाठी मान्यताप्राप्त मॅगझिन (Magazine) आणि संबंधित परवाना आवश्यक असतो. वाहतूक, वापर आणि साठवणुकीच्या प्रत्येक टप्प्यावर कठोर सुरक्षा नियम लागू असतात. परवानगीशिवाय किंवा नियमांचे उल्लंघन करून स्फोटकांचा साठा केल्यास गुन्हा दाखल होऊ शकतो.

जिलेटीन ही उच्च क्षमतेची औद्योगिक स्फोटके असल्याने त्यांची हाताळणी अत्यंत दक्षतेने करावी लागते. चुकीची साठवणूक किंवा निष्काळजीपणामुळे मोठी जीवितहानी आणि मालमत्तेचे नुकसान होण्याचा धोका असतो. त्यामुळे अशा स्फोटकांचा साठा तज्ज्ञांच्या देखरेखीखाली आणि निर्धारित सुरक्षा मानकांनुसारच ठेवला जातो.