नवी दिल्ली : भारतात कोट्यवधी वाहनधारकांसाठी टोल भरणे आता फास्टॅगमुळे सोपे झाले आहे. अवघ्या काही सेकंदात टोल प्लाझावर थांबण्याची गरज न पडता पेमेंट करता येते. आता केंद्र सरकारने १५ ऑगस्ट २०२५ पासून खासगी वाहनांसाठी ३००० रुपयांचा वार्षिक फास्टॅग पास जाहीर केला आहे.

ज्यामुळे वर्षभरात २०० टोलमुक्त प्रवास किंवा एका वर्षाची मुदत, यापैकी जे आधी पूर्ण होईल, त्यानुसार सुविधा मिळेल. पण या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी फास्टॅगचे केवायसी (KYC) अपडेट करणे अनिवार्य आहे. जर तुम्ही १५ ऑगस्टपूर्वी केवायसी पूर्ण केली नाही, तर तुमचे फास्टॅग ब्लॅकलिस्ट होऊ शकते, ज्यामुळे टोल प्लाझावर अडचणी येऊ शकतात.

३००० रुपयांच्या वार्षिक पासचे फायदे

केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्री नितिन गडकरी यांनी जाहीर केलेल्या या वार्षिक फास्टॅग पास योजनेचा लाभ फक्त खासगी, गैर-व्यावसायिक वाहनांना (जसे की कार, जीप, व्हॅन) मिळेल. सरासरी टोल शुल्क ५० रुपये प्रति क्रॉसिंग असते, म्हणजेच २०० प्रवासांसाठी सुमारे १०,००० रुपये खर्च येऊ शकतो.

या पासमुळे ३००० रुपयांत ही सुविधा मिळेल, म्हणजेच ७,००० रुपयांपर्यंत बचत होऊ शकते. वार्षिक पासमुळे टोल प्लाझावर वारंवार रिचार्ज करण्याची गरज नाही, ज्यामुळे वेळ आणि इंधनाची बचत होते. टोल प्लाझावर थांबण्याचे प्रमाण कमी झाल्याने इंधनाचा वापर आणि कार्बन उत्सर्जन कमी होईल.

हा पास राष्ट्रीय महामार्ग (NH) आणि राष्ट्रीय द्रुतगती मार्गांवर (NE) लागू असेल. पास १५ ऑगस्ट २०२५ पासून राजमार्ग यात्रा अॅप आणि NHAI किंवा MoRTH च्या अधिकृत वेबसाइटवर उपलब्ध होईल. विशेष बाब म्हणजे, तुम्हाला नवीन फास्टॅग घेण्याची गरज नाही; हा पास तुमच्या विद्यमान फास्टॅगवर सक्रिय होईल, बशर्ते तो सक्रिय आणि केवायसी पूर्ण असलेला असेल.

केवायसी न केल्यास ब्लॅकलिस्टचा धोका

राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण (NHAI) आणि राष्ट्रीय पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) यांच्या नव्या नियमांनुसार, फास्टॅगचे केवायसी अपडेट करणे अनिवार्य आहे. जर तुम्ही १५ ऑगस्ट २०२५ पर्यंत केवायसी पूर्ण केली नाही, तर ब्लॅकलिस्टचा धोका निर्माण होऊ शकतो.

• केवायसी नसलेले फास्टॅग ब्लॅकलिस्ट होईल, ज्यामुळे टोल पेमेंट करता येणार नाही.
• फास्टॅग नसलेल्या किंवा ब्लॅकलिस्ट झालेल्या वाहनांना टोल प्लाझावर दुप्पट टोल भरावा लागेल.
• जर फास्टॅगमध्ये पुरेसा बॅलन्स नसेल, तरही ते ब्लॅकलिस्ट होऊ शकते. यासाठी नियमित रिचार्ज आवश्यक आहे.

याशिवाय, ‘एक वाहन, एक फास्टॅग’ धोरणानुसार, एका वाहनासाठी फक्त एकच फास्टॅग सक्रिय राहील. जर तुमच्याकडे एकाच वाहनासाठी एकापेक्षा जास्त फास्टॅग असतील, तर फक्त नवीनतम फास्टॅग सक्रिय राहील, आणि बाकीचे निष्क्रिय/ब्लॅकलिस्ट होतील.

फास्टॅग केवायसी कशी करावी?

1. अधिकृत वेबसाइटवर जा : https://fastag.ihmcl.com किंवा तुमच्या फास्टॅग जारी करणाऱ्या बँकेच्या वेबसाइटवर जा (उदा., SBI, ICICI, HDFC, इ.).
2. लॉगिन करा : तुमचा नोंदणीकृत मोबाइल नंबर आणि OTP वापरून लॉगिन करा.
3. केवायसी सेक्शन निवडा : ‘माय प्रोफाइल’ किंवा ‘KYC’ टॅबवर जा.
4. दस्तऐवज अपलोड करा :
– वाहनाचे नोंदणी प्रमाणपत्र (RC)
– ओळखपत्र (आधार कार्ड, पॅन कार्ड, मतदार ओळखपत्र, ड्रायव्हिंग लायसन्स, पासपोर्ट)
– पत्त्याचा पुरावा
– पासपोर्ट आकाराचा फोटो
5. सबमिट करा : सर्व माहिती भरल्यानंतर सबमिट करा, आणि तुमचे केवायसी अपडेट होईल.

तुम्ही तुमच्या बँकेच्या अॅप किंवा शाखेत जाऊनही केवायसी पूर्ण करू शकता. जर तुम्ही मर्यादित केवायसी (Limited KYC) केली असेल, तर ती २४ महिन्यांत पूर्ण केवायसी (Full KYC) मध्ये रूपांतरित करणे आवश्यक आहे, अन्यथा फास्टॅग निष्क्रिय होईल.