नाणे मावळ  – मावळ तालुक्यात भात काढणीचा हंगाम सुरू झाला असून, शेतशिवारात कापणीची लगबग वाढली आहे. मात्र कोंडीवडे नाणे मावळ परिसरातील काही शेतांमध्ये भाताची पाने वाळल्याचे चित्र दिसत असल्याने शेतकऱ्यांची चिंता वाढली आहे.

भाताच्या लोंब्यांमध्ये अपेक्षेप्रमाणे दाणे भरले नसल्यामुळे उत्पादनात घट होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. तर दुसरीकडे, शेतीसाठी घेतलेल्या कर्जाची परतफेड आणि कर्जमाफीची प्रतीक्षा यामुळे शेतकरी आर्थिक अडचणीत सापडले आहेत. पिकाच्या उत्पादनाबाबतची अनिश्चितता आणि आर्थिक विवंचना यांमुळे बळीराजासमोर दुहेरी संकट उभे राहिले आहे.

मावळ तालुक्यात भात हे प्रमुख खरीप पीक आहे. पेरणीपासून रोपांची लागवड, खते, औषधांची फवारणी, मजुरी आणि पिकाची देखभाल यासाठी शेतकऱ्यांना मोठा खर्च करावा लागतो. अनेक महिने मेहनत घेतल्यानंतर पीक काढणीला येते. त्यामुळे या टप्प्यावर पिकाची स्थिती आणि अपेक्षित उत्पादन यांना विशेष महत्त्व असते.

मात्र, कोंडीवडे परिसरातील काही शेतांमध्ये भाताची पाने वाळलेली दिसत असल्याने शेतकरी पिकाच्या स्थितीवर लक्ष ठेवून आहेत. लोंब्यांमध्ये दाणे कमी भरल्यास भाताच्या वजनावर आणि एकूण उत्पादनावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे वर्षभर केलेल्या मेहनतीच्या तुलनेत उत्पन्न कमी मिळण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे यंदा भाताचे प्रत्यक्ष उत्पादन किती होणार, याबाबत शेतकऱ्यांमध्ये अनिश्चितता आहे.

पावसाची अनियमितता, पावसातील खंड, जमिनीतील ओलाव्याची कमतरता आणि हवामानातील बदल यांचा भातपिकाच्या वाढीवर परिणाम होऊ शकतो. विशेषतः पिकाच्या वाढीच्या आणि दाणे भरण्याच्या टप्प्यावर पाण्याची उपलब्धता महत्त्वाची असते.

मात्र, भाताची पाने वाळण्यामागे नेमके कोणते कारण आहे, हे प्रत्यक्ष पाहणी आणि तांत्रिक तपासणीनंतरच स्पष्ट होऊ शकणार आहे. त्यामुळे कृषी विभागाने संबंधित शेतांची पाहणी करून पिकाच्या सद्यस्थितीचा आढावा घेणे आवश्यक आहे. पानांच्या वाळण्यामागील कारणे, दाणे भरण्याची स्थिती आणि संभाव्य उत्पादनातील घट यांचे मूल्यांकन झाल्यास शेतकऱ्यांना पुढील नियोजन करता येईल.

शेतीचे उत्पन्न हे मोठ्या प्रमाणात निसर्गाच्या परिस्थितीवर अवलंबून असते. उत्पादन घटल्यास शेतकऱ्यांच्या हाती येणारी रक्कम कमी होते. दुसरीकडे, बियाणे, खते, औषधे, मजुरी आणि इतर खर्चासाठी घेतलेल्या कर्जाची परतफेड करण्याची जबाबदारी कायम राहते.

अशा परिस्थितीत अपेक्षित उत्पन्न मिळाले नाही, तर पुढील हंगामासाठी आर्थिक तरतूद करणेही कठीण होऊ शकते. कर्जमाफीच्या प्रतीक्षेत असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी ही परिस्थिती अधिक चिंताजनक ठरत आहे.

त्यामुळे यंदाच्या हंगामात भाताचे उत्पादन किती मिळणार, याकडे शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे. काढणीच्या टप्प्यावर पिकाची स्थिती स्पष्ट होणे, आर्थिक मदतीच्या योजनांची माहिती मिळणे आणि पुढील हंगामासाठी नियोजन करता येणे या बाबी महत्त्वाच्या ठरणार आहेत.

निसर्गाच्या अनिश्चिततेसोबत आर्थिक अडचणींचा सामना करणाऱ्या शेतकऱ्यांना दिलासा मिळण्यासाठी संबंधित यंत्रणांनी परिस्थितीचा आढावा घेऊन आवश्यक मार्गदर्शन करावे, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.

भाताच्या पाचटाचा चाऱ्यासाठी उपयोग
भात काढणीनंतर शेतात मोठ्या प्रमाणात पाचट उपलब्ध होते. हिरव्या चाऱ्याची कमतरता जाणवणाऱ्या परिस्थितीत भाताचे पाचट जनावरांसाठी पर्यायी चारा म्हणून उपयोगी पडू शकते. मात्र, पाचटाची गुणवत्ता, त्यावरील बुरशी आणि जनावरांच्या आरोग्याच्या दृष्टीने त्याची सुरक्षितता तपासणे महत्त्वाचे आहे.

पाचटाबरोबर आवश्यक हिरवा चारा आणि संतुलित पशुखाद्य देण्याकडेही लक्ष द्यावे लागते. त्यामुळे भातपिकाच्या उत्पादनाचा आढावा घेताना जनावरांसाठी चाऱ्याची उपलब्धता आणि त्याचे योग्य नियोजन यांचाही विचार करणे गरजेचे आहे.

Satara: दहावी, बारावीच्या परीक्षार्थींचे शुल्क माफ, राजेश क्षीरसागर ; जिल्ह्यातील सर्व तालुक्यांना लाभ